મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 8955-8974

કર્ષતિ વપતિ લુનીતે દીવ્યતિ સીવ્યતિ પુનાતિ વયતે ચ ।
વિદધાતિ કિં ન કૃત્યં જઠરાનલશાન્તયે તનુમાન્ ॥

કર્ષદ્ભિઃ સિચયાઞ્ચલાનતિરસાત્ કુર્વદ્ભિરાલિઙ્ગનં ગૃહ્ણાનૈઃ કચમાલિખદ્ભિરધરં વિદ્રાવયદ્ભિઃ કુચૌ ।
પ્રત્યક્ષેઽપિ કલિઙ્ગમણ્ડલપતેરન્તઃપુરાણામહો ધિક્કષ્ટં વિટપૈર્વિટૈરિવ વને કિં નામ નાચેષ્ટિતમ્ ॥

કલં કમુક્તં તનુમધ્યનામિકા સ્તનદ્વયી ચ ત્વદૃતે ન હન્ત્યતઃ ।
ન યાતિ ભૂતં ગણને ભવન્મુખે કલઙ્કમુક્તં તનુમધ્યનામિકા ॥

કલકણ્ઠ ગણાસ્વાદ્યે કામસ્યાસ્ત્રે નિજાઙ્કુરે ।
નિમ્બવૃત્તિભિરુદ્ગદીર્ણે ન ચૂતઃ પરિતપ્યતે ॥

કલકલમપરા મુધા વિધાય ક્ષિતિતિલકાન્ નયનાન્તમાસસાદ ।
અવતરતિ મૃગીદૃશાં તૃતીયં મનસિજચક્ષુરુપાયદર્શનેષુ ॥

કલકોકિલનાદવિવાદબલદ્- ભ્રમરાવલિલોલરસાલદ્રુમ- ।
ક્રમમાલતિકાદિકદમ્બલસત્- કુસુમાગમમોદમનોજશરૈઃ ॥

પરિપીડિતયા વિધુસાન્દ્રકલા- કમલાકરચમ્પકસંગદધત્- ।
પવનૈરનુચિન્તિતયા પ્રિય સા સખિ સમ્પ્રતિ કિં ક્રિયતેઽબલયા ॥

કલક્વણિતગર્ભેણ કણ્ઠેનાઘૂર્ણિતેક્ષણઃ ।
પારાવતઃ પરિભ્રમ્ય રિરંસુશ્ચુમ્બતિ પ્રિયામ્ ॥

કલક્વાણે વીણે વિરમ રણિતાત્ કોકિલ સખે સખેદો માભૂસ્ત્વં દ્રુહિણવિહિતસ્તે પરિભવઃ ।
સુધે મુઞ્ચ સ્પર્ધામધરમધુસંસર્ગસરસાઃ સ્ફુટન્ત્યેતા વાચઃ કિમપિ કમનીયા મૃગદૃશઃ ॥

કલઙ્કદાશો ગગનામ્બુરાશૌ પ્રસાર્ય ચન્દ્રાતપતન્તુજાલમ્ ।
લગ્નોડુમીનાંલ્લઘુ સંજિઘૃક્ષુશ્ ચન્દ્રપ્લવસ્થશ્ચરમાવ્ધિમેતિ ॥

કલઙ્કયન્તિ સન્માર્ગજુષઃ પરિભવન્ત્યલમ્ ।
વાત્યા ઇવાતિચપલાઃ સ્ત્રિયો ભૂરિરજોવૃતાઃ ॥

તત્ તાસુ ન પ્રસક્તવ્યં ધીરસત્ત્વૈઃ સુબુદ્ધિભિઃ ।
શીલમભ્યસનીયં તુ વીતરાગપદાપ્તયે ॥

કલઙ્કહીનઃ ક્ષયદોષશૂન્યઃ સદા નિવૃત્તસ્ તમસો ભયાચ્ચ ।
બતાભવિષ્યદ્ દ્વિજનાયકોઽપિ તદાપિ મન્યે ન તવાનનાભમ્ ॥

કલઙ્કિનઃ પ્રિયે દોષાકરસ્ય ચ જડસ્ય ચ ।
ન જાતુ શક્તિરિન્દોસ્ તે મુખેન પ્રતિગર્જિતુમ્ ॥

કલઙ્કિનિ જલે ક્વાપિ સૌરં પ્રતિફલન્ મહઃ ।
તમોઽપહત્વં તનુતે સમૃદ્ધિં ચ દિને દિને ॥

કલઙ્કી નિઃશઙ્કં પરિતપતુ શીતદ્યુતિરસૌ ભુજઙ્ગવ્યાસઙ્ગીવમતુ ગરલં ચન્દનરસઃ ।
સ્વયં દગ્ધો દાહં વિતરતુ મનોભૂરપિ ભૃશં જગત્પ્રાણ પ્રાણાનપહરસિ કિં તે સમુચિતમ્ ॥
કલઙ્કેન યથા ચન્દ્રઃ ક્ષારેણ લવણામ્બુધિઃ ।
કલહેન તથા ભાતિ જ્ઞાનવાનાપિ માનવઃ ॥

કલત્રં પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા રમતે યઃ પરસ્ત્રિયઃ ।
અધર્મશ્ચાપદસ્તસ્ય સદ્યઃ ફલતિ નિત્યશઃ ॥

કલત્રચિન્તાકુચિતસ્ય પુંસઃ શ્રુતં ચ શીલં ચ ગુણાશ્ચ સર્વે ।
અપક્વકુમ્ભે નિહિતા ઇવાપઃ પ્રયાન્તિ દેહેન સમં વિનાશમ્ ॥

કલત્રનિન્દાગુરુણા કિલૈવમ્ અભ્યાહતં કીર્તિવિપર્યયેણ ।
અયોઘનેનાય ઇવાભિતપ્તં વૈદેહિબન્ધોર્ હૃદયં વિદદ્રે ॥

કલત્રપુત્રાદિનિમિત્તતઃ ક્દચિદ્ વિનિન્દ્યરૂપે વિહિતેઽપિ કર્મણિ ।
ઇદં કૃતં કર્મ વિનિન્દિતં સતાં મયેતિ ભવ્યશ્ચકિતો વિનિન્દતિ ॥