મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 8816-8835

કર્ણાગ્રન્થિતકિંતનુર્નતશિરા બિભ્રજ્જરાજર્જર- સ્ફિક્સંધિપ્રવિવેશિતપ્રવિચલલ્લાઙ્ગૂલનાલઃ ક્ષણમ્ ।
આરાદ્ વીક્ષ્ય વિપક્ષમાક્રમકૃતક્રોધસ્ફુરત્કન્ધરં શ્વા મલ્લીકલિકાવિકાશિદશનઃ કિંચિત્ ક્વણન્ ગચ્છતિ ॥

કર્ણાગ્રે પીડિતે યેષાં સિન્દૂરાભસ્ય દર્શનમ્ ।
શોણિતસ્ય ભવેત્ ક્ષિપ્રં તે વાહ્યાશ્ચિરજીવિનઃ ॥

કર્ણાટં દેહિ કર્ણાધિકવિધિવિહિતત્યાગ લાટં લલાટ- પ્રોત્તુઙ્ગ દ્રાવિડં વા પ્રચલભુજબલપ્રૌઢિમાગાઢરાઢમ્ ।
પ્રસ્ફૂર્જદ્ગુર્જરં વા દલિતરિપુવધૂગર્ભ વૈદર્ભકં વા ગાજી રાજીવદૃષ્ટે કુશશતમથવા શાહજલ્લાલુદીન ॥

કર્ણાટીદશનાઙ્કિતઃ શિતમહારાષ્ટ્રીકટાક્ષાહતતઃ પ્રૌઢાન્ધ્રીસ્તનપીડિતઃ પ્રણયિનીભ્રૂભઙ્ગવિત્રાસિતઃ ।
લાટીબાહુવિવેષ્ટિતશ્ચ મલયસ્ત્રીતર્જનીતર્જિતઃ સોઽયં સંપ્રતિ રાજશેખરકવિર્વારાણસીં વાઞ્છતિ ॥

કર્ણાભ્યર્ણવિદીર્ણસૃક્કવિકટવ્યાદાનદીપ્તાગ્નિભિર્ દંષ્ટ્રાકોટિવિશઙ્કટૈરિત ઇતો ધાવદ્ભિરાકીર્યતે ।
વિદ્યુત્પુઞ્જનિકાશકેશનયનભ્રૂશ્મશ્રુજાલૈર્ન ભો લક્ષ્યાલક્ષ્યવિશુષ્કદીર્ઘવપુષામુલ્કામુ ખાનાં મુખૈઃ ॥

કર્ણાભ્યર્ણારિશૃઙ્ગક્ષતિરુધિરરસાસ્વાદનાબદ્ધગર્ધ- ધ્વાઙ્ક્ષચ્છાયાત્તભીતિપ્રતિહતધવલીવર્ગસં વર્ધનેચ્છઃ ।
શીલવ્યાક્રુદ્ધગોપીલગુડહતિનમત્પૃષ્ઠવંશઃ કથંચિત્ પ્રાતઃ કેદારનીરં કલમદલભિયા કૂણિતાક્ષો મહોક્ષઃ ॥

કર્ણામૃતં સૂક્રિસં વિમુચ્ય દોષે પ્રયત્નઃ સુમહાન્ ખલાનામ્ ।
નિરીક્ષતે કેલિવનં પ્રવિશ્ય ક્રમેલકઃ કણ્ટકજાલમેવ ॥

કર્ણારુન્તુદમન્તરેણ રણિતં ગાહસ્વ કાક સ્વયમ્ માકન્દં મકરન્દસુન્દરમિદં ત્વાં કોકિલં મન્મહે ।
ભવ્યાનિ સ્થલસૌષ્ઠવેન કતિચિદ્ વસ્તૂનિ કસ્તૂરિકાં નેપાલક્ષિતિપાલભાલતિલકે પઙ્કં ન શઙ્કેત કઃ ॥

કર્ણારુન્તુદમેવ કોકિલરુતં તસ્યાઃ શ્રુતે ભાષિતે ચન્દ્રે લોકરુચિસ્ તદાનનરુચેઃ પ્રાગેવ સંદર્શનાત્ ।
ચક્ષુર્મીલનમેવ તન્નયનયોરગ્રે મૃગીણાં વરં હૈમો વલ્લ્યપિ તાવદેવ લલિતા યાવન્ન સા લક્ષ્યતે ॥

કર્ણાર્પિતો લોધ્રકષાયરૂક્ષે ગોરોચનાક્ષેપનિતાન્તગૌરે ।
તસ્યાઃ કપોલે પરભાગલાભાદ્ બબન્ધ ચક્ષૂંષિ યવપ્રરોહઃ ॥
કર્ણાલઙ્કરણં કદા કૃતમિતિ સ્પર્શઃ કપોલે કૃતઃ કીદૃક્ કાન્તમહો નુ કઞ્ચુકમિતિ ન્યસ્તઃ કરો વક્ષસિ ।
રાગઃ સાહજિકઃ કિમેષ વદનેઽપ્યસ્પર્શિ બિમ્બાધરો મોગ્ધ્યેનૈવ મૃગીદૃશિ વ્યવસિતં નિર્વિઘ્નમાસીન્મમ ॥

કર્ણાહતિવ્યતિકરં કરિણામુપેક્ષ્ય દાનં વ્યવસ્યતિ મધ્રુવ્રત એષ તિક્તમ્ ।
સ્મર્તવ્યતામુપગતેષુ સરોરુહેષુ ધિગ્ જીવિતવ્યસનમસ્ય મલીમસસ્ય ॥

કર્ણિકાદિષ્વિવ સ્વર્ણમ્ અર્ણવાદિષ્વિવોદકમ્ ।
ભેદિષ્વભેદિ યત્ તસ્મૈ પરસ્મૈ મહસે નમઃ ॥

કર્ણિકારલતાઃ ફુલ્લકુસુમાકુલષટ્પદાઃ ।
સકજ્જલશિખા રેજુર્ દીપમાલા ઇવોજ્જ્વલાઃ ॥

કર્ણિકારસસૌવીરગુપ્તાં ત્રિકટુમાધવીમ્ ।
યષ્ટીધાન્યગુડક્ષીરં દષ્ટો મત્તશુના પિબેત્ ॥

કર્ણિનાલીકનારાચા નિર્હરન્તિ શરીરતઃ ।
વાક્શલ્યસ્ તુ ન નિર્હર્તું શક્યો હૃદિશયો હિ સઃ ॥

કર્ણે કાન્તાગમનવચનશ્રાવિણિ સ્વર્ણભૂષાં તસ્યાદર્શિન્યકૃત નયને શ્યામિકામઞ્જનેન ।
સ્થાપ્યઃ કુત્ર પ્રિય ઇતિ પરામૃશ્ય હારાવૃતાઙ્કે હૃત્પર્યઙ્કે પુલકપટલીતૂલિકામાસ્તૃણોતિ ॥

કર્ણેં ચામરચારુકમ્બુકલિકા કણ્ઠે મણીનાં ગણઃ સિન્દૂરપ્રકરઃ શિરઃપરિસરે પાર્શ્વાન્તિકે કિઙ્કિણી ।
લબ્ધશ્ચેન્ નૃપવાહનેન કરિણા બદ્ધેન ભૂષાવિધિસ્ તત્ કિં ભૂધરધૂલિધૂસરતનુર્માન્યો ન વન્યઃ કરી ॥

કર્ણેજપઃ કુટિલમૂર્તિરસવ્યપાણિર્ અગ્રેસરસ્ તદિતરસ્ તવ બદ્ધમુષ્ટિઃ ।
તન્માર્ગણાસ્ તદપિ લક્ષમમી લભન્તે ધાનુષ્ક તત્ કિમપિ કૌશલમદ્ભુતં તે ॥

કર્ણેજપા અપિ સદા કુટિલસ્વભાવા દુષ્ટાશયા નિરભિસંધિતવૈરિભૂતાઃ ।
સોહાર્દહૃષ્ટહૃદયા મયિ સન્તુ યેષાં જિહ્વાપટુર્વિનિમયેષુ ગુણા ગુણાનામ્ ॥

કર્ણેજપાનાં વચનપ્રપઞ્ચાન્- મહાત્મનઃ ક્વાપિ ન દૂષયન્તિ ।
ભુજઙ્ગમાનાં ગરલપ્રસઙ્ગાન્- નાપેયતાં યાન્તિ મહાસરાંસિ ॥