મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 8676-8695

કમલેવ મતિર્મતિરિવ કમલા તનુરિવ વિભા વિભેવ તનુઃ ।
ધરણીવ ધૃતિર્ધૂતિરિવ ધરણી સતતં વિભાતિ બત યસ્ય ॥
કમલોદરકોમલપાદતલં ગણનાપરિવર્જિતબાહુબલમ્ ।
પ્રણમામિ જગત્ત્રયબોધિકરં ગિરનારવિભૂષણનેમિજિનમ્ ॥

કમિતુરભિસૃત્વરીણાં ગૌરાઙ્ગીણામિહેન્દુધવલાસુ ।
ઉડ્ડયમાનાનામિવ રજનિષુ પરમીક્ષ્યતે છાયા ॥
કમ્પઃ સ્વેદઃ શ્રમો મૂર્ચ્છા ભ્રમિર્ગ્લાનિર્બલક્ષયઃ ।
રાજયક્ષ્માદિરોગાશ્ચ ભવેયુર્મૈથુનોત્થિતાઃ ॥
કમ્પક્ષિતીશમનિશં કથયન્તિ સન્તઃ સઙ્ગીતદુગ્ધજલધેરુદિતં સુધાંશુમ્ ।
સાહિત્યમાનસસરોવરરાજહંસં સઙ્ગ્રામરઙ્ગનટનસ્થિતિસૂત્રધારમ્ ॥

કમ્પતે ગુણમુષ્ટિસ્ તુ માર્ગણસ્ય હિ પૃષ્ઠતઃ ।
સંમુખી સ્યાદ્ ધનુર્મુષ્ટિસ્ તદા વામે ગતિર્ભવેત્ ॥

કમ્પન્તે કપયો ભૃશં જડકૃશં ગોઽજાવિકં ગ્લાયતિ શ્વા ચુલ્લીકુહરોદરં ક્ષણમપિ ક્ષિપ્તોઽપિ નૈવોજ્જ્ઞતિ ।
શીતાર્તિવ્યસનાતુરઃ પુનરયં દીનો જનઃ કૂર્મવત્ સ્વાન્યઙ્ગાનિ શરીર એવ હિ નિજે નિહ્નોતુમાકાઙ્ક્ષતિ ॥

કમ્પન્તે ગિરયઃ પુરંદરભિયા મૈનાકમુખ્યાઃ પુનઃ ક્રન્દન્ત્યમ્બુધરાઃ સ્ફુરન્તિ બડવાવક્ત્રોદ્ગતા વહ્નયઃ ।
ભોઃ કુમ્ભોદ્ભવ મુચ્યતાં જલનિધિઃ સ્વસ્ત્યસ્તુ તે સાંપ્રતં નિદ્રાલુઃ શ્લથબાહુવલ્લિકમલાશ્લેષો હરિઃ સીદતિ ॥

કમ્પપ્રદોઽસૌ શિશિરર્તુચૌરો મુષ્ણાતિ વૃક્ષાન્ હરતે કિમસ્માન્ ।
ઇતીવ ભીત્વા પરિપાણ્ડુરાણિ જાતાનિ શુષ્કાણિ તૃણાનિ ભૂમૌ ॥

કમ્પિતં ભીતમુદ્ઘૃષ્ટમ્ અવ્યક્તમનુનાસિકમ્ ।
કાકસ્વરં શિરઃસ્થં ચ તથા સ્થાનવિવર્જિતમ્ ॥

કમ્પિતઃ પતસિ પાદકયુગ્મે નેત્રકોણનિહતોઽપિ ભયાર્તઃ ।
યુધ્યસે કિમિષુભિઃ પ્રિય ભીરું ભાષુકામિતિ હસંશ્ચલિતોઽન્યઃ ॥

કમ્પી કોઽભિવિધૌ કિમવ્યયમિહ ક્વાસ્તે દ્રવત્વં પુનઃ સ્યાદ્ રૂપં પ્રથમાદ્વિતીયવચને કિં વેઃ ખમદ્યાહ્વય ।
કો ધાતુર્ગતિગન્ધયોર્દ્રવિણિનાં કિં યાચતે ભિક્ષુકઃ પ્રશ્નાનાં દ્રુતમુત્તરાણિ વદ રે ભય્યા જલેબી ખવા ॥

કમ્પોપરુદ્ધસર્વાઙ્ગૈર્ ગલત્સ્વેદોદબિન્દુભિઃ ।
ત્વદારબ્ધૈર્મહીનાથ વૈરિભિર્વનિતાયિતમ્ ॥

કમ્બાઘાતૈર્વપુષિ નિહતૈરુચ્છલચ્છોણિતૌઘૈઃ કારાગારૈર્નિબિડનિગડૈર્લઙ્ઘનં ચુમ્બનં ચ ।
એવં જ્ઞાત્વા વિરમ સુમતે મા કુરુ ત્વં નિયોગં કર્ણોપાન્તે મલિનવદના લેખિની ફૂત્કરોતિ ॥

કમ્બુકણ્ઠિ ચરણઃ શનૈશ્ચરો રાહુરેષ તવ કેશકલાપઃ ।
ન ચ્યુતં તદપિ યૌવનમેતત્ સા પયોધરગુરોરનુકમ્પા ॥

કયાપિ ક્રીડતુ બ્રહ્મા દિવ્યાઃ સ્ત્રીર્દીવ્યત સ્વયમ્ ।
કલિસ્તુ ચરતુ બ્રહ્મ પ્રૈત વાતિપ્રિયાય વઃ ॥

કયાસિ કામિન્ સુરતાપરાધાત્ પાદાનતઃ કોપનયાવધૂતઃ ।
તસ્યાઃ કરિષ્યામિ દૃઢાનુતાપં પ્રવાલશય્યાશરણં શરીરમ્ ॥

કરં ગૃહીત્વા પરિમૃદ્ય મન્દં કટિં નિપીડ્યાનુવિમૃજ્ય ચોરુમ્ ।
નીવીમપાકૃત્ય વિલક્ષણાયાઃ શઠો મનોજોપનિષત્ પપાઠ ॥

કરં પ્રસાર્ય સૂર્યેણ દક્ષિણાશાવલમ્બિના ।
ન કેવલમનેનાત્મા દિવસોઽપિ લઘૂકૃતઃ ॥

કરકઙ્કટકુટ્યઙ્કખઙ્ગસંઘટ્ટટાઙ્કૃતૈઃ ।
કાલરાત્ર્યા પ્રનૃત્યન્ત્યા રણવીણેવ વાદ્યતે ॥

કરકજલપૂતભૂતલ- નિહિતપદો વિહિતવિકૃતહુંકારઃ ।
અપિ વિતથમન્ત્રગણના- વ્યગ્રસમગ્રાઙ્ગુલીપર્વા ॥

કરકમ્પિતખઙ્ગયષ્ટિભીમે રણસંનાહિતરામનાથવીરે ।
અરિભૂભૃદમર્ત્યસુન્દરીણામ્ અચલન્ દક્ષિણવામલોચનાનિ ॥

કરકલિતદારનરકે શેરત ઇહ યે સજન્તિ ભવસિન્ધૌ ।
રસિકાસ્ ત એવ માન્યા મન્યન્તાં ધન્યમાત્માનમ્ ॥