મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 8556-8575

ગોમયગાઢોદ્વર્તિત- પૂર્વં પશ્ચાદનેન સંલિપ્તમ્ ।
ભવતિ હયલિઙ્ગસદૃશં લિઙ્ગં કઠિનાઙ્ગનાદયિતમ્ ॥

કનકસ્ય તુ પઞ્ચાઙ્ગં કર્પૂરં કેતકીરજઃ ।
આત્મશુક્રેણ સંયુક્તં વશ્યકૃદ્ ભક્ષિતં સ્ત્રિયાઃ ॥

કનકહરિણં હત્વા રામો યયૌ નિજમાશ્રમં જનકતનયાં પ્રાણેભ્યોઽપિ પ્રિયામવિલોકયન્ ।
દૃઢમુપગતૈર્બાષ્પાપૂરૈર્નિમીલિતલોચનો ન વિશતિ કુટીમાશાતન્તુપ્રણાશભયાદસૌ ॥

કનકાચલકાન્તિચૌર્યભાજોઃ કુચયોઃ કુઙ્કુમપઙ્કપૂજનાનિ ।
અનિબન્ધનમેવ બન્ધનં તે કૃશતાભાગિનિ કિં નુ મધ્યભાગે ॥

કનકાચલજિત્વરસ્તનીનાં રમણીનાં ખલુ યત્ર સન્નિવેશઃ ।
મનસઃ પરમાણુતાં વદન્તઃ કથમદ્યાપિ ન તાર્કિકાસ્ ત્રપન્તે ॥

કનિષ્ઠાઙ્ગુલિવત્ સ્થૂલં પૂર્વાર્ધકૃતકુઞ્ચિતમ્ ।
અભાવે દન્તકાષ્ઠસ્ય પ્રતિષિદ્ધદિનેઽપિ ચ ।
અપાં દ્વાદશગણ્ડૂષૈર્ મુખશુદ્ધિર્ભવિષ્યતિ ॥

કનિષ્ઠેષુ ચ સર્વેષુ સમત્વેનાનુવર્તતે ।
સમોપભોગજીવેષુ યથૈવ તનયેષુ ચ ॥
કનીનિકાકાન્તિભિરઞ્જનં દૃશોઃ સ્મિતત્વિષા ચન્દનચર્ચ્ચનં હૃદઃ ।
કટાક્ષભાભિર્નવમુત્પલં શ્રુતેસ્ તદા વધૂનામિતિ ભૂષણાન્યભાન્ ॥
કનીનિકેવ નેત્રસ્ય કુસુમસ્યેવ સૌરભમ્ ।
સમ્યક્ત્વમુચ્યતે સારં સર્વેષાં ધર્મકર્મણામ્ ॥

કન્થાં વહસિ દુર્બુદ્ધે ગર્દભૈરપિ દુર્વહામ્ ।
શિખાયજ્ઞોપવીતાભ્યાં ભારઃ કસ્તે ભવિષ્યતિ ॥
કન્દમૂલાનિ યે મૂઢાઃ સૂર્યદેવે જર્નાદને ।
ભક્ષયન્તિ નરાઃ પાર્થ તે વૈ નરક ગામિનઃ ॥

કન્દર્પકણ્ડૂલકટાક્ષબન્દીર્ ઇન્દીવરાક્ષોરભિલષ્યમાણાન્ ।
મન્દસ્મિતાધારમુખારવિન્દાન્ વન્દામહે વલ્લવધૂર્તપાદાન્ ॥

કન્દર્પકન્દલિ સલીલદૃશા લુનીહિ કોપાઙ્કુરં ચરણયોઃ શરણાતિથિઃ સ્યામ્ ।
પશ્ય પ્રસીદ ચરમાચલચૂલચુમ્બિ બિમ્બં વિધોર્લવલપાણ્ડુરમસ્તમેતિ ॥

કન્દર્પજ્વરસંજ્વરાકુલતનોરાશ્ચર્યમસ્યાશ્ચિરં ચેતશ્ચન્દનચન્દ્રમઃકમલિનીચિન્તાસુ સંતામ્યતિ ।
કિં તુ ક્લાન્તિવશેન શીતલતરં ત્વામેકમેવ ક્ષણં ધ્યાયન્તી રહસિ સ્થિતા કથમપિ ક્ષીણા ક્ષણં પ્રાણિતિ ॥

કન્દર્પદર્પકલિતાઙ્ગમનોહરાણાં પ્રેમ્ણા સ્વયં સુરતમન્દિરમાગતાનામ્ ।
અઙ્ગાનિ કોમલતરાણિ મનોરમાણાં ધન્યા નરાઃ સરભસં હિ પરિષ્વજન્તે ॥

કન્દર્પદેવસ્ય વિમાનસૃષ્ટિઃ પ્રાસાદમાલા રસપાર્થિવસ્ય ।
ચૈત્રસ્ય સર્વર્તુવિશેષચિહ્નં દોલાવિલાસઃ સુદૃશાં રરાજ ॥

કન્દર્પપ્રતિભૂનિવેશિતવલીરેખાવલીશોભિતે લીલોદઞ્ચિતબાહુપાશયુગલાપાતૈશ્ચ ભોઃ કામુકાઃ ।
વેશ્યાનાં વિપુલે નિતમ્બફલકે શારૈઃ કટાક્ષૈરિતો યદ્વઃ ક્રીડિતમત્ર દાસ્યતિ પુરો દારિદ્ર્યમેવોત્તરમ્ ॥

કન્દર્પપ્રતિમલ્લકાન્તિવિભવં કાદમ્બિનીબાન્ધવં વૃન્દારણ્યવિલાસિનીવ્યસનિનં વેષેણ ભૂષામયમ્ ।
મન્દસ્મેરમુખામ્બુજં મધુરિમવ્યામૃષ્ટબિમ્બાધરં વન્દે કન્દલિતાર્દ્રયૌવનવનં કૈશોરકં શાર્ઙ્ગિણઃ ॥

કન્દર્પશ્ચ રતિશ્ચ કુઙ્કુમમૃદાલેપેન મૂષાદ્વયં કુર્વાતે રસસાધનાય વિધિવત્ કસ્તૂરિકામુદ્વયા ।
અન્તર્દર્પકબાણતાપિતયુવપ્રેમોષ્મભૂયસ્તયા નિર્યાતા રસબિન્દવો બહિરિતો હારસ્ય મુક્તાચ્છલાત્ ॥

કન્દર્પસ્ય જગત્ત્રયીવિજયિનઃ સામ્રાજ્યદીક્ષાગુરુઃ કાન્તામાનશિલોઞ્છવૃત્તિરખિલધ્વાન્તાભિચા રે કૃતી ।
દેવસ્ત્ર્યમ્બકમૌલિમણ્ડનસરિત્તીરસ્થલીતાપસઃ શૃઙ્ગારાધ્વરદીક્ષિતો વિજયતે રાજા દ્વિજાનામયમ્ ॥

કન્દર્પાદપિ સુન્દરાકૃતિરિતિ પ્રૌઢોત્સલદ્રાગયા વૃદ્ધત્વં વરયોષિતોઽનયદિતિ ત્રાસાકુલસ્વાન્તયા ।
મારસ્યાપિ શરૈરભેદ્યહૃદિતિ શ્રદ્ધાભરપ્રહ્વયા પાયાદ્ વઃ સ્ફુટબાષ્પકમ્પપુલકં રત્યા જિનો વન્દિતઃ ॥

કન્દર્પાદપિ સુન્દરો રવિમહાઃ પ્રત્યર્થિસીમન્તિની- વક્ત્રામ્ભોજસુધાકરોઽતિવિભવો યુદ્ધેષુ પાર્થોપમઃ ।
રક્ષાકૃજ્જગતઃ સ્વકીર્તિવિદિતો રામોઽસ્તુ યુક્તો મુદા દાનીં શઙ્કરસેવકો વરગુણો નીત્યુત્તમઃ સર્વદા ॥

કન્દર્પે નલકૂવરે કુમુદિનીકાન્તેઽપ્યવજ્ઞાવતાં ત્વત્સૌન્દર્યકથાસુ તાસુ મરુતાં વૃત્તાસુ કૌતૂહલાત્ ।
પ્રાપ્તા તાનવમુર્વશી રતિરતિક્લાન્તા હતા રોહિણી જાતા કિંચ ખરસ્મરજ્વરભરા રમ્ભાપિ રમ્ભાતનુઃ ॥