મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 8496-8515

કદપત્યં વરં મન્યે સદપત્યાચ્છુચાં પદાત્ ।
નિર્વિદ્યેત ગૃહાન્મર્ત્યો યત્ ક્લેશનિવહા ગૃહાઃ ॥

કદમ્બવૃક્ષસારસ્ તુ વિદ્યુત્પાતનિવારણઃ ।
વિદ્યુત્પાતસ્ય નો ભીતિર્ દેવરાજેઽતિ કીર્તનાત્ ॥

કદર્થિતસ્યાપિ હિ ધૈર્યવૃત્તેર્ ન શક્યતે ધૈર્યગુણઃ પ્રમાર્ષ્ટુમ્ ।
અધોમુખસ્યાપિ કૃતસ્ય વહ્નેર્ નાધઃ શિખા યાન્તિ કદાચિદેવ ॥

કદર્યમાક્રોશકમશ્રુતં ચ વરાકસમ્ભૂતમમાન્યમાનિનમ્ ।
નિષ્ઠૂરિણં કૃતવૈરં કૃતઘ્નમ્ એતાન્ ભૃશાર્તોઽપિ ન જાતુ યાચેત્ ॥

કદર્યોપાર્જિતં વિત્તં ભોગ્યં ભાગ્યવતાં ભવેત્ ।
દન્તા અદન્તિ કષ્ટેન જિહ્વા ગ્રસતિ લીલયા ॥

કદલી કદલી કરભઃ કરભઃ કરિરાજકરઃ કરિરાજકરઃ ।
ભુવનત્રિતયેઽપિ બિભર્તિ તુલામ્ ઇદમૂરુયુગં ન ચમૂરુદૃશઃ ॥

કદલીકન્દવદ્ધર્મો ન રોહતિ બહિર્ગતઃ ।
છાદિતસ્તુ ફલં ચારુ સૂતે પનસમૂલવત્ ॥

કદલીકરભસમાનાં કલયતિ યો રૂપકૢપ્તિમ્ અતિરુચિરામ્ ।
સોપાયાદ્ દૃઢયોગં ગમિતોરસિકોપકરણવિષયતયા ॥

કદલીપ્રકાણ્ડરુચિરોરુતરૌ જઘનસ્થલીપરિસરે મહતિ ।
રશનાકલાપકગુણેન વધૂર્ મકરધ્વજદ્વિરદમાકલયત્ ॥
કદલી બત જઙ્ઘાયાઃ સાદૃશ્યં લભતે કથમ્ ।
શૈત્યં હિ સહજં તત્ર તત્ર કાલાનુરૂપતા ॥

કદલીવનમધ્યસ્થો વહ્નિર્મન્દપરાક્રમઃ ।
અવિવેકિજનસ્થાને ગુણવાન્ કિં કરિષ્યતિ ॥

કદલીસારનિઃસારે મૃગતૃષ્ણેવ ચઞ્ચલે ।
સ્થાવરે જંગમે સર્વે ભૂતગ્રામે ચતુર્વિધે ॥

કદા કાન્તાગારે પરિમલમિલત્પુષ્પશયને શયાનઃ કાન્તાયાઃ કુચયુગમહં વક્ષસિ વહન્ ।
અયે કાન્તે મુગ્ધે કુટિલનયને ચન્દ્રવદને પ્રસીદેત્યાતિ ક્રોશન્ નિમિષમિવ નેષ્યામિ દિવસાન્ ॥

કદા કાર્યોદ્યોગં સકલમપિ સંન્યસ્ય સહસા સ્મરન્ નિત્યં શાન્તં હૃદયવચનાગોચરમહઃ ।
વિભો માયાતીત પ્રથમ પરમાનન્દનિબિડ પ્રસીદેત્યાક્રોશન્ નિમિષમિવ નેષ્યામિ દિવસાન્ ॥

કદા ગણ્ડાદઞ્ચન્મદલુલિતસિન્દૂરસુભગં નમસ્કુર્વન્ પદ્મામલમધુરમૂર્તિં ગણપતિમ્ ।
ગજાસ્ય શ્રીશમ્ભોઃસુત સુમુખ લમ્બોદર વિભો પ્રસીદેત્યાક્રોશન્ નિમિષમિવ નેષ્યામિ દિવસાન્ ॥

કદાચન મહાકાર્યે લઘુરેવોપયુજ્યતે ।
કિં દૂરીકૃત્ય દીર્ઘાદિ દૂર્વાં ક્ષેમાય નાદૃતઃ ॥

કદાચિત્ કવચં ભેદ્યં નારાચેન શરેણ વા ।
અપિ વર્ષશતાઘાતે બ્રાહ્મણાશીર્ન ભિદ્યતે ॥

કદાચિત્ કષ્ટેન દ્રવિણમધમારાધનવશાન્ મયા લબ્ધં સ્તોકં નિહિતમવનૌ તસ્કરભયાત્ ।
તતો નિત્યે કશ્ચિત્ ક્વચિદપિ તદાખુર્બિલગૃહે- ઽનયલ્લબ્ધોઽપ્યર્થોન ભવતિ યદા કર્મ વિષમમ્ ॥

કદાચિત્ કાલિન્દીતટવિપિનસઙ્ગીતકરવો મુદાભીરીનારીવદનકમલાસ્વાદમધુપઃ ।
રમાશમ્ભુબ્રહ્મામરપતિગણેશર્ચિતપદો જગન્નાથઃ સ્વામી નયનપથગામી ભવતુ મે ॥

કદાચિત્ પાઞ્ચાલી વિપિનભુવિ ભીમેન બહુશઃ કૃશાઙ્ગિ શ્રાન્તાસિ ક્ષણમિહ નિષીદેતિ ગદિતા ।
શનૈઃ શીતચ્છાયં તટવિટપિનં પ્રાપ્ય મુદિતા પુરઃ પત્યુઃ કામાચ્છ્વશુરમિયમાલિઙ્ગતિ સતી ॥

કદાચિત્ સાધુતામેતિ પુરઃ શિશુરસન્મતિઃ ।
પ્રાક્ પાણ્ડુપત્રાઃ કુત્રાપિ ચોયન્તે ચારુભૂરુહાઃ ॥