મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 8416-8435

કણ્ડૂયમાનઃ ખલુ દક્ષિણેન હસ્તેન ભાલં ભષણો દદાતિ ।
પ્રભાવિનમ્રીકૃતરાજચક્રં રાજ્યાભિષેકે વરપટ્ટબન્ધમ્ ॥

કતરત્ પુરહર પરુષં હાલાહલકવલયાચનાવચસોઃ ।
એકૈવ તવ રસજ્ઞા તદુભયરસતારતમ્યજ્ઞા ॥

કતિ કતિ ન પુનશ્ચરન્તિ હન્તિ પ્રતિશિખરં પ્રતિકાનનં કુરઙ્ગાઃ ।
તદપિ જનમનોવિનોદહેતુર્ વિલસતિ કેષ્વપિ કોઽપિ નાભિગન્ધઃ ॥

કતિ કતિ ન મદોદ્ધતાશ્ચરન્તિ પ્રતિશિખરિ પ્રતિકાનનં કુરઙ્ગાઃ ।
ક્વચિદપિ પુનરુત્તમા મૃગાસ્ તે મદયતિ યન્ મદ એવ મેદિનીશાન્ ॥

કતિ કતિ ન લતાઃ કલિતાઃ સંચરતા ચઞ્ચરીકરસિકેન ।
નલિનિ ભવન્મધુ મધુરં યત્ પીતં તત્ તદેવ પરિપીતમ્ ॥

કતિ કતિ ન વસન્તે વલ્લયઃ શાખિનો વા સુરભિતસુમનોભિર્ભૂષિતાઙ્ગા બભૂવુઃ ।
તદપિ યુવજનાનાં પ્રીતયે કેવલોઽભૂદ્ અભિનવકલિકાલીભારશાલી રસાલઃ ॥

કતિચિદુદ્ધતનિર્ભરમત્સરાઃ કતિચિદાત્મવચઃસ્તુતિશાલિનઃ ।
અહહ કેઽપિ નિરક્ષરકુક્ષયસ્ તદિહ સંપ્રતિ કં પ્રતિ મે શ્રમઃ ॥
કતિચિદ્ દિવસાનિ કાણ્ડશેષાઃ પતિતાશેષપુરાણજીર્ણપર્ણાઃ ।
તરવસ્ત્વચિ ગર્હિતપ્રવાલાઃ સમવાપ્યન્ત ન નામતો વિવેક્તુમ્ ॥

કતિચિદ્ દિવસાનિ તયા ગમિતા- નિ ગૃહે તવ સઙ્ગમરોચનયા ।
કતિચિદ્ વિપિને નલિનીશયને વચનેન પિકીમદમોચનયા ॥

ન વનેઽપિ રતિર્ભવનેઽપિ ન યં પ્રતિરૂપવિનિર્જ્જિતરોચનયા ।
કરુણાવરુણાલય કિં ક્રિયતામ્ અરુણાયતપઙ્કજલોચનયા ॥

કતિ તે કબરીભારઃ સુમનઃસઙ્ગાત્ પ્રિયેઽતિનીલત્વાત્ ।
ભવતિ ચ કલાપવત્ત્વાન્ નિજૈરસેવ્યઃ કથં ન સ્યાત્ ॥

કતિ ન સન્તિ જના જગતીતલે તદપિ તદ્વિરહાકુલિતં મનઃ ।
કતિ ન સન્તિ નિશાકરતારકાઃ કમલિની મલિની રવિણા વિના ॥

કતિ ન સન્તિ મહીષુ મહીરુહઃ સુરભિપુષ્પરસાલફલાલયઃ ।
સુરભયન્તિ ન કેઽપિ ચ ભૂરુહાન્ ઇતિ યશોઽસ્તિ પરં તવ ચન્દન ॥

કતિ નો વિષયા નિભાલિતાઃ કતિ વા ભૂમિભુજો ન શીલિતાઃ ।
ધરણીધર તાવકાન્ ગુણાન્ અવધાર્યાજગણં ગુરું લઘુમ્ ॥

કતિપયદિવસસ્થાયિનિ મદકારિણિ યૌવને દુરાત્માનઃ ।
વિદધતિ તથાપરાધં જન્મૈવ યથા વૃથા ભવતિ ॥

કત્તિપયદિવસસ્થાયી પૂરો દૂરોન્નતોઽપિ ભવિતા તે ।
તટિનિ તટદ્રુમપાતન- પાતકમેકં ચિરસ્થાયિ ॥

કતિપયદિવસૈઃ ક્ષયં પ્રયાયાત્ કનકગિરિઃ કૃતવાસરાવસાનઃ ।
ઇતિ મુદમુપયાતિ ચક્રવાકી વિતરણશાલિનિ વીરરુદ્રદેવે ॥

કતિપયનિમેષવર્તિનિ જન્મજરામરણવિહ્વલે જગતિ ।
કલ્પાન્તકોટિબન્ધુઃ સ્ફુરતિ કવીનાં યશઃપ્રસરઃ ॥

કતિપયપુરસ્વામી કાયવ્યયૈરપિ દુર્ગ્રહો મિતવિતરિતા મોહેનાહો મયાનુસૃતઃ પુરા ।
ત્રિભુવનપતિર્બુદ્ધ્યારાધ્યોઽધુના સ્વપદપ્રદઃ પુનરધિગતસ્ તત્ પ્રાચીનો દુનોતિ દિનવ્યયઃ ॥

કતિપયસહકારપુષ્પરમ્યસ્ તનુતુહિનોઽલ્પવિનિદ્રસિન્દુવારઃ ।
સુરભિમુખહિમાગમાન્તશંસી સમુપયયૌ શિશિરઃ સ્મરૈકબન્ધુઃ ॥

કતિ પલ્લવિતા ન પુષ્પિતા વા તરવઃ સન્તિ સમન્તતો વસન્તે ।
જગતો વિજયે તુ પુષ્પકેતોઃ સહકારી સહકાર એક એવ ॥