મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 8296-8315

કઃ પુષ્પજાતિં સુરભિં વિધત્તે કશ્ચન્દનં વૈ શિશિરીકરોતિ ।
કઃ પ્રાર્થયેદ્ ભાનુમિહ પ્રકાશે સાધુસ્ તથા સ્વેન પરોપકારી ॥

કઃ પૂજ્યઃ સદ્વૃત્તઃ કમધમમાચક્ષતે ચલિતવૃત્તમ્ ।
કેન જિતં જગદેતત્ સત્યતિતિક્ષાવતા પુંસા ॥

કઃ પૂજ્યઃ, સુજનત્વમેતિ કતમઃ, ક્વ સ્થીયતે પણ્ડિતૈઃ શ્રીમત્યા શિવયા ચ કેન ભુવને યુદ્ધં કૃતં દારુણમ્ ।
કિં વાઞ્છન્તિ સદા જના, યુવજના ધ્યાયન્તિ કિં માનસે મત્પ્રશ્નોત્તરમધ્યમાક્ષરપદં ભૂયાત્ તવાશીર્વચઃ ॥
કઃ પૌરવે વસુમતીં શાસતિ શાસિતરિ દુર્વિનીતાનામ્ ।
અયમાચરત્યવિનયં મુગ્ધાસુ તપસ્વિકન્યાસુ ॥

કઃ પ્રસૂતે પૂરોવાતં કઃ પ્રેરયતિ વારિદમ્ ।
પ્રાપ્તે તુ શ્રાવણે માસિ ભવત્યેકાર્ણવં જગત્ ॥

કઃ પ્રાજ્ઞો વાઞ્છતિ સ્નેહં વેશ્યાસુ સિકતાસુ ચ ।
વિમુચ્યતે વા ભવતા વસ્તુધર્મોઽયમીદૃશઃ ॥

કઃ પ્રાર્થિતોઽપિ દાસ્યતિ તૃણતુષપરિમાણમાત્રમપ્યધિકમ્ ।
અન્તર્લલાટસંપુટ- વિકટાક્ષરમાલિકાં મુક્ત્વા ॥

કઃ પ્રાર્થ્યતે મદનવિહ્વલયા યુવત્યા ભાતિ ક્વ પુણ્ડ્રકમુપૈતિ કથં બતાયુઃ ।
ક્વાનાદરો ભવતિ, કેન ચ રાજતેઽબ્જં બાહ્યાસ્થિ કિં ફલમુદાહર નાલિકેરમ્ ॥

કઃ શક્રઃ કતમઃ સ્રષ્ટા વરાકઃ કતમો યમઃ ।
સત્યવ્રતાનાં ભૂપાનાં કર્તું શાસનલઙ્ઘનમ્ ॥

કઃ શમઃ ક્રિયતાં પ્રાજ્ઞાઃ પ્રિયાપ્રીતૌ પરિશ્રમઃ ।
ભસ્મીભૂતસ્ય ભૂતસ્ય પુનરાગમનં કુતઃ ॥

કઃ શ્રદ્ધાસ્યતિ ભૂતાર્થં સર્વો માં તુલયિષ્યતિ ।
શઙ્કનીયા હિ લોકેઽસ્મિન્ નિષ્પ્રતાપા દરિદ્રતા ॥

કઃ શ્લાઘનીયજન્મા માઘનિશીથેઽપિ યસ્ય સૌભાગ્યમ્ ।
પ્રાલેયાનિલદીર્ઘઃ કથયતિ કાઞ્ચીનિનાદોઽયમ્ ॥

કઃ સ્યાદમ્બુદયાચકો, યુવતયઃ કં કામયન્તે પતિં લજ્જા કેન નિવાર્યતે, નિકટકે દાસે કથં યાવની ।
ભાષા દર્શયતેતિ વસ્તુષુ મહારાષ્ટ્રે કદા વા ભવેદ્ આદ્યાન્તાક્ષરયોર્હિ લોપરચનાચાતુર્યતઃ પૂર્યતામ્ ॥

કઃ સ્વભાવગભીરાણાં લક્ષયેદ્ બહિરાપદમ્ ।
બાલાપત્યેન ભૃત્યેન યદિ સા ન પ્રકાશ્યતે ॥

ક આત્મા કઃ પરો વાત્ર સ્વીયઃ પારક્ય એવ વા ।
સ્વપરાભિનિવેશેન વિના જ્ઞાનેન દેહિનામ્ ॥

ક આલિપ્તઃ પ્રિયઃ કોઽસ્યાઃ કં ધ્યાયતિ કમીક્ષતે ।
ઇતિ ચિન્તા ન યસ્યાસીત્ સ પૂજ્યઃ પણ્યયોષિતામ્ ॥

... ...
ક ઈપ્સિતાર્થસ્થિરનિશ્ચયં મનઃ
પયશ્ચ નિમ્નાભિમુખં પ્રતીપયેત્ ॥

ક એકસ્ત્વં પુષ્પાયુધ મમ સમાધિવ્યયવિધૌ સુપર્વાણઃ સર્વે યદિ કુસુમશસ્ત્રાસ્ તદપિ કિમ્ ।
ઇતીવૈનાન્ નૂનં ય ઇહ સુમનોસ્ત્રત્વમનયત્ સ વઃ શાસ્તા શસ્ત્રં દિશતુ દશદિઙ્મારવિજયી ॥

કકુભકરીરાવેક- ત્ર સંયુતૌ કકુભબિલ્વૌ વા ।
હસ્તત્રયેઽમ્બુ પશ્ચાન્ નરૈર્ભવત્યેકવિંશત્યા ॥

કકુભસ્ય ફલં પુષ્પં લાક્ષા શ્રીવાસગુગ્ગુલૂ ।
શ્વેતાપરાજિતામૂલં વિડઙ્ગાન્વિતસર્ષપાઃ ॥

કકુભાં મુખાનિ સહસોજ્જ્વલયન્ દધદાકુલત્વમધિકં રતયે ।
અદિદીપદિન્દુરપરો દહનઃ કુસુમેષુમત્રિનયનપ્રભવઃ ॥