મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 8216-8235

ઐશ્વર્યેઽપિ ક્ષમા યસ્ય દારિદ્ર્યેઽપિ હિતૈષિતા ।
આપત્તાવપિ ધીરત્વં દધતો મર્ત્યતા કથમ્ ॥

ઐશ્વર્યે વા સુવિસ્તીર્ણે વ્યસને વા સુદારુણે ।
રજ્જ્વેવ પુરુષં બદ્ધ્વા કૃતાન્તઃ પરિકર્ષતિ ॥

ઐહલૌકિકપારત્ર્યં કર્મ પુંભિર્નિષેવ્યતે ।
કર્માણ્યપિ તુ કલ્યાણિ લભતે કામમાસ્થિતઃ ॥

ઐહલૌકિકમીહન્તે માંસશોણિતવર્ધનમ્ ।
પારલૌકિકકાર્યેષુ પ્રસુપ્તાભૃશનાસ્તિકાઃ ॥

ઐહિકામુષ્મિકાન્ કામાંલ્ લોભમોહાત્મકાંશ્ચ યાન્ ।
નિરુધ્યાસ્ તે સદા યોગી પ્રાપ્તિઃ સ્યાત્ સાર્વકામિકી ॥

ઓંકારઃ પુરુષઃ પૂર્વઃ વ્યાહૃતિઃ પ્રકૃતિઃ સ્ત્રિયઃ ।
ઉભયોઃ કરસંયોગે વસ્ત્રેણાચ્છાદયેન્ નરઃ ॥

ઓંકારશબ્દો વિપ્રાણાં યસ્ય રાષ્ટ્રે પ્રવર્તતે ।
સ રાજા હિ ભવેદ્ યોગી વ્યાધિભિશ્ચ ન પીડ્યતે ॥

ઓંકારાઃ કુસુમાયુધોપનિષદાં મન્ત્રાનુવાદઃ સ્મર- સ્વાધ્યાયસ્ય રતેઃ પુનર્ભવવિધૌ ગન્ધાભિરામશ્રુતિઃ ।
ચિત્તાકર્ષણસાધ્યસિદ્ધિરસતીનેત્રસ્ય કર્ણજ્વરઃ પાન્થાનાં સહકારકાનનસુધાસેકઃ પિકાનાં ધ્વનિઃ ॥

ઓંકારે સત્પ્રદીપે મૃગય ગૃહપતિં સૂક્ષ્મમેકાન્તરસ્થં સંયમ્ય દ્વારવાહં પવનમવિરતં નાયકં ચેન્દ્રિયાણામ્ ।
વાગ્જાલં કસ્ય હેતોર્વિતરસિ હિ ગિરાં દૃશ્યતે નૈવ કિંચિદ્ દેહસ્થં પશ્ય નાથં ભ્રમસિ કિમપરે શાસ્ત્રમોહાન્ધકારે ॥

ઓંકારો મદનદ્વિજસ્ય ગગનક્રોડૈકદંષ્ટ્રાઙ્કુરસ્ તારામૌક્તિકશુક્તિરન્ધતમસસ્તમ્બેરમસ્યાઙ્કુશઃ ।
શૃઙ્ગારાર્ગલકુઞ્ચિકા વિરહિણીમાનચ્છિદા કર્તરી સંધ્યાવારવધૂનખક્ષતિરિયં ચાન્દ્રી કલા રાજતે ॥

ઓંકારો યસ્ય કન્દઃ સલિલમુપનિષન્ ન્યાયજાલં મૃણાલં બ્રહ્માણ્ડં યસ્ય કાણ્ડં પ્રસરતિ પરિતો યસ્ય યાગઃ પરાગઃ ।
ભૃઙ્ગધ્વાનઃ પુરાણં વિજનસુરધુનીતીરવાસોઽધિવાસો યસ્યાનન્દો મરન્દઃ પુરહરચરણામ્ભોરુહં તદ્ ભજામઃ ॥

ઓં નમઃ પરમાર્થૈકરૂપાય પરમાત્મને ।
સ્વેચ્છાવભાસિતાસત્યભેદભિન્નાય શંભવે ॥

ઓં હ્રૌં શિખાસ્થાને શંકરાય નમઃ ।
ઓં હ્રૌં બાહ્વોઃ કેશવાય નમઃ ।
ઓં હ્રૌં નાભિમધ્યે બ્રહ્મણે નમઃ ।
ઓં હ્રૌં જઙ્ઘયોર્ગણપતયે નમઃ ।

ઓઘવાતાહૃતં બીજં યસ્ય ક્ષેત્રે પ્રરોહતિ ।
ક્ષેત્રિકસ્યૈવ તદ્ બીજં ન બીજી લભતે ફલમ્ ॥

ઓજસાપિ ખલુ નૂનમનૂનં નાસહાયમુપયાતિ જયશ્રીઃ ।
યદ્ વિભુઃ શશિમયૂખસખઃ સન્ન્ આદદે વિજયિ ચાપમનઙ્ગઃ ॥

ઓજોભાજાં યદ્ રણે સંસ્થિતાનામ્ આદત્ તીવ્રં સાર્ધમઙ્ગેન નૂનમ્ ।
જ્વાલાવ્યાજાદુદ્વમન્તી તદન્તસ્- તેજસ્તારં દીપ્તજિહ્વા વવાશે ॥

ઓમિત્યેતત્પરં બ્રહ્મ શ્રુતીનાં મુખમક્ષરમ્ ।
પ્રસીદતુ સતાં સ્વાન્તેષ્વ્ એકં ત્રિપુરુષીમયમ્ ॥

ઓષામાસે મત્સરોત્પાતવાતા- શ્લિષ્યદ્દન્તક્ષ્મારુહાં ઘર્ષણોત્થૈઃ ।
યૌગાન્તૈર્વા વહ્નિભિર્વારણાનામ્ ઉચ્ચૈર્મૂર્ધવ્યોમ્નિ નક્ષત્રમાલા ॥

ઓષ્ઠપલ્લવવિદંશરુચીનાં હૃદ્યતામુપયયૌ રમણાનામ્ ।
ફુલ્લલોચનવિનીલસરોજૈર્ અઙ્ગનાસ્યચષકૈર્મધુવારઃ ॥

ઓષ્ઠાગ્રં સ્ફુરતીક્ષણે વિચલતઃ કૂપોદરે મત્સ્યવદ્ ધમ્મિલ્લઃ કુસુમાઞ્ચિતો વિગલિતઃ પ્રાપ્નોતિ બન્ધં પુનઃ ।
પ્રચ્છન્નૌ વ્રજતઃ સ્તનૌ પ્રકટતાં શ્રોણીતટં દૃશ્યતે નીવી ચ સ્ખલતિ સ્થિતાપિ સુદૃઢં કામેઙ્ગિતં યોષિતામ્ ॥