મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 7895-7914

એતાઃ કાનપિ મણ્ડયન્તિ પુરુષાન્ નાનાવિધૈર્ભૂષણૈર્ એતાઃ કાનપિ વઞ્ચયન્તિ ચ જનાન્ મિથ્યાવચોભિઃ પુનઃ ।
એતા વૈ રમયન્તિ કાનપિ વરાન્ ભાવૈર્મનોજોત્કટૈઃ સ્વાન્ત ભ્રાન્ત કરોષિ કિં બત મુધા નારીષુ હાર્દં હિ તત્ ॥

એતાઃ પઙ્કિલકૂલરૂઢનલદસ્તમ્બક્વણત્કમ્બવઃ ક્રીડત્કર્કટચક્રવાલવિદલજ્જમ્બાલતોયાવિલાઃ ।
હૃલ્લેખં જનયન્ત્યનૂપસરિતામુત્તુણ્ડગણ્ડૂપદો- ત્કીર્ણક્લિન્નમૃદો નદસ્થપુટિતપ્રાન્તાસ્ તટીભૂમયઃ ॥

એતાઃ પ્રફુલ્લકમલોત્પલવક્ત્રનેત્રા ગોપાઙ્ગનાઃ કનકચમ્પકપુષ્પગૌરાઃ ।
નાનાવિરાગવસના મધુરપ્રલાપાઃ ક્રીડન્તિ વન્યકુસુમાકુલકેશહસ્તાઃ ॥

એતાઃ શાર્દૂલહેલાદલિતમૃગકુલવ્યક્તરક્તાભિષિક્ત- ક્ષ્માપીઠાસ્વાદલુબ્ધસ્ફુટતરકલહસ્ફારફ્ એરણ્ડચણ્ડાઃ ।
વેલ્લન્નિર્મોકવલ્લીવલયનિગડિતાનોકહક્રોડનીડ- ક્રીડન્નિઃશૂકઘૂકવ્યતિકરમુખરા ભૂમયો ભીષયન્તિ ॥

એતાઃ સંપ્રતિ ગર્ભગૌરવભરાદ્ રાજ્ઞોઽવરોધાઙ્ગનાઃ કાન્તારેષુ પલાયિતું બત કથં પદ્ભ્યાં ભવેયુઃ ક્ષમાઃ ।
ઇત્થં ચેતસિ સંવિભાવ્ય સદયં વૈકુણ્ઠકણ્ઠીરવ ત્વન્નાદાવલિભિઃ સખીભિરિવ કિં તદ્ગર્ભપાતઃ કૃતઃ ॥

એતાઃ સત્યવિહીના ધનલવલીનાઃ સુખક્ષણાધીનાઃ ।
વેશ્યા વિશન્તિ હૃદયં મુખમધુરા નિર્વિચારાણામ્ ॥

એતાઃ સુતનુ મુખં તે સખ્યઃ પશ્યન્તિ હેમકૂટગતાઃ ।
પ્રત્યાગતપ્રસાદં ચન્દ્રમિવોપપ્લવાન્ મુક્તમ્ ॥

એતાઃસ્થાનપરિગ્રહેણ શિવયોરત્યન્તકાન્તશ્રિયઃ પ્રાલેયાચલમેખલાવનભુવઃ પુષ્ણન્તિ નેત્રોત્સવમ્ ।
વ્યાવલ્ગદ્બલવૈરિવારણવરપ્રત્યગ્રદન્તાહતિ- શ્વભ્રપ્રસ્રવદભ્રસિન્ધુસવનપ્રસ્નિગ્ધદેવદ્રુમાઃ ॥

એતાઃ સ્વાર્થપરા નાર્યઃ કેવલં સ્વસુખે રતાઃ ।
ન તાસાં વલ્લભો યસ્માત્ સ્વસુતોઽપિ સુખં વિના ॥

એતા ગુરુશ્રોણિપયોધરત્વાદ્ આત્માનમુદ્વોઢુમશક્નુવત્યઃ ।
ગાઢાઙ્ગદૈર્બાહુભિરપ્સુ બાલાઃ ક્લેશોત્તરં રાગવશાત્ પ્લવન્તે ॥

એતાદૃશે કલિયુગેઽપિ શતેષુ કશ્ચિજ્ જાતાદરો જગતિ યઃ શ્રુતિમાર્ગ એવ ।
યત્ કિંચિદાચરતુ પાત્રમસૌ સ્તુતીનાં શ્લાઘ્યં મિતાપમપિ કિં ન મરૌ સરશ્ચેત્ ॥

એતાનિ ક્રતુપૃષ્ઠવેદિવિલુઠદ્વિપ્રાણિ વાતપ્રમી- ચ્છન્નોપાન્તતરૂણિ પશ્ય દધતે પુણ્યાશ્રમાણિ શ્રિયમ્ ।
યાન્યુત્ક્ષિપ્ય મનઃ પરાઞ્ચતિ પરં નારાયણારાધન- શ્રદ્ધામોદિતમેકદૈવ ધનિકદ્વારે ચ દારેષુ ચ ॥

એતાનિ તાનિ નવયૌવનગર્હિતાનિ મિષ્ટાન્નપાનશયનાસનલાલિતાનિ ।
હારાર્ધહારમણિમણ્ડિતભૂષણાનિ ભૂમૌ પતન્તિ વિલુઠન્તિ કલેવરાણિ ॥

એતાનિ તાનિ હરનેત્રશિખિપ્રબન્ધ- દગ્ધસ્મરવ્રણવિનાશરસાયનાનિ ।
કેષાં ન વિસ્મયકરાણિ નિતમ્બિનીનાં વિશ્વપ્રિયાણિ નયનાર્ધવિલોકિતાનિ ॥

એતાનિ તાન્યાપતિતાનિ કાલે ભાગ્યક્ષયાન્ નિષ્ફલમુદ્યમાનિ ।
તુરઙ્ગમસ્યેવ રણે નિવૃત્તે નીરાજનાકૌતુકમઙ્ગલાનિ ॥

એતાનિ નિઃસહતનોરસમઞ્જસાનિ શૂન્યં મનઃ પિશુનયન્તિ ગતાગતાનિ ।
એતે ચ તીરતરવઃ પ્રથયન્તિ તાપમ્ આલમ્બિતોજ્ઝિતપરિગ્લપિતૈઃ પ્રવાલૈઃ ॥

એતાનિ બાલધવલ પ્રવિહાય કામં ગોષ્ઠાઙ્ગણે તરલતર્ણકચેષ્ટિતાનિ ।
સ્કન્ધં નિધેહિ ધુરિ પૂર્વધુરીણમુક્તો નેતવ્યતામુપગતોઽસ્તિ તવૈષ ભારઃ ॥

એતાનિ મમ પદ્યાનિ પઠિત્વા યઃ સભાં ગતઃ ।
સ સદા પૂજ્યતે રાજ્ઞા સદ્ધર્મો નૃગણૈરિવ ॥

એતાનિ વિંશતિપદાન્ય્ આચરિષ્યતિ યો નરઃ ।
સ જેષ્યતિ રિપૂન્ સર્વાન્ કલ્યાણશ્ચ ભવિષ્યતિ ॥

એતા નિષિક્તરજતદ્રવસંનિકાશા ધારા જવેન પતિતા જલદોદરેભ્યઃ ।
વિદ્યુત્ પ્રદીપશિખયા ક્ષણનષ્ટદૃષ્ટાશ્ છિન્ના ઇવામ્બરપટસ્ય દશાઃ પતન્તિ ॥