મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 7674-7693

એકેનાપિ ગુણેનર્દ્ધો લભતે સ્પૃહણીયતામ્ ।
કાકલ્યૈવ પિકો લોકૈર્ મોદ્યતે મલિનોઽપ્યસૌ ॥

એકેનાપિ ગુણેનાહો સ્પૃહણીયો નરો ભવેત્ ।
કલાભૃત્ત્યેન રુચિરશ્ ચન્દ્રો દોષાકરોઽપિ સન્ ॥

એકેનાપિ પયોધિના જલમુચસ્તે પૂરિતાઃ કોટિશો જાતો નાસ્ય કુશાગ્રલીનતુહિનશ્લક્ષ્ણોઽપિ તોયવ્યયઃ ।
આહો શુષ્યતિ દૈવદૃષ્ટિવલનાદમ્ભોભિરમ્ભોમુચઃ સંભૂયાપિ વિધાતુમસ્ય રજસિ સ્તૈમિત્યમપ્યક્ષમાઃ ॥

એકેનાપિ વિનીતેન સુતેનોદ્ધ્રિયતે કુલમ્ ।
ગઙ્ગાવતારણાપારપ્રથં પશ્ય ભગીરથમ્ ॥

એકેનાપિ સુધીરેણ સોત્સાહેન રણં પ્રતિ ।
સોત્સાહં જાયતે સૈન્યં ભગ્ને ભઙ્ગમવાપ્નુયાત્ ॥

અત એવ હિ વાઞ્છન્તિ ભૂપા યોધાન્ મહાબલાન્ ।
શૂરાન્ ધીરાન્ કૃતોત્સાહાન્ વર્જયન્તિ ચ કાતરાન્ ॥

એકેનાપિ સુપુત્રેણ જાયમાનેન સત્કુલમ્ ।
શશિના ચૈવ ગગનં સર્વદૈવોજ્જ્વલીકૃતમ્ ॥

એકેનાપિ સુપુત્રેણ વિદ્યાયુક્તેન સાધુના ।
આહ્લાદિતં કુલં સર્વં યથા ચન્દ્રેણ શર્વરી ॥

એકેનાપિ સુપુત્રેણ વિદ્યાયુક્તેન સાધુના ।
કુલમુજ્જ્વલતાં યાતિ ચન્દ્રેણ ગગનં યથા ॥

એકેનાપિ સુપુત્રેણ સિંહી સ્વપિતિ નિર્ભયમ્ ।
સહૈવ દશભિઃ પુત્રૈર્ ભારં વહતિ ગર્દભી ॥

એકેનાપિ સુવૃક્ષેણ પુષ્પિતેન સુગન્ધિના ।
વાસિતં તદ્વનં સર્વં સુપુત્રેણ કુલં યથા ॥

એકેનાપિ હિ શૂરેણ પાદાક્રાન્તં મહીતલમ્ ।
ક્રિયતે ભાસ્કરેણેવ સ્ફારસ્ફુરિતતેજસા ॥

એકેનૈવ ચિરાય કૃષ્ણ ભવતા ગોવર્ધનોઽયં ધૃતઃ શ્રાન્તોઽસિ ક્ષણમાસ્સ્વ સાંપ્રતમમી સર્વે વયં દધ્મહે ।
ઇત્યુલ્લાસિતદોષ્ણિ ગોપનિવહે કિંચિદ્ ભુજાકુણ્ચન- ન્યઞ્ચચ્છૈલભરાર્દિતે વિરમતિ સ્મેરો હરિઃ પાતુ વઃ ॥

એકેનૈવ હિ કશ્ચિદ્ ગુણેન જગતિ પ્રસિદ્ધિમુપયાતિ ।
એકેન કરેણ ગજઃ કરી ન સૂર્યઃ સહસ્રેણ ॥

એકેનોદ્ધૃત્ય ખઙ્ગં હૃદિ પતિતમિષું પાણિનૈકેન ભઞ્જન્ ભ્રૂભેદાલંકૃતાસ્યઃ સરભસનયનઃ સ્પષ્ટદષ્ટાધરોષ્ઠઃ ।
ભીતૈઃ ક્રવ્યાદવૃન્દૈરનુપહતતનુઃ કુઞ્જરેન્દ્રોપધાનઃ શેતે યોધપ્રધાનો યદિ મરણમિદં લભ્યતે કિં જયેન ॥

એકેયં રસના ન શબ્દમભજદ્ ભેજેઽનુવારં પરા નેત્રં કિંચિદનૂરુસઙ્ગમભવજ્જાતોરુસઙ્ગં પરમ્ ।
રાગઃ કશ્ચન નિર્જગામ હૃદયાત્ તસ્થૌ તથૈવાપરો બાહ્યે સત્પુલકોઽન્તરે વિપુલકો જાતોઽઙ્કભૂસંભ્રમઃ ॥

એકે વારિનિધૌ પ્રવેશમપરે લોકાન્તરાલોકનં કેચિત્ પાવકયોગિતાં નિજગદુઃ ક્ષીણેઽહ્નિ ચણ્ડાર્ચિષઃ ।
મિથ્યા ચૈતદસાક્ષિકં પ્રિયસખિ પ્રત્યક્ષતીવ્રાતપં મન્યેઽહં પુનરધ્વનીનરમણીચેતોઽધિશેતે રવિઃ ॥

એકેષાં વાચિ શુકવદ્ અન્યેષાં હૃદિ મૂકવત્ ।
હૃદિ વાચિ તથાન્યેષાં વલ્ગુ વલ્ગન્તિ સૂક્તયઃ ॥

એકે સત્પુરુષાઃ પરાર્થઘટકાઃ સ્વાર્થં પરિત્યજ્ય યે સામાન્યાસ્તુ પરાર્થમુદ્યમભૃતઃ સ્વાર્થાવિરોધેન યે ।
તેઽમી માનુષરાક્ષસાઃ પરહિતં સ્વાર્થાય નિઘ્નન્તિ યે યે તુ ઘ્નન્તિ નિરર્થકં પરહિતં તે કે ન જામીમહે ॥

એકૈકમક્ષવિષયં ભજતામમીષાં સંપદ્યતે યદિ કૃતાન્તગૃહાતિથિત્વમ્ ।
પઞ્ચાક્ષગોચરરતસ્ય કિમસ્તિ વાચ્યમ્ અક્ષાર્થમિત્યમલધીરધિયસ્ ત્યજન્તિ ॥