મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 7654-7673

એકે તુમ્બા વ્રતિકરગતાઃ પાત્રતામાનયન્તિ ગાયન્ત્યન્યે સરસમધુરં શુદ્ધવંશે વિલગ્નાઃ ।
એકે તાવદ્ ગ્રથિતસગુણા દુસ્તરં તારયન્તિ તેષાં મધ્યે જ્વલિતહૃદયા રક્તમેકે પિબન્તિ ॥

એકેઽદ્ય પ્રાતરપરે પશ્ચાદન્યે પુનઃ પરે ।
સર્વે નિઃસીમ્નિ સંસારે યાન્તિ કઃ કેન શોચ્યતે ॥

એકેન કેનચિદનર્ઘમણિપ્રભેણ કાવ્યં ચમત્કૃતિપદેન વિના સુવર્ણમ્ ।
નિર્દોષલેશમપિ રોહતિ કસ્ય ચિત્તે લાવણ્યહીનમિવ યૌવનમઙ્ગનાનામ્ ॥

એકેન કેનાપિ ગુણેન નીચોઽપ્ય્ ઉચ્ચૈઃ પ્રતિષ્ઠાં લભતે જગત્સુ ।
દૃષ્ટાન્તમગ્રે મૃદુતાપ્રસિદ્ધો દોષાકરોઽપ્યુચ્ચપદં પ્રપન્નઃ ॥

એકેન ચુલુકેનાબ્ધિર્ નિપીતઃ કુમ્ભયોનિના ।
તસ્યોદયેઽતઃ કાલુષ્યં ત્યજન્ત્યાપો ભયાદિવ ॥

એકેન ચૂર્ણકુન્તલમ્ અપરેણ કરેણ ચિબુકમુન્નમયન્ ।
પશ્યામિ બાષ્પધૌત- શ્રુતિ નગરદ્વારિ તદ્વદનમ્ ॥

એકેન ચેત્ પરિહૃતોઽસિ મહેશ્વરેણ કિં ખેદમાવહસિ કેતક નિર્ગુણોઽસૌ ।
અન્યે ન કિં જગતિ સન્તિ પરં ગુણજ્ઞા યે ત્વાં વહન્તિ શિરસા નરદેવદેવાઃ ॥

એકેન તિષ્ઠતાધસ્તાદ્ અન્યેનોપરિ તિષ્ઠતા ।
દાતૃયાચકયોર્ભેદઃ કરાભ્યામેવ સૂચિતઃ ॥

એકેન પ્રિયસાક્ષિણા જિતવતી વીણાં વચોભિર્નિજૈર્ ગત્યા મન્દિર એવ વિશ્વગમનં હંસં જિગાયાચિરાત્ ।
વક્ત્રેણાદ્વયમોદિનેન્દુમજયત્ સર્વપ્રમોદપ્રદં દૃષ્ટ્યા લક્ષ્યપદાગ્રયેવ દલયત્યમ્ભોરુહાણાં મદમ્ ॥

એકેન રાજહંસેન યા શોભા સરસોઽભવત્ ।
ન સા બકસહસ્રેણ પરિતસ્તીરવાસિના ॥

એકેન રોમનાલેન જાતં પઙ્કેરુહદ્વયમ્ ।
જ્ઞાત્વાધો ધનમસ્યાસ્તિ ખનન્તિ નિશિ રાગિણઃ ॥

એકેન શુષ્કવૃક્ષેણ દહ્યમાનેન વહ્નિના ।
દહ્યતે તદ્વનં સર્વં કુપુત્રેણ કુલં યથા ॥

એકેન સંધિઃ કલહોઽપરેણ કાર્યોઽભિતો વા પ્રસમીક્ષ્ય વૃદ્ધિમ્ ।
એવં પ્રયુઞ્જીત જિગીષુરેતા નીતીર્ વિજાનન્નહિતાત્મસારમ્ ॥

એકેન સ્મિતપાટલાધરરુચો જલ્પન્ત્યનલ્પાક્ષરં વીક્ષન્તેઽન્યમિતઃ સ્ફુટત્કુમુદિનીફુલ્લોલ્લસલ્લોચનાઃ ।
દૂરોદારચરિત્રચિત્રવિભવં ધ્યાયન્તિ ચાન્યં ધિયા કેનેત્થં પરમાર્થતોઽર્થવદિવ પ્રેમાસ્તિ વામભ્રુવામ્ ॥

એકેનાંશેન ધર્માર્થઃ કર્તવ્યો ભૂતિમિચ્છતા ।
એકેનાંશેન કામાર્થ એકમંશં વિવર્ધયેત્ ॥

એકેનાક્ષ્ણા પરિતતરુષા વીક્ષતે વ્યોમસંસ્થં ભાનોર્બિમ્બં સજલલુલિતેનાપરેણાત્મકાન્તમ્ ।
અહ્નશ્છેદે દયિતવિરહા શઙ્કિની ચક્રવાકી દ્વૌ સંકીર્ણૌ રચયતિ રસૌ નર્તકીવ પ્રગલ્ભા ॥

એકેનાપાતિ લત્તા પતિવપુષિ પરેણાપિ પીતઃ પિતા તે ભ્રાતાન્યેનાપિ શપ્તસ્ત્રિભુવનતલતોઽન્યેન નિર્વાસિતાસિ ।
સદ્યઃ શ્રીવીરભૂપસ્તૃણમિવ મનુતે ત્વાં સરોજાલયે યન્ માતસ્તજ્જાતિમાત્રપ્રણયિનિ મયિ તન્મા સ્મ કોપં વિદધ્યાઃ ॥

એકેનાપાતિ લત્તા પતિવપુષિ પરેણાપિ પીતોઽસ્તિ તાતો ભ્રાતા શપ્તઃ પરેણ ત્રિભુવનતલતોઽન્યેન નિષ્કાસિતાસિ ।
છન્નં ગેહં પરેણાઽકલિ ચ તદપરેણાસ્તિ સાપત્ન્યશીલા તસ્માન્નિત્યં દ્વિજેભ્યો મધુરિપુમહિલે ત્વં વિયુક્તાસિ મન્યે ॥

એકેનાપિ ગુણવતા જાતિવિશુદ્ધેન ચારુકૃત્યેન ।
સ્વકુલમલંકૃતમખિલં મુકુટં મુક્તાફલેનેવ ॥

એકેનાપિ ગુણવતા વિદ્યાયુક્તેન સાધુના ।
કુલં પુરુષસિંહેન ચન્દ્રેણેવ પ્રકાશ્યતે ॥