મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 7513-7532

એકપુંસા ન ગન્તવ્યં કાકસર્પસ્ય કારણાત્ ।
કર્કટસ્ય પ્રસાદેન બ્રાહ્મણો જીવિતો યથા ॥

એકપુચ્છશ્ ચતુષ્પાદઃ કકુદ્માન્ લમ્બકમ્બલઃ ।
ગોરપત્યં બલીવર્દો ઘાસમત્તિ સુખેન સઃ ॥

એકપ્રિયાચરણપદ્મપરીષ્ટિજાત- ક્લેશસ્ય મે હૃદયમુત્તરલીચકાર ।
ઉદ્ભિન્નનિર્ભરમનોભવભાવમુગ્ધ- નાનાઙ્ગનાવદનચન્દ્રમસાં દિદૃક્ષા ॥

એકભવે રિપુપન્નગદુઃખં જન્મશતેષુ મનોભવદુઃખમ્ ।
ચારુધિયેતિ વિચિન્ત્ય મહાન્તઃ કામરિપું ક્ષણતઃ ક્ષપયન્તિ ॥
એકભુક્તં સદારોગ્યં દ્વિભુક્તં બલવર્દ્ધનમ્ ।
ત્રિભુક્તેર્વ્યાધિપીડા સ્યાચ્ ચતુર્ભુક્તેર્મૃતિર્ધ્રુવમ્ ॥

એકમપિ ક્ષણં લબ્ધ્વા સમ્યક્ત્વં યો વિમુઞ્ચતિ ।
સંસારાર્ણવમુત્તીર્ય લભતે સોઽપિ નિર્વૃતિમ્ ॥

એકમપિ સતાં સુકૃતં વિકસતિ તૈલં યથા જલે ન્યસ્તમ્ ।
અસતામુપકારશતં સંકુચતિ સુશીતલે ઘૃતવત્ ॥

એકમપ્યક્ષરં યસ્તુ ગુરુઃ શિષ્યં પ્રબોધયેત્ ।
પૃથિવ્યાં નાસ્તિ તદ્ દ્રવ્યં યદ્ દત્વા સોઽનૃણી ભવેત્ ॥

એકમપ્યત્ર યો બિન્દું ભક્ષયેન્ મધુનો નરઃ ।
સોઽપિ દુઃખવૃષાકીર્ણે પતતે ભવસાગરે ॥

એકમસ્ય પરમેકમુદ્યમં નિસ્ત્રપત્વમપરસ્ય વસ્તુનઃ ।
નિત્યમુષ્ણમહસા નિરસ્યતે નિત્યમન્ધતમસં પ્રધાવતિ ॥

એકમાત્રો લઘુઃ પ્રોક્તો દ્વિમાત્રશ્ચ ગુરુઃ સ્મૃતઃ ।
પ્લુતસ્ ત્રિમાત્રકો જ્ઞેયો દ્રુતઃ સ્યાદર્ધમાત્રકઃ ॥

એકમાશીવિષો હન્તિ શસ્ત્રેણૈકશ્ચ વધ્યતે ।
હન્તિ વિપ્રઃ સરાષ્ટ્રાણિ પુરાણ્યપિ હિ કોપિતઃ ॥

એકમુત્કણ્ઠયા વ્યાપ્તમ્ અન્યદ્ દયિતયા હૃતમ્ ।
ચૈતન્યમપરં ધત્તે કિયન્તિ હૃદયાનિ મે ॥

એકમેવ ગુણં પ્રાપ્ય નમ્રતામગમદ્ ધનુઃ ।
તવાશેષગુણા રાજ્ઞઃ સ્તબ્ધતેતિ સુવિસ્મયઃ ॥

એકમેવ તુ શૂદ્રસ્ય પ્રભુઃ કર્મ સમાદિશત્ ।
એતેષામેવ વર્ણાનાં શુશ્રૂષામનસૂયયા ॥

એકમેવ દહત્યગ્નિર્ નરં દુરુપસર્પિણમ્ ।
કુલં દહતિ રાજાગ્નિઃ સપશુદ્રવ્યસંચયમ્ ॥

એકમેવ પુરસ્કૃત્ય દશ જીવન્તિ માનવાઃ ।
વિના તેન ન શોભન્તે યથા સંખ્યાઙ્કબિન્દવઃ ॥

એકમેવ બલિં બદ્ધ્વા જગામ હરિરુન્નતિમ્ ।
અસ્યાસ્ત્રિબલિબન્ધેન સૈવ મધ્યસ્ય નમ્રતા ॥

એકમેવ હિ દારિદ્ર્યં ક્લિશ્નાતિ સકલં જગત્ ।
તમહં શાબ્દિકં વન્દે યશ્ચકાર નપુંસકમ્ ॥

એકમેવાક્ષિ વામાક્ષિ રઞ્જયાઞ્જનલેખયા ।
જાયતામૈન્દવે બિમ્બે ખઞ્જનામ્બુજસંગમઃ ॥

એકમેવાદ્વિતીયં તદ્ યદ્ રાજન્ નાવબુધ્યસે ।
સત્યં સ્વર્ગસ્ય સોપાનં પારાવારસ્ય નૌરિવ ॥