મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 7412-7431

એકં સુતે મૃગારિણી બહૂન્ સૂતે વૃકી સુતાન્ ।
ઉત્તારઃ પ્રલયં યાન્તિ નાદ્યમાનાઃ કથંચન ॥

એકં હન્યાન્ ન વા હન્યાદ્ ઇષુઃ ક્ષિપ્તો ધનુષ્મતા ।
પ્રાજ્ઞેન તુ મતિઃ ક્ષિપ્તા હન્યાદ્ ગર્ભગતાનપિ ॥

એકં હન્યાન્ ન વા હન્યાદ્ ઇષુર્મુક્તો ધનુષ્મતા ।
બુદ્ધિર્બુદ્ધિમતોત્સૃષ્ટા હન્યાદ્ રાષ્ટ્રં સરાજકમ્ ॥

એકં હન્યાન્ ન વા હન્યાદ્ ઇષુર્મુક્તો ધનુષ્મતા ।
સરાષ્ટ્રં સપ્રજં હન્તિ રાજાનં મન્ત્રિનિશ્ચયઃ ॥

એકં હિ ચક્ષુરમલં સહજો વિવેકો વિદ્વદ્ભિરેવ સહ સંવસતિર્દ્વિતીયમ્ ।
એતદ્ દ્વયં ભુવિ ન યસ્ય સ તત્ત્વતોઽન્ધસ્ તસ્યાપમાર્ગચલને વદ કોઽપરાધઃ ॥

એકઃ કર્ણમહીપતિઃ પ્રતિદિનં લક્ષાધિકા યાચકાઃ કસ્મૈ કિં વિતરિષ્યતીતિ મનસા ચિન્તાં વૃથા મા કૃથાઃ ।
આસ્તે કિં પ્રતિયાચકં સુરતરુઃ પ્રત્યમ્બુજં કિં રવિશ્ ચન્દ્રઃ કિં પ્રતિકૈરવં પ્રતિલતાગુલ્મં કિમમ્ભોધરઃ ॥

એકઃ કાપુરુષો દીર્ણો દારયેન્ મહતીં ચમૂમ્ ।
તં દીર્ણમનુ દીર્યન્તે યોધાઃ શૂરતમા અપિ ॥

એકઃ કોઽપિ મહીધરો લઘુતરો દોર્ભ્યાં ધૃતો લીલયા તેન ત્વં દિવિ ભૂતલે ચ વિદિતો ગોવર્દ્ધનોદ્ધારકઃ ।
ત્વાં ત્રૈલોક્યવહં વહામિ કુચયોરગ્રે સદા પુષ્પવત્ તત્ કિં કેશવ જલ્પિતેન બહુના પુણ્યૈર્યશો લભ્યતે ॥

એકઃ ક્ષમાવતં દોષો દ્વિતીયો નોપલભ્યતે ।
યદેનં ક્ષમયા યુક્તમ્ અશક્તં મન્યતે જનઃ ॥

સોઽસ્ય દોષો ન મન્તવ્યઃ ક્ષમા હિ પરમં બલમ્ ।
ક્ષમા ગુણો હ્યશક્તાનાં શક્તાનાં ભૂષણં ક્ષમા ॥

એકઃ ખલોઽપિ યદિ નામ ભવેત્ સભાયાં વ્યર્થીકરોતિ વિદુષામખિલં પ્રયાસમ્ ।
એકાપિ પૂર્ણમુદરં મધુરૈઃ પદાર્થૈર્ આલોડ્ય રેચયતિ હન્ત ન મક્ષિકા કિમ્ ॥

એકઃ પઞ્ચત્વમાસાદ્ય જાયતે પુનરષ્ટધા ।
અહો વાણિજ્યસંપત્તિઃ કાશીપુરનિવાસિનામ્ ॥

એકઃ પથા ન ગન્તવ્યં ન સુપ્તિં બાહ્યમન્દિરે ।
જનવાક્યં ન કર્તવ્યં સ્ત્રીણામાલોચનં વિના ॥

એકઃ પાપાનિ કુરુતે ફલં ભુઙ્ક્તે મહાજનઃ ।
ભોક્તારો વિપ્રમુચ્યન્તે કર્તા દોષેણ લિપ્યતે ॥

એકઃ પાલયતે લોકમ્ એકઃ પાલયતે કુલમ્ ।
મજ્જત્યેકો હિ નિરય એકઃ સ્વર્ગે મહીયતે ॥

એકઃ પુત્રો વરં વિદ્વાન્ બહુભિર્નિર્ગુણૈસ્તુ કિમ્ ।
એકસ્તારયતે વંશમ્ અન્યે સંતાપકારકાઃ ॥

એકઃ પ્રજાયતે જન્તુર્ એક એવ પ્રલીયતે ।
એકોઽનુભુઙ્ક્તે સુકૃતમ્ એક એવ ચ દુષ્કૃતમ્ ॥

એકઃ પ્રયાત્યુપરમં દ્રવિણં તદીયં હૃત્વાપરઃ પ્રસભમુદ્વહતિ પ્રમોદમ્ ।
નો વેત્તિ તત્ સ્વનિધને પરકોશગામિ ધિગ્ વાસનામસમમોહકૃતાન્ધકારામ્ ॥

એકઃ શતં યોધયતિ પ્રાકારસ્થો ધનુર્ધરઃ ।
શતં દશસહસ્રાણિ તસ્માદ્ દુર્ગં વિધીયતે ॥

એકઃ શત્રુર્ન દ્વિતીયોઽસ્તિ શત્રુર્ અજ્ઞાનતુલ્યઃ પુરુષસ્ય રાજન્ ।
યેનાવૃતઃ કુરુતે સંપ્રયુક્તો ઘોરાણિ કર્માણિ સુદારુણાનિ ॥