મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 7192-7211

ઉપોઢરાગેણ વિલોલતારકં તથા ગૃહીતં શશિના નિશામુખમ્ ।
યથા સમસ્તં તિમિરાંશુકં તયા પુરોઽપિ રાગાદ્ ગલિતં ન લક્ષિતમ્ ॥

ઉપોદકી સમાયાતિ તિન્તિડીમન્ત્રિણા સહ ।
પલાયધ્વં પલાયધ્વં રે રે શાકવિડમ્બકાઃ ॥

ઉપોષ્યૈકાદશીઃ સર્વાસ્ તથા કૃષ્ણાશ્ચતુર્દશીઃ ।
ધ્યાત્વા હરિહરં દેવં પ્રાપ્નોતિ પરમં પદમ્ ॥

ઉપ્તા કીર્તિલતા ગુણૈસ્તવ વિભો સિક્તા ચ દાનોદકૈર્ મેરુસ્તમ્ભમવાપ્ય દિક્ષુ વિતતા પ્રાપ્તા નભોમણ્ડલમ્ ।
ધૂપૈસ્ ત્વત્પ્રતિપક્ષલક્ષવનિતાનિઃશ્વાસજૈર્ ધૂપિતા ઋક્ષૈઃ કોરકિતેન્દુના કુસુમિતા શ્રીરામચન્દ્ર પ્રભો ॥

ઉપ્યન્તે વિષવલ્લિબીજવિષમાઃ ક્લેષાઃ પ્રિયાખ્યા નરૈસ્ તેભ્યઃ સ્નેહમયા ભવન્તિ નચિરાદ્ વજ્રાગ્નિગર્ભાઙ્કુરાઃ ।
યેભ્યોઽમી શતશઃ કુકૂલહુતભુગ્દાહં દહન્તઃ શનૈર્ દેહં દીપ્રશિખાસહસ્રશિખરા રોહન્તિ શોકદ્રુમાઃ ॥

ઉપ્યમાનં મુહુઃ ક્ષેત્રં સ્વયં નિર્વીર્યતામિયાત્ ।
ન કલ્પતે પુનઃ સૂત્યા ઉપ્તં બીજં ચ નશ્યતિ ॥

એવં કામાશયં ચિત્તં કામાનામતિસેવયા ।
વિરજ્યતે યથા રાજન્ નાગ્નિવત્ કામબિન્દુભિઃ ॥

ઉભયમેવ વદન્તિ મનીષિણઃ સમયવર્ષિતયા કૃતકર્મણામ્ ।
બલનિષૂદનમર્થપતિં ચ તં શ્રમનુદં મનુદણ્ડધરાન્વયમ્ ॥

ઉભયી પ્રકૃતિઃ કામે સજ્જેદિતિ મુનેર્મતમ્ ।
અપવર્ગે તૃતીયેતિ ભણતઃ પાણિનેરપિ ॥

ઉભયોરપિ નિસ્તર્તું શક્તઃ સાધુસ્ તથાપદમ્ ।
શત્રોઃ સ્વસ્ય ચ નિસ્તીર્ણૌ ગજગ્રાહૌ યથાપદમ્ ॥

ઉભયોર્ન સ્વભોગેચ્છા પરાર્થં ધનસંચયમ્ ।
કૃપણોદારયોઃ પશ્ય તથાપિ મહદન્તરમ્ ॥

ઉભયોર્મેલને પ્રીતિર્ યદિ સ્યાન્ મેલનં તદા ।
એકેન ન હિ હસ્તેન જાયતે તાલવાદનમ્ ॥

ઉભાભ્યાં ગતિરેકૈવ ગર્ભસ્થસ્ય ઋણસ્ય ચ ।
હસન્તી ધારયેદ્ ગર્ભં રુદન્તી પ્રતિમુઞ્ચતિ ॥

ઉભાભ્યાંએવ પક્ષાભ્યાં યથા ખે પક્ષિણાં ગતિઃ ।
તથા દૈવેન યુક્તં તુ પૌરુષં ફલસાધકમ્ ॥

ઉભાભ્યાંએવ પક્ષાભ્યાં યથા ખે પક્ષિણં ગતિઃ ।
તથૈવ જ્ઞાનકર્મભ્યાં જાયતે પરમં પદમ્ ॥

ઉભાવેવ ચલૌ યત્ર લક્ષ્યં ચાપિ ધનુર્ધરઃ ।
તદ્ વિજ્ઞેયં દ્વયાચલં શ્રમેણૈવ હિ સાધ્યતે ॥

ઉભૌ યદિ વ્યોમ્નિ પૃથક્પ્રવાહાવ્ આકાશગઙ્ગાપયસઃ પતેતામ્ ।
તેનોપમીયેત તમાલનીલમ્ આમુક્તમુક્તાલતમસ્ય વક્ષઃ ॥

ઉભૌ રમ્ભાસ્તમ્ભાવુપરિ વિપરીતૌ કમલયોસ્ તદૂર્ધ્વં રત્નાશ્મસ્થલમથ દુરૂહં કિમપિ તત્ ।
તતઃ કુમ્ભૌ પશ્ચાદ્ બિસકિસલયે કન્દલમથો તદન્વિન્દાવિન્દીવરમધુકરાઃ કિં પુનરિદમ્ ॥

ઉભૌ લોકાવભિપ્રેક્ષ્ય રાજાનમૃષયઃ સ્વયમ્ ।
અસૃજન્ સુમહદ્ ભૂતમ્ અયં ધર્મો ભવિષ્યતિ ॥

ઉભૌ શ્વેતૌ પક્ષૌ ચરતિ ગગનેઽવારિતગતિઃ સદા મીનં ભુઙ્ક્તે વસતિ સકલઃ સ્થાણુશિરસિ ।
બકે ચાન્દ્રઃ સર્વો ગુણસમુદયઃ કિંચિદધિકો ગુણાઃ સ્થાને માન્યા નરવર ન તુ સ્થાનરહિતાઃ ॥