મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 7112-7131

ઉપરિજતરુજાનિ યાજમાનાં કુશલતયા પરિરમ્ભલોલુપોઽન્યઃ ।
પ્રથિતપૃથુપયોધરાં ગૃહાણ સ્વયમિતિ મુગ્ધવધૂમુદાસ દોર્ભ્યામ્ ॥

ઉપરિ તમાલતરોઃ સખિ પરિણતશરદિન્દુમણ્ડલઃ કોઽપિ ।
તત્ર ચ મુરલીખુરલી કુલમર્યાદામધો નયતિ ॥

ઉપરિતલનિપાતિતેષ્ટકોઽયં શિરસિ તનુર્વિપુલશ્ચ મધ્યદેશે ।
અસદૃશજનસંપ્રયોગભીરોર્ હૃદયમિવ સ્ફુટિતં મહાગૃહસ્ય ॥

ઉપરિ પરિપ્લવતે મમ બાલેયં ગૃહિણિ હંસમાલેવ ।
સરસ ઇવ નલિનનાલા ત્વમાશયં પ્રાપ્ય વસસિ પુનઃ ॥

ઉપરિ પીનપયોધરપાતિતા પટકુટીવ મનોભવભૂપતેઃ ।
વિજયિનસ્ત્રિપુરારિજિગીષયા તવ વિરાજતિ ભામિનિ કઞ્ચુકી ॥

ઉપરિ મિહિરઃ ક્રૂરઃ ક્રૂરાસ્ તલેઽચલભૂમયો વહતિ પવનઃ પાંશૂત્કર્ષી કૃશઃ સરસો રસઃ ।
અહહ ન જહત્યેતે પ્રાણાંસ્તદૈવ કિમધ્વગા યદિ ન ભવતઃ પત્રચ્છત્રં વિશન્તિ મહીરુહઃ ॥

ઉપરિ વિધૃતશારિપ્રૌઢધન્વિપ્રસારાદ્ ઇહ પયસિ નદીનાં ગાહિતું નૈવ શક્તાઃ ।
તટનિકટનિરૂઢાઃ પ્રસ્થિતૌ યસ્ય ચણ્ડાઃ સરલિતકરદણ્ડાઃ કુમ્ભિનોઽમ્ભઃ પિબન્તિ ॥

ઉપરિષ્ઠા યદા નારી રમતે કામુકં નરમ્ ।
વિપરીતં રતં જ્ઞેયં સર્વકામિજનપ્રિયમ્ ॥

ઉપરિસ્થા ભક્તિરન્તર્ નિર્મૂલા તારયેત્ કથમ્ ।
નહિ ભારક્ષમા દૃષ્ટા વારાં સાન્દ્રાપિ નીલિકા ॥

ઉપરુન્ધન્તિ શ્વાસાન્ મુનયો નાશ્નન્તિ ન પિબન્તિ ।
સ્તૂયન્તે સુજનૈઃ કિં કણ્ઠે કુર્વન્તિ કનકપાશમિમે ॥

ઉપર્યંશુમતઃ સિદ્ધાશ્ ચરન્તો યસ્ય સાનુષુ ।
છત્રાણ્યાતપસંત્રાસાદ્ અવાચીનાનિ બિભ્રતિ ॥

ઉપર્યષ્ટૌ શતાન્યાહુસ્ તથા ભૂયશ્ચ સપ્તતિઃ ।
ગજાનાં તુ પરીમાણમ્ એતદેવ વિનિર્દિશેત્ ॥

ઉપર્યુપરિ લોકસ્ય સર્વો ગન્તું સમીહતે ।
યતતે ચ યથાશક્તિ ન ચ તદ્ વર્તતે તથા ॥

ઉપલક્ષ્ય વર્ણસંકર- મપગતગુણયોગમુજ્ઝિતસ્થૈર્યમ્ ।
પથિકાઃ સમુદ્વિજન્તે કુદેશમિવ વીક્ષ્ય શક્રધનુઃ ॥

ઉપલનિકષં સુવર્ણં પુરુષો વ્યવહારનિકષ ઉદ્દિષ્ટઃ ।
ધૂર્નિકષો ગોવૃષભઃ સ્ત્રીણાં તુ ન વિદ્યતે નિકષઃ ॥

ઉપલશકલમેતદ્ ભેદકં ગોમયાનાં વટુભિરુપહૃતાનાં બર્હિષાં સ્તૂપમેતત્ ।
શરણમપિ સમિદ્ભિઃ શુષ્યમાણાભિરાભિર્ વિનમિતપટલાન્તં દૃશ્યતે જીર્ણકુડ્યમ્ ॥

ઉપવનતરુનૃત્યાધ્યાપને લબ્ધવર્ણો વિરચિતજલકેલિઃ પદ્મિનીકામિનીભિઃ ।
પ્રિયસુહૃદસમેષોરાયયૌ યોગિયોગ- સ્થિતિવિદલનદક્ષો દક્ષિણો ગન્ધવાહઃ ॥

ઉપવનનવમાલિકાપ્રસૂનૈઃ સ્રજમપિ યા પરિખિદ્યતે સૃજન્તી ।
પરિજનવનિતોચિતાનિ કર્માણ્ય્ અપરિચિતાનિ કથં વિધાસ્યસિ ત્વમ્ ॥

ઉપવનપવનાનુપાતદક્ષૈર્ અલિભિરલાભિ યદઙ્ગનાજનસ્ય ।
પરિમલવિષયસ્ તદુન્નતાનામ્ અનુગમને ખલુ સંપદોઽગ્રતઃસ્થાઃ ॥

ઉપવનમિવ વારિમધ્યમગ્નં વિમલતયા પ્રતિબિંબિતં દધાના ।
શશિકરનિકરેણ પૂરિતેવ ક્વચિદુપનેયપયાઃ સુખાય વાપી ॥