મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 7052-7071

ઉપચિતાવયવા શુચિભિઃ કણૈર્ અલિકદમ્બકયોગમુપેયુષી ।
સદૃશકાન્તિરલક્ષ્યત મઞ્જરી તિલકજાલકજાલકમૌક્તિકૈઃ ॥

ઉપચિતેષુ પરેષ્વસમર્થતાં વ્રજતિ કાલવશાદ્ બલવાનપિ ।
તપસિ મન્દગભસ્તિરભીષુમાન્ નહિ મહાહિમહાનિકરોઽભવત્ ॥

ઉપચ્છન્દ્યાપિ દાતવ્યં બલિને શાન્તિમિચ્છતા ।
સમૂલમેવ ગાન્ધારિર્ અપ્રયચ્છન્ ગતઃ ક્ષયમ્ ॥

ઉપજપ્યાનુપજપેદ્ બુધ્યેતૈવ ચ તત્કૃતમ્ ।
યુક્તે ચ દૈવે યુધ્યેત જયપ્રેપ્સુરપેતભીઃ ॥

ઉપજાપઃ કૃતસ્તેન તાનાકોપવતસ્ત્વયિ ।
આશુ દીપયિતાલ્પોઽપિ સાગ્નીનેધાનિવાનિલઃ ॥

ઉપજાપશ્ચિરારોધોઽવસ્કન્દસ્ તીવ્રપૌરુષમ્ ।
દુર્ગસ્ય લ ઘનોપાયાશ્ ચત્વારઃ કથિતા ઇમે ॥

ઉપજાપસહાન્ વિલ ઘયન્ સ વિધાતા નૃપતીન્ મહોદ્ધતઃ ।
સહતે ન જનોઽપ્યધઃક્રિયાં કિમુ લોકાધિકધામ રાજકમ્ ॥

ઉપજાપહૃતસ્વામિસ્નેહસીમ્નિ પરાશ્રયમ્ ।
મૌલે વાઞ્છતિ મેદિન્યાઃ પત્યુઃ પાતો ન સંશયઃ ॥

ઉપજીવતિ સ્મ સતતં દધતઃ પરિમુગ્ધતાં વણિગિવોડુપતેઃ ।
ઘનવીથિવીથિમવતીર્ણવતો નિધિરમ્ભસામુપચયાય કલાઃ ॥

ઉપજીવ્યા હતા કન્યા સ્વાર્થે પાકક્રિયા હતા ।
શૂદ્રભિક્ષાહતો યાગઃ કૃપણસ્ય હતં ધનં ॥

ઉપતાપ્યમાનમલઘૂષ્ણિમભિઃ શ્વસિતૈઃ સિતેતરસરોજદૃશઃ ।
દ્રવતાં ન નેતુમધરં ક્ષમતે નવનાગવલ્લિદલરાગરસઃ ॥

ઉપદિશતિ લોકવૃત્તં વિતરતિ વિત્તં વિનોદયતિ ચિત્તમ્ ।
ઉત્તમ્ભયતિ મહત્ત્વં વિદ્યા હૃદ્યા સુરાજસેવેવ ॥

ઉપદેશં વિદુઃ શુદ્ધં સન્તસ્ તમુપદેશિનઃ ।
શ્યામાયતે ન યુષ્માસુ યઃ કાઞ્ચનમિવાગ્નિષુ ॥

ઉપદેશપ્રદાત્ ણાં નરાણાં હિતમિચ્છતામ્ ।
પરસ્મિન્નિહલોકે ચ વ્યસનં નોપપદ્યતે ॥

ઉપદેશો ન દાતવ્યો યાદૃશે તાદૃશે નરે ।
પશ્ય વાનરમૂર્ખેણ સુગૃહી નિર્ગૃહીકૃતા ॥

ઉપદેશો હિ મૂર્ખાણાં ક્રોધાયૈવ શમાય ન ।
પયઃપાનં ભુજ ગાનાં વિષાયૈવામૃતાય ન ॥

ઉપદેશો હિ મૂર્ખાણાં પ્રકોપાય ન શાન્તયે ।
પયઃપાનં ભુજ ગાનાં કેવલં વિષવર્ધનં ॥

ઉપદ્રષ્ટાનુમન્તા ચ ભર્તા ભોક્તા મહેશ્વરઃ ।
પરમાત્મેતિ ચાપ્યુક્તો દેહેઽસ્મિન્ પુરુષઃ પરઃ ॥

ઉપધાશોધિતાઃ સમ્યગ્ ઈહમાનાઃ ફલોદયમ્ ।
તેઽસ્ય સર્વં પરીક્ષેરન્ સાનુરાગાઃ કૃતાકૃતમ્ ॥

ઉપેત્ય ધીયતે યસ્માદ્ ઉપધેતિ તતઃ સ્મૃતા ।
ઉપાય ઉપધા જ્ઞેયા તયામાત્યાન્ પરીક્ષયેત્ ॥