મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6972-6991

ઉન્મીલદ્યૌવનાસિ પ્રિયસખિ વિષમાઃ શ્રેણયો નાગરાણાં તસ્માત્ કોઽપિ ત્વયાદ્યપ્રભૃતિ ન સહસા સંમુખં વીક્ષણીયઃ ।
યાવચ્ ચન્દ્રાર્કમેકઃ પતિરતિશયિતશ્રદ્ધયા સેવિતવ્યઃ કર્તવ્યા રૂપરક્ષા વચસિ ન હૃદયં દેયમસ્મદ્વિધાનામ્ ॥

ઉન્મીલદ્રસબિન્દુગન્ધકુસુમાવલ્લ્યો વસન્તોદયે કાન્તાઃ કોમલપલ્લવાઃ કતિ કતિ ક્રીડાવને સન્તિ ન ।
સૌભાગ્યૈકનિધે રસાલ તદપિ શ્રીમઞ્જરીશાલિનસ્ ત્વત્તોઽન્યત્ર ચ કુત્રચિન્ મધુકરશ્રેણી ન વિશ્રામ્યતિ ॥

ઉન્મીલદ્વદનેન્દુકાન્તિવિસરૈર્દૂરં સમુત્સારિતં ભગ્નં પીનકુચસ્થલસ્ય ચ રુચા હસ્તપ્રભાભિર્હતમ્ ।
એતસ્યાઃ કલવિંકકણ્ઠકદલીકલ્પં મિલત્કૌતુકાદ્ અપ્રાપ્તાભિમુખં રુષેવ સહસા કેશેષુ લગ્નં તમઃ ॥

ઉન્મીલન્તિ કિયન્તિ વા ન કુસુમાન્યુષ્ણદ્યુતેરુદ્ગમે તત્ત્વેતાવતિ બન્ધુરિત્યતિસખીત્યાદિત્યકાન્તેતિ ચ ।
કીર્તિં દત્તવતાં ત્રિલોકવિદિતામેવં કવીનામૃણં કિં કૃત્વેયમપાકરોતુ જનુષાં કોટ્યાપિ નાલીકિની ॥

ઉન્મીલન્તિ નખૈર્લુનીહિ વહતિ ક્ષૌમાઞ્ચલેનાવૃણુ ક્રીડાકાનનમાવિશન્તિ વલયક્વાણૈઃ સમુત્ત્રાસય ।
ઇત્થં વઞ્જુલદક્ષિણાનિલકુહૂકણ્ઠીષુ સંકેતિક- વ્યાહારાઃ સુભગ ત્વદીયવિરહે તસ્યાઃ સખીનાં મિથઃ ॥

ઉન્મીલન્તિ નિશાનિશાચરવધૂત્પ્રોચ્ચાટનામાન્ત્રિકાઃ સાયં સાલસસુપ્તપ કજવનપ્રોદ્બોધવૈતાલિકાઃ ।
ફુલ્લત્પ કજકોશગર્ભકુહરપ્રોદ્ભૂતભૃ ગાવલી- ઝ કારપ્રણવોપદેશગુરવસ્ તીવ્રદ્યુતેરંશવઃ ॥

ઉન્મીલન્તિ મૃણાલકોમલરુચો રાજીવસંવર્તિકા- સંવર્તવ્રતવૃત્તયઃ કતિપયે પીયૂષભાનોઃ કરાઃ ।
અપ્યુસ્રૈર્ધવલીભવત્સુ ગિરિષુ ક્ષુબ્ધોઽયમુન્મજ્જતા વિશ્વેનેવ તમોમયો નિધિરપામહ્નાય ફેનાયતે ॥

ઉન્મીલન્નયનાન્તકાન્તિલહરીનિષ્પીતયોઃ કેવલાદ્ આમોદાદવધારણીયવપુષોઃ કાન્તાસખેન ક્ષણમ્ ।
યત્કર્ણોત્પલયોઃ સ્થિતેન ભવતા કિંચિત્ સમુદ્ગુઞ્જિતં ભ્રાતસ્તિષ્ઠતિ કુત્ર તત્ કથય મે કાન્તં પ્રિયાયા મુખમ્ ॥

ઉન્મીલન્મણિરશ્મિજાલજટિલચ્છાયં રણત્ક કણં બિભ્રાણસ્તવ દેવ વૈરિકદનક્રીડાકઠોરઃ કરઃ ।
ત્યક્ત્વા સંયતિ જીવિતાનિ રિપવો યે સ્વર્ગમાર્ગે ગતાસ્ તાનાક્રષ્ટુમિવાવિવેશ રભસાચ્ ચણ્ડદ્યુતેર્મણ્ડલમ્ ॥

ઉન્મીલન્મધુગન્ધલુબ્ધમધુપવ્યાધૂતચૂતા કુર- ક્રીડત્કોકિલકાકલીકલરવૈરુદ્ગીર્ણકર્ણજ્વરાઃ ।
નીયન્તે પથિકૈઃ કથં કથમપિ ધ્યાનાવધાનક્ષણ- પ્રાપ્તપ્રાણસમાસમાગમરસોલ્લાસૈરમી વાસરાઃ ॥

ઉન્મીલન્મુકુલકરાલકુન્દકોશ- પ્રશ્ચ્યોતદ્ઘનમકરન્દગન્ધબન્ધો ।
તામીષત્પ્રચલવિલોચનાં નતા ગીમ્ આલિન્ ગન્ પવન મમ સ્પૃશા ગમ ગમ્ ॥

ઉન્મીલયન્તિ કુસુમાનિ મનોરમાણિ કે નામ નાત્ર તરવઃ સમયોચિતાનિ ।
કસ્યેદૃશં કથય દોહદમસ્તિ તસ્ય યાદૃક્વિનિર્મિતમશોકમહીરુહસ્ય ॥

ઉન્મીલલ્લીલનીલોત્પલદલદલનામોદમેદસ્વિપૂર- ક્રોડક્રીડદ્વિજાલીગરુદુદિતમરુત્સ્ફાલવાચાલવીચિ ઃ ।
એતેનાખાનિ શાખાનિવહનવહરિત્પર્ણપૂર્ણદ્રુમાલી- વ્યાલીઢોપાન્તશાન્તવ્યથપથિકદૃશાં દત્તરાગસ્તડાગઃ ॥

ઉન્મીલિતં તૂલિકયેવ ચિત્રં સૂર્યાંશુભિર્ભિન્નમિવારવિન્દમ્ ।
બભૂવ તસ્યાશ્ચતુરશ્રશોભિ વપુર્વિભક્તં નવયૌવનેન ॥

ઉન્મીલ્યાક્ષિ સખીર્ન પશ્યસિ ન ચાપ્યુક્તા દદાસ્યુત્તરં નો વેત્સીદૃશમત્ર નેદૃશમિમાં શૂન્યામવસ્થાં ગતા ।
તલ્પાદૃશ્યકર કપઞ્જરમિદં જીવેન લિપ્તં મના મુઞ્ચન્તી કિમુ કર્તુમિચ્છસિ કુરુ પ્રેમાન્યદેશાગતે ॥

ઉન્મુકુલિતાધરપુટે ભૂતિકણત્રાસમીલિતાર્ધાક્ષિ ।
ધૂમોઽપિ નેહ વિરમ ભ્રમરોઽયં શ્વસિતમનુસરતિ ॥

ઉન્મુક્તકઞ્ચુકતયેયમુદારકાન્તિઃ શસ્ત્રીવ શમ્બરરિપોરપનીતકોશા ।
રક્તાવકુણ્ઠનપટીરચિતાપિધાના સંધ્યામ્બુવાહકલિતેવ શશા કરેખા ॥

ઉન્મુક્તક્રમહારિમેરુશિખરાત્ ક્રામન્તમન્યો ધરઃ કોઽત્ર ત્વાં શરભીકિશોરપરિષદ્ધૌરેય ધર્તું ક્ષમઃ ।
તસ્માદ્ દુર્ગમશૃ ગલ ઘનકલાદુર્લાલિતાત્મન્ વ્રજ ત્વદ્વાસાય સ એવ કીર્ણકનકજ્યોત્સ્નો ગિરીણાં પતિઃ ॥

ઉન્મુક્તમાનકલહા રમધ્વં દયિતાન્વિતાઃ ।
ઇતીવ મધુરાલાપાઃ કોકિલા જગદુર્ જનાન્ ॥

ઉન્મુક્તાભિર્દિવસમધુના સર્વતસ્તાભિરેવ સ્વચ્છાયાભિર્નિચુલિતમિવ પ્રેક્ષ્યતે વિશ્વમેતત્ ।
પર્યન્તેષુ જ્વલતિ જલધૌ રત્નસાનૌ ચ મધ્યે ચિત્રા ગીયં રમયતિ તમઃસ્તોમલીલા ધરિત્રી ॥