મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6952-6971

ઉન્નિદ્રપ્રિયકમનોરમં રમણ્યાઃ સંરેજે સરસિ વપુઃ પ્રકાશમેવ ।
યુક્તાનાં વિમલતયા તિરસ્ક્રિયાયૈ નાક્રામન્નપિ હિ ભવત્યલં જલૌઘઃ ॥

ઉન્નિદ્રેણ મયાદ્ય ચિન્તિતમભૂદ્યત્રાવતારા હરેર્ આખ્યાતા દશ કીર્તિતોઽસિ ન કથં તત્ર ત્વમેકાદશઃ ।
ત્વિચ્ચારિત્રમગોચરં કવિગિરાં જાનન્નપિ ક્ષ્માપતે ન પ્રસ્તૌમિ ભયેન ભારતકવેઃ કસ્તાદૃશં વક્ષ્યતિ ॥

ઉન્નીતો ભવભૂતિના પ્રતિદિનં બાણે ગતે યઃ પુરા યશ્ચીર્ણઃ કમલાયુધેન સુચિરં યેનાગમત્ કેશટઃ ।
યઃ શ્રીવાક્પતિરાજપાદરજસાં સંપર્કપૂતશ્ચિરં દિષ્ટ્યા શ્લાઘ્યગુણસ્ય કસ્યચિદસૌ માર્ગઃ સમુન્મીલતિ ॥

ઉન્મગ્નચઞ્ચલવનાનિ વનાપગાનામ્ આશ્યાનસૈકતતર ગપરંપરાણિ ।
નિમ્નાવશિષ્ટસલિલાનિ મનો હરન્તિ રોધાંસિ હંસપદમુદ્રિતકર્દમાનિ ॥

ઉન્મજ્જન્મકર ઇવામરાપગાયા વેગેન પ્રતિમુખમેત્ય બાણનદ્યાઃ ।
ગાણ્ડીવી કનકશિલાનિભં ભુજાભ્યામ્ આજઘ્ને વિષમવિલોચનસ્ય વક્ષઃ ॥

ઉન્મત્ત કણ્ટકિફલપ્રતિયોગિબુદ્ધ્યા વૈરં વૃથૈવ કુરુષે પનસેન સાર્ધમ્ ।
સન્તો હસન્તિ ન ભજન્તિ ભજન્તિ ચેત્ ત્વાં ભ્રાન્તા ભવન્તિ સહસા ન પુનર્ભજન્તિ ॥

ઉન્મત્ત ધૂર્ત તરુણેન્દુનિવાસયોગ્યે સ્થાને પિશાચપતિના વિનિવેશિતોઽસિ ।
કિં કૈરવાણિ વિકસન્તિ તમઃ પ્રયાતિ ચન્દ્રોપલો દ્રવતિ વાર્ધિરુપૈતિ વૃદ્ધિમ્ ॥

ઉન્મત્તપ્રેમસંરમ્ભાદ્ આરભન્તે યદ ગનાઃ ।
તત્ર પ્રત્યૂહમાધાતું બ્રહ્માપિ ખલુ કાતરઃ ॥

ઉન્મત્તમાસાદ્ય હરઃ સ્મરશ્ચ દ્વાવપ્યસીમાં મુદમુદ્વહેતે ।
પૂર્વં પરસ્પર્ધિતયા પ્રસૂનં નૂનં દ્વિતીયો વિરહાધિદૂનમ્ ॥

ઉન્મત્તાનાં ચ યા ગાથાઃ શિશૂનાં યચ્ચ ભાષિતમ્ ।
સ્ત્રિયો યચ્ચ પ્રભાષન્તે તસ્ય નાસ્તિ વ્યતિક્રમઃ ॥

ઉન્મત્તાનાં ભુજ ગાનાં મદ્યપાનાં ચ દન્તિનામ્ ।
સ્ત્રીણાં રાજકુલાનાં ચ વિશ્વસન્તિ ગતાયુષઃ ॥

ઉન્મત્તાનાં ભુજ ગાનાં શૃ ગિણાં શસ્ત્રપાણિનામ્ ।
વિશ્વાસો નૈવ કર્તવ્યઃ સ્ત્રીષુ રાજકુલેષુ ચ ॥

ઉન્મદતયા કયાચિત્ કદાચિદપથપ્રવૃત્તમપિ પુરુષમ્ ।
સદ્યઃ સુહૃદુપદેશઃ સૃણિરિવ કરિણં નિવર્ત્તયતિ ॥

ઉન્માદગદ્ગદગિરો મદવિહ્વલાક્ષા ભ્રશ્યન્નિજપ્રકૃતયઃ કૃતમસ્મરન્તઃ ।
ઐશ્વર્યસીધુરસપાનવિઘૂર્ણમાનાઃ કે નામ ન પ્રતિપદં પુરુષાઃ સ્ખલન્તિ ॥

ઉન્માદમેકે પુષ્યન્તિ યાન્ત્યન્યે દ્વિષતાં વશમ્ ।
દાસ્યમેકે ચ ગચ્છન્તિ પરેષામર્થહેતુના ॥

ઉન્મીલત્ત્રિવલીતર ગવલયા પ્રોત્તુ ગપીનસ્તન- દ્વન્દ્વેનોદ્યતચક્રવાકમિથુના વક્ત્રામ્બુજોદ્ભાસિની ।
કાન્તાકારધરા નદીયમભિતઃ ક્રૂરાશયા નેષ્યતે સંસારાર્ણવમજ્જનં યદિ તતો દૂરેણ સંત્યજ્યતામ્ ॥

ઉન્મીલત્પુલકં વિલોલદલકં સ્વિદ્યત્કપોલસ્થલં ભ્રામ્યત્કુણ્ડલમાકુલાકુલલસત્સીત્કારમુદ્યત્કરમ્ ।
કિંચિત્કુઞ્ચદુદઞ્ચિતભ્રુ વિલસચ્ચોલં ગલન્નીવિકં સ્યાદ્ ભૂયોઽપિ કદા મદાકુલદૃશોર્બિમ્બાધરાસ્વાદનમ્ ॥

ઉન્મીલત્પુલકા કુરેણ નિવિડાશ્લેષે નિમેષેણ ચ ક્રીડાકૂતવિલોકિતેઽધરસુધાપાને મુધા નર્મભિઃ ।
આનન્દાભિગમેન મન્મથકલાયુદ્ધેઽપિ યસ્મિન્નભૂત્ પ્રત્યૂહો ન તયોર્બભૂવ સુરતારમ્ભઃ પ્રિયંભાવુકઃ ॥

ઉન્મીલત્યુરસા ગુણાલિનિચિતા નિર્દૂષણા ભૂષણા સોલ્લાસોષસિ લોલયા સુમનસા સૂક્ત્યા મનોહારિણી ।
શય્યામેત્ય મૃદું મદીયકવિતેવામ્ભોજિનીનાયિકા કસ્યાપ્યુન્નતપૂર્વપુણ્યતપસઃ કણ્ઠં સમાલિ ગતિ ॥

ઉન્મીલત્ગુડપાકતન્તુલતયા રજ્જ્વા ભ્રમીરર્જયન્ દાનાન્તઃશ્રુતશર્કરાચલમથઃ સ્વેનામૃતાન્ધાઃ સ્મરઃ ।
નવ્યામિક્ષુરસોદધેર્યદિ સુધામુત્થાપયેત્ સા ભવજ્ જિહ્વાયાઃ કૃતિમાહ્વયેત પરમાં મત્કર્ણયોઃ પારણામ્ ॥