મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6932-6951

ઉન્નતં પદમવાપ્ય યો લઘુર્ હેલયૈવ સ પતેદિતિ બ્રુવન્ ।
શૈલશેખરગતો દૃષત્કણશ્ ચારુમારુતધુતઃ પતત્યધઃ ॥

ઉન્નતં માનસં યસ્ય ભાગ્યં તસ્ય સમુન્નતમ્ ।
નોન્નતં માનસં યસ્ય ભાગ્યં તસ્યાસમુન્નતમ્ ॥

ઉન્નતં સદનમુચ્ચકૈર્હયો માક્ષિકં દધિ સશર્કરં પયઃ ।
યામિની શશિકલા સુકોમલા લભ્યતે કથમનર્ચિતે શિવે ॥

ઉન્નતઃ પ્રોલ્લસદ્ધારઃ કાલાગુરુમલીમસઃ ।
પયોધરભરસ્તન્વ્યાઃ કં ન ચક્રેઽભિલાષિણમ્ ॥

ઉન્નતઘનમધ્યગતં નિર્ગુણમપિ સુરધનુઃ શોભામ્ ।
તેન મહદ્ભિઃ સાકં સંવાસઃ પ્રાર્થ્યતે વિજ્ઞૈઃ ॥

ઉન્નતદક્ષિણપક્ષા ભક્ષ્યમુખી વિહિતપાર્થિવનિનાદા ।
તારા તરુમધિગચ્છતિ તદ્યચ્છતિ વાઞ્છિતાદધિકમ્ ॥

ઉન્નતાનાં સુવંશાનાં દ્વૈધં તાવન્ન જાયતે ।
યાવત્ કુઠારધારેવ યોષિદ્ વિશતિ નાન્તરમ્ ॥

ઉન્નતાવનતભાવવત્તયા ચન્દ્રિકા સતિમિરા ગિરેરિયમ્ ।
ભક્તિભિર્બહુવિધાભિરર્પિતા ભાતિ ભૂતિરિવ મત્તદન્તિનઃ ॥

ઉન્નતેષુ શશિનઃ પ્રભા સ્થિતા નિમ્નસંશ્રયપરં નિશાતમઃ ।
નૂનમાત્મસદૃશી પ્રકલ્પિતા વેધસૈવ ગુણદોષયોર્ ગતિઃ ॥

ઉન્નતોઽપિ વિશદોઽપિ કોમલોઽપ્ય્ અદ્ય જાડ્યહરણક્ષમોઽપિ ચ ।
અન્તરુજ્જ્વલગુણોઽપિ નિર્ધનસ્ તૂલરાશિરિવ યાતિ લાઘવમ્ ॥

ઉન્નત્યૈ નમતિ પ્રભું પ્રભુગૃહાન્ દ્રષ્ટું બહિસ્તિષ્ઠતિ સ્વદ્રવ્યવ્યયમાતનોતિ જડધીરાગામિવિત્તાશયા ।
પ્રાણાન્ પ્રાણિતુમેવ મુઞ્ચતિ રણે ક્લિશ્નાતિ ભોગેચ્છયા સર્વં તદ્ વિપરીતમેવ કુરુતે તૃષ્ણાન્ધદૃક્ સેવકઃ ॥

ઉન્નમય્ય સકચગ્રહમાસ્યં ચુમ્બતિ પ્રિયતમે હઠવૃત્ત્યા ।
હું હુ મુઞ્ચ મમ મેતિ ચ મન્દં જલ્પિતં જયતિ માનધનાયાઃ ॥

ઉન્નમિતૈકભ્રૂલતમ્ આનનમસ્યાઃ પદાનિ રચયન્ત્યાઃ ।
કણ્ટકિતેન પ્રથયતિ મય્યનુરાગં કપોલેન ॥

ઉન્નમ્ય દૂરં મુહુરાનમન્ત્યઃ કાન્તાઃ શ્લથીભૂતનિતમ્બજાડ્યાઃ ।
દોલાવિલાસેન જિતશ્રમત્વાત્ પ્રકર્ષમાપુઃ પુરુષાયિતેષુ ॥

ઉન્નમ્યોન્નમ્ય તત્રૈવ દરિદ્રાણાં મનોરથાઃ ।
પતન્તિ હૃદયે વ્યર્થા વિધવાસ્ત્રીસ્તના ઇવ ॥

ઉન્નમ્રસ્વપયોધરાન્તરપયોધારાભિરાનન્દિ સઃ ચઞ્ચદ્બાલકલાપકાન્ કલગિરો મુગ્ધાન્ નવા ઘ્રિક્રમાન્ ।
ત્વય્યાધાય શિખણ્ડિનઃ શિવ શિવ પ્રાવૃટ્ સમાપ્તિં ગતા તેષુ ત્વં તુ શરચ્છરારુચલિતા જાતાસિ ધૌતાસિવત્ ॥

ઉન્નયતિ નાભિનિમ્નાન્ મુક્તાવલિપાશિ રોમરાજિનલમ્ ।
સ્મરશબરઃ સ્તનભૂધર- નિપતત્તરુનાક્ષિપક્ષિબન્ધાય ॥

ઉન્નિદ્રકન્દલદલાન્તરલીયમાન- ગુઞ્જન્મદાન્ધમધુપે નવમેઘકાલે ।
સ્વપ્નેઽપિ યઃ પ્રવસતિ પ્રવિહાય કાન્તાં તસ્મૈ વિષાણરહિતાય નમો વૃષાય ॥

ઉન્નિદ્રકોકનદરેણુપિશ ગિતા ગા ગાયન્તિ મઞ્જુ મધુપા ગૃહદીર્ઘિકાસુ ।
એતચ્ચકાસ્તિ ચ રવેર્નવબન્ધુજીવ- પુષ્પચ્છદાભમુદયાચલચુમ્બિ બિમ્બમ્ ॥

ઉન્નિદ્રતા મત્સ્યસગન્ધિતા ચ પ્રવાલહાનિઃ સપિપીલિકાત્વમ્ ।
ત્વગ્ભ્રંશનાદ્ વારિકૃતાદજીર્ણાત્ તરોર્ભવેત્ તત્ર ચિકિત્સનીયમ્ ॥