મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6829-6849

ઉદ્ધૂયેત નતભ્રૂઃ પક્ષ્મનિપાતોદ્ભવૈઃ પવનૈઃ ।
ઇતિ નિર્નિમેષમસ્યા વિરહવયસ્યા વિલોકતે વદનમ્ ॥

ઉદ્ધૃતેષ્વપિ શસ્ત્રેષુ દૂતો વદતિ નાન્યથા ।
તે વૈ યથોક્તવક્તારો ન વધ્યાઃ પૃથિવીભુજા ॥

ઉદ્ધૃતેષ્વપિ શસ્ત્રેષુ બન્ધુવર્ગવધેષ્વપિ ।
પરુષાણ્યપિ જલ્પન્તો વધ્યા દૂતા ન ભૂભુજા ॥

ઉદ્ધ્રિયમાનેન્દુકરૈર્ ઉન્મજ્જત્યન્ધકારવારિનિધેઃ ।
ક્વાપિ ક્વાપિ વિલગ્ન- ચ્છાયાજમ્બાલધોરણી ધરણી ॥

ઉદ્બદ્ધેભ્યઃ સુદૂરં ઘનરજનિતમઃપૂરિતેષુ દ્રુમેષુ પ્રોદ્ગ્રીવં પશ્ય પાદદ્વિતયધૃતભુવઃ શ્રેણયઃ ફેરવાણામ્ ।
ઉલ્કાલોકૈઃ સ્ફુરદ્ભિર્નિજવદનગુહોત્સર્પિભિર્વીક્ષિતેભ્યશ્ ચ્યોતત્સાન્દ્રં વસામ્ભઃ ક્વથિતશવવપુર્મણ્ડલેભ્યઃ પિબન્તિ ॥

ઉદ્બન્ધનં દૃઢં ગાઢં સિંહોઽપિ સહતે યદિ ।
કથં કરટિનસ્તર્હિ નૃપચિહ્નાનિ બિભ્રતિ ॥

ઉદ્ભર્તૃગામિની પુરુષ- ભાષિણી કામચિહ્નકૃતવેશા ।
યા નાતિમાંસયુક્તા સુરાપ્રિયા સર્વતશ્ચપલા ॥

ઉદ્ભાવ્યમાનો નલિનીપલાશૈઃ સમીરણસ્તદ્ધૃદયાસ્પદસ્ય ।
કરોતિ દાહસ્ય નિવારણં નુ સંધુક્ષણં વા સ્મરપાવકસ્ય ॥

ઉદ્ભાસિતાખિલખલસ્ય વિશૃ ખલસ્ય પ્રાગ્જાતવિસ્મૃતનિજાધમકર્મવૃત્તેઃ ।
દૈવાદવાપ્તવિભવસ્ય ગુણદ્વિષોઽસ્ય નીચસ્ય ગોચરગતૈઃ સુખમાસ્યતે કૈઃ ॥

ઉદ્ભાસિતેઽન્ધતમસવ્રજ એતિ નાશં સૂને પ્રયાન્ત્યુભયતોઽતિમરન્દમુગ્ધાઃ ।
સિંહા નિહત્ય રુધિરં બહુ ભક્ષિતં યદ્ દીપા કુરે મધુકરાઃ કરિણં વમન્તિ ॥

ઉદ્ભિદુરં સ્તનવદનં લોચનમલિગર્વમોચનં સુદૃશઃ ।
દૃષ્ટ્વા વિગતવિચારં ધાતારં નિન્દતિ સ્થવિરઃ ॥

ઉદ્ભિન્નં કિમિદં મનોભવનૃપક્રીડારવિન્દદ્વયં સૂતે તત્ કથમેકતઃ કિલ લસદ્રોમાવલીનાલતઃ ।
ચક્રદ્વન્દ્વમિદં ક્ષમં તદપિ ન સ્થાતું મુખેન્દોઃ પુરો લાવણ્યામ્બુનિમગ્નયૌવનગજસ્યાવૈમિ કુમ્ભદ્વયમ્ ॥

ઉદ્ભિન્નયૌવનમનોહરરૂપશોભા- સંભાવિતાભિનવભોગમનોભવાનામ્ ।
એણીદૃશાં ત્વદુપદેશવિવર્જિતાનાં માતર્ભવન્તિ નહિ નામ સમીહિતાર્થાઃ ॥

ઉદ્ભિન્નસાત્ત્વિકવિકારપરિપ્લવાનિ સદ્યસ્તિરસ્કૃતમનોભવવેદનાનિ ।
તન્વિ ત્વદ ગપરિરમ્ભસુખામૃતાનિ પ્રાદુર્ભવન્તુ પુનરાગતજીવિતાનિ ॥

ઉદ્ભિન્નસ્તનકુડ્મલદ્વયમુરઃ કિંચિત્ કપોલસ્થલીં લિમ્પત્યેવ મધૂકકાન્તિરધરઃ સંમુગ્ધલક્ષ્મીમયઃ ।
પ્રત્યાસીદતિ યૌવને મૃગદૃશઃ કિં ચાન્યદાવિર્ભવલ્ લાવણ્યામૃતપ કલેપલડહચ્છાયં વપુર્વર્તતે ॥

ઉદ્ભિન્નસ્તબકાવતંસસુભગાઃ પ્રે ખન્મરુન્નર્તિતાઃ પુષ્પોદ્ગીર્ણપરાગપાંશુલલસત્પત્રપ્રકાણ્ડ ત્વિષઃ ।
ગમ્ભીરક્રમપઞ્ચમોન્મદપિકધ્વાનોચ્છલદ્ગીતયઃ પ્રત્યુજ્જીવિતમન્મથોત્સવ ઇવ ક્રીડન્ત્યમૂ ભૂરુહઃ ॥

ઉદ્ભિન્ના કલકણ્ઠકણ્ઠકુહરાત્ કર્ણામૃતસ્યન્દિની હૃદ્યા યદ્યપિ માર્દવૈકવસતિઃ સા કાકલીહુંકૃતિઃ ।
અન્યસ્તન્વિ તથાપિ તે ત્રિણયનપ્લુષ્ટસ્ય જીવાર્પણઃ પઞ્ચેષોરુચિતપ્રપઞ્ચિતરસઃ પાકાઞ્ચિતઃ પઞ્ચમઃ ॥

ઉદ્ભેદં પ્રતિપદ્ય પક્વબદરીભાવં સમેત્ય ક્રમાત્ પુંનાગાકૃતિમાપ્ય પૂગપદવીમારુહ્ય બિલ્વશ્રિયમ્ ।
લબ્ધ્વા તાલફલોપમાં ચ લલિતામાસાદ્ય ભૂયોઽધુના ચઞ્ચત્કાઞ્ચનકુમ્ભજૃમ્ભણમિભાવસ્યાઃ સ્તનૌ બિભ્રતઃ ॥

ઉદ્ભ્રાન્તભેકકુલકીર્ણજલે તડાગે કોઽપ્યસ્તિ નામ યદિ નાન્યગતિર્બકોટઃ ।
ઉત્ફુલ્લપદ્મસુરભીણિ સરાંસિ હિત્વા ન સ્થાતુમર્હતિ ભવાનિહ રાજહંસ ॥

ઉદ્યચ્છતા ધુરમકાપુરુષાનુરૂપાં ગન્તવ્યમાજિનિધનેન પિતુઃ પથા વા ।
આચ્છિદ્ય વા સ્વજનનીજનલોચનેભ્યો નેયો મયા રિપુવધૂનયનાનિ બાષ્પઃ ॥