મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6729-6748

ઉદયશિખરિશૃ ગપ્રા ગણેષ્વેષ રિ ગન્ સકમલમુખહાસં વીક્ષિતઃ પદ્મિનીભિઃ ।
વિતતમૃદુકરાગ્રઃ શબ્દયન્ત્યા વયોભિઃ પરિપતતિ દિવોઽ કે હેલયા બાલસૂર્યઃ ॥

ઉદયસિંહ ધરાધિપતૌ ત્વયિ સ્ફુરતિ કિં રવિણા વિધુનાપિ વા ।
સ્વમહસા હિ વિકાશયસે જગત્ સ્વયશસા ચ સુશીતલયસ્યપિ ॥

ઉદયસ્થઃ સહસ્રાંશુર્ દૃષ્ટેરાયાતિ ગમ્યતામ્ ।
અતિરિક્તં કદા કં વા લ ઘયન્તિ ન યોષિતઃ ॥

ઉદયાદ્રેરુડ્ડીનો દિનં ભ્રમિત્વા પત ગોઽયમ્ ।
અદ્ય પ્રદોષસમયે વડવાજ્વલને જુહોતિ દેહં સ્વમ્ ॥

ઉદયાસ્તૌ મૂલાખ્યૌ ઉત્તરયામ્યૌ ધ્રુવનિવાસનામાનૌ ।
નૈરૃતવાયવ્યૌ ચ પ્રયાણચરકાહ્વયૌ તેષામ્ ॥

ઉદયે સવિતારક્તો રક્તશ્ચાસ્તમયે તથા ।
સંપત્તૌ ચ વિપત્તૌ ચ મહતામેકરૂપતા ॥

ઉદરં નતમધ્યપૃષ્ઠતા- સ્ફુટદ ગુષ્ઠપદેન મુષ્ટિના ।
ચતુર ગુલમધ્યનિર્ગત- ત્રિવલિભ્રાજિ કૃતં દમસ્વસુઃ ॥

ઉદરં પરિમાતિ મુષ્ટિના કુતુકી કોઽપિ દમસ્વસુઃ કિમુ ।
ધૃતતચ્ચતુર ગુલીવ યદ્ વલિભિર્ભાતિ સહેમકાઞ્ચિભિઃ ॥

ઉદર એવ ધૃતઃ કિમુદન્વતા ન વિષમો વડવાનલવદ્ વિધુઃ ।
વિષવદુજ્ઝિતમપ્યમુના ન સ સ્મરહરઃ કિમમું બુભુજે વિભુઃ ॥

ઉદરદરીયં ગહના યદ્ગતમખિલં વિલીયતે ક્વચન ।
એકા તત્ર ચ ભુજગી વિલાપયતિ કં ન સા દુષ્ટા ॥

ઉદરદ્વયભરણભયાદ્ અર્ધા ગાહિતદારઃ ।
યદિ નૈવં તસ્ય સુતઃ કથમદ્યાપિ કુમારઃ ॥

ઉદરમ્ભરિતા લોકે તવૈવ નાન્યસ્ય દુઃશકા દૃષ્ટા ।
ઉત્સૃષ્ટપુરીષમપિ સ્વાદૂકુર્વન્ વરાહ યદ્ ભુ ક્ષે ॥

ઉદરસ્યેદમણુત્વં સહજગુરુત્વં યદિ નેદં હૃદયસ્ય ।
સ્વાર્થે કથમલસત્વં કથમનુસત્વં હિતકરણે મતિરસ્ય ॥

ઉદરાર્થં ન યત્કિંચિન્ નિષેવેત કદાચન ।
ન હંસો વર્ણસામ્યેઽપિ બકવન્ મત્સ્યભુગ્ યતઃ ॥

ઉદર્કભૂતિમિચ્છદ્ભિઃ સદ્ભિઃ ખલુ ન દૃશ્યતે ।
ચતુર્થીચન્દ્રલેખેવ પરસ્ત્રીભાલપટ્ટિકા ॥

ઉદસ્ય ધૈર્યં દયિતેન સાદરં પ્રસાદિતાયાઃ કરવારિવારિતમ્ ।
મુખં નિમીલન્નયનં નતભ્રુવઃ શ્રિયં સપત્નીવદનાદિવાદદે ॥

ઉદસ્યોચ્ચૈઃ પુચ્છં શિરસિ નિહિતં જીર્ણજટિલે યદૃચ્છાવ્યાપન્નદ્વિપપિશિતલેશાઃ કવલિતાઃ ।
ગુહાગર્ભે શૂન્યે સુચિરમુષિતં જમ્બુક સખે તદેતત્ કિમ્ કુર્મો યદસિ ન ગતઃ સિંહસમતામ્ ॥

ઉદાયુધો યાવદહં તાવદન્યૈઃ કિમાયુધૈઃ ।
યદ્વા ન સિદ્ધમસ્ત્રેણ મમ તત્ કેન સેત્સ્યતિ ॥

ઉદારચરિતાત્ ત્યાગી યાચિતઃ કૃપણોઽધિકઃ ।
એકો ધનં તતઃ પ્રાણાન્ અન્યઃ પ્રાણાંસ્ તતો ધનમ્ ॥

ઉદારસ્ય તૃણં વિત્તં શૂરસ્ય મરણં ત્ર્ણમ્ ।
વિરક્તસ્ય તૃણં ભાર્યા નિઃસ્પૃહસ્ય તૃણં જગત્ ॥