મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6709-6728

ઉદયગિરિતટસ્થઃ પદ્મિનીર્બોધયિત્વા મૃદુતરકિરણાગ્રૈસ્તાઃ સ્વયં ચોપભુજ્ય ।
મલિનમધુપસ ગાત્ તાસુ સંજાતકોપઃ કૃતરુધિરવિરોચિર્ભાનુરસ્તં પ્રયાતઃ ॥

ઉદયગિરિશિરઃસ્થો નિદ્રયા મૂઢમેતજ્ જગદગદમશેષં નિર્મિમીતેઽનિશં યઃ ।
અમિતતમિતમિસ્રોદ્દામદારિદ્ર્યહારિ- પ્રસૃમરકિરણૌઘઃ સ્યાન્મુદે વઃ સ દેવઃ ॥

ઉદયગૂઢશશા કમરીચિભિસ્ તમસિ દૂરમિતઃ પ્રતિસારિતે ।
અલકસંયમનાદિવ લોચને હરતિ મે હરિવાહનદિ મુખમ્ ॥

ઉદયતટાન્તરિતમિયં પ્રાચી સૂચયતિ દિ નિશાનાથમ્ ।
પરિપાણ્ડુના મુખેન પ્રિયમિવ હૃદયસ્થિતં રમણી ॥

ઉદયતિ કલમન્દ્રૈઃ કણ્ઠતાલૈરલીનાં કુમુદમુકુલકેષુ વ્યઞ્જયન્ન ગહારાન્ ।
મદમુખરચકોરીતોયકર્માન્તિકોઽયં તુહિનરુચિરધામા દક્ષિણં લોકચક્ષુઃ ॥

ઉદયતિ તડિચ્ચિત્રં મિત્રં રતેઃ કમલદ્વયી કુસુમિતનવસ્તમ્ભે રમ્ભે વિધાય તનોરધઃ ।
તડિતિ વલતિ વ્યોમ વ્યોમાશ્રયં ચ ગિરિદ્વયં ગિરિપરિસરે કમ્બુઃ કમ્બૌ કલાનિધિમણ્ડલમ્ ॥

ઉદયતિ તપનેઽપિ ચેત્ તમિસ્રં વદ કુત એવ દિનક્ષપાવિવેકઃ ।
ભગવતિ યદિ કર્મ દુર્નિવાર્યં તવ ચરણસ્મરણેન સાધ્યતે કિમ્ ॥

ઉદયતિ તરુણિમતરણી શૈશવશશિનિ પ્રશાન્તિમાયાતે ।
કુચચક્રવાકયુગલં તરુણિતટિન્યાં મિથો મિલતિ ॥

ઉદયતિ નવનીતપિણ્ડપાણ્ડુઃ કુમુદવનાન્યવઘટ્ટયન્ કરાગ્રૈઃ ।
ઉદયગિરિતટસ્ફુટાટ્ટહાસો રજનિવધૂમુખદર્પણઃ શશા કઃ ॥

ઉદયતિ યદિ ભાનુઃ પશ્ચિમે દિગ્વિભાગે પ્રચલતિ યદિ મેરુઃ શીતતામ્ યાતિ વહ્નિઃ ।
વિકસતિ યદિ પદ્મં પર્વતાગ્રે શિલાયાં ન ભવતિ પુનરુક્તં ભાષિતં સજ્જનાનામ્ ॥

ઉદયતિ વિતતોર્ધ્વરશ્મિરજ્જા- વહિમરુચૌ હિમધામ્નિ યાતિ ચાસ્તમ્ ।
વહતિ ગિરિરયં વિલમ્બિઘણ્ટા- દ્વયપરિવારિતવારણેન્દ્રલીલામ્ ॥

ઉદયતિ હિ શશા કઃ કામિનીગણ્ડપાણ્ડુર્ ગ્રહગણપરિવારો રાજમાર્ગપ્રદીપઃ ।
તિમિરનિકરમધ્યે રશ્મયો યસ્ય ગૌરાઃ સ્રુતજલ ઇવ પ કે ક્ષીરધારાઃ પતન્તિ ॥

ઉદયતિ હૃદિ યસ્ય નૈવ લજ્જા ન ચ કરુણા ન ચ કોઽપિ ભીતિલેશઃ ।
બકુલમુકુલકોશકોમલાં માં પુનરપિ તસ્ય કરે ન પાતયેથાઃ ॥

ઉદયદુદયદીક્ષણાય પત્યુશ્ ચપલદૃશસ્ત્રપયા નિરુધ્યમાનમ્ ।
મન ઇવ કૃપણસ્ય દાનકાલે કતિ ન તતાન ગતાગતાનિ ચક્ષુઃ ॥

ઉદયન્તુ નામ મેઘા ભવતુ નિશા વર્ષમવિરતં પતતુ ।
ગણયામિ નૈવ સર્વં દયિતાભિમુખેન હૃદયેન ॥

ઉદયન્નેષ સવિતા પદ્મેષ્વર્પયતિ શ્રિયમ્ ।
વિભાવયિતુમૃદ્ધીનાં ફલં સુહૃદનુગ્રહમ્ ॥

ઉદયપ્રભસૂરીન્દ્રઃ પ્રથિતઃ પ્રતિભોદયઃ ।
નાનાદિવ્યપ્રબન્ધાનાં નિર્માતાયં વિરાજતે ॥

ઉદયપ્રભસૂરીન્દ્રે પ્રકાશયતિ ભૂતલમ્ ।
અપરે વિબુધાઃ સર્વે નિષ્પ્રભા ઇવ સર્વતઃ ॥

ઉદયમયતે દિ માલિન્યં નિરાકુરુતેતરાં નયતિ નિધનં નિદ્રામુદ્રાં પ્રવર્તયતિ ક્રિયાઃ ।
રચયતિતરાં સ્વૈરાચારપ્રવર્તનકર્તનં બત બત લસત્તેજઃપુઞ્જો વિભાતિ વિભાકરઃ ॥

ઉદયમુદિતદીપ્તિર્યાતિ યઃ સંગતૌ મે પતતિ ન વરમિન્દુઃ સોઽપરામેષ ગત્વા ।
સ્મિતરુચિરિવ સદ્યઃ સાભ્યસૂયં પ્રભેતિ સ્ફુરતિ વિશદમેષા પૂર્વકાષ્ઠા ગનાયાઃ ॥