મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6547-6567

ઉત્તુ ગસ્તનપર્વતૈસ્તનુરુહૈ રોમાવલીભૂરુહૈઃ કાઞ્ચીક કણનૂપુરધ્વનિપરૈર્હારાવલીવાગુરૈઃ ।
ભ્રૂચાપેન કટાક્ષવિસ્તરશરૈઃ કન્દર્પદાવાનલૈર્ બાલા ખેલતિ પારધં નિજગુણૈઃ કામીમૃગો બધ્યતે ॥

ઉત્તુ ગસ્તનભરતાન્તતાન્તમધ્યં વિશ્લિષ્યદ્ઘનકચવાન્તવાન્તસૂનમ્ ।
વક્રાબ્જભ્રમદલિભીતભીતનેત્રં મુગ્ધાક્ષી મમ ધુરિ મન્દમન્દમેતિ ॥

ઉત્તુ ગસ્તનભાર એશ તરલે નેત્રે ચલે ભ્રૂલતે રાગાન્ધેષુ તદોષ્ઠપલ્લવમિદં કુર્વન્તુ નામ વ્યથામ્ ।
સૌભાગ્યાક્ષરપ ક્તિરેવ લિખિતા પુષ્પાયુધેન સ્વયં મધ્યસ્થાપિ કરોતિ તાપમધિકં રોમાવલી કેન સા ॥

ઉત્તુ ગસ્તનમણ્ડલાદવતરદ્ગ ગેવ હારાવલી રોમાલી નવનાલનીરદરુચિઃ સેયં કલિન્દાત્મજા ।
જાતં તીર્થમિદં સુપુણ્યજનકં યત્રાવયોઃ સંગમશ્ ચન્દ્રો મજ્જતિ લાઞ્છનાપહૃદયે નૂનં નખાંકચ્છલાત્ ॥

ઉત્તુ ગસ્તનમણ્ડલોપરિલસત્પ્રાલમ્બમુક્તામણેર્ અન્તર્બિમ્બિતમિન્દ્રનીલનિકરચ્છાયાનુકારિદ્યુતિ ।
લજ્જાવ્યાજમુપેત્ય નમ્રવદના સ્પષ્ટં મુરારેર્વપુઃ પશ્યન્તી મુદિતા મુદેઽસ્તુ ભવતાં લક્ષ્મીર્વિવાહોત્સવે ॥

ઉત્તુ ગસ્તનશૈલદુસ્તરમુરો નિમ્નાતિનાભિસ્થલી ભીમં દેહવનં સ્ફુરદ્ભુજલતં રોમાલિજાલાકુલમ્ ।
વ્યાધઃ પઞ્ચશરઃ કિરત્યતિતરાંસ્તીક્ષ્ણાન્ કટાક્ષાશુગાંસ્ તન્મે બ્રૂહિ મનઃકુર ગ શરણં કં સાંપ્રતં યાસ્યસિ ॥

ઉત્તુ ગાદનિલચલાંશુકાસ્તટાન્તાચ્ ચેતોભિઃ સહ ભયદર્શિનાં પ્રિયાણામ્ ।
શ્રોણીભિર્ગુરુભિરતૂર્ણમુત્પતન્ત્યસ્ તોયેષુ દ્રુતતરમ ગના નિપેતુઃ ॥

ઉત્તુ ગે કૃતસંશ્રયસ્ય શિખરિણ્યુચ્ચાવચગ્રાવણિ ન્યગ્રોધસ્ય કિમ ગ તસ્ય વચસા શ્લાઘાસુ પર્યાપ્યતે ।
બન્દુર્વા સ પુરાકૃતઃ કિમથવા સત્કર્મણાં સંચયો માર્ગે રૂક્ષવિપત્રશાખિનિ જનો યં પ્રાપ્ય વિશ્રામ્યતિ ॥

ઉત્તુ ગે વિભવદ્રુમસ્ય શિખરે ભુક્ત્વા ફલં સ્વેચ્છયા તસ્માત્ પ્રસ્ખલિતઃ પદાદ્વિધિવશાદ્ ભ્રષ્ટો નિરાલમ્બનઃ ।
પાતાલોદરભીષણે બહુવિધક્લેશોરગાધ્યાસિતે દૌર્ગત્યાવટગર્ભકે નિપતિતશ્ચિત્રં યદિ પ્રાણિતિ ॥

ઉત્તુ ગૈસ્તરુભિઃ કિમેભિરફલૈરાકાશસંસ્પર્શિભિર્ ધન્યોઽસૌ નિતરામુલૂપવિટપો નદ્યાસ્તટે તિષ્ઠતિ ।
એવં યઃ કૃતબુદ્ધિરુત્થિતજલવ્યાલોલવીચીવશાન્ મજ્જન્તં જનમુદ્ધરામિ યદિ વા તેનૈવ મજ્જામ્યહમ્ ॥

ઉત્થાતવ્યં જાગૃતવ્યં યોક્તવ્યં ભૂતિકર્મસુ ।
ભવિષ્યતીત્યેવ મનઃ કૃત્વા સતતમવ્યથૈઃ ॥

ઉત્થાનં તુ મનુષ્યાણાં દક્ષાણાં દૈવવર્જિતમ્ ।
અફલં દૃશ્યતે લોકે સમ્યગપ્યુપપાદિતમ્ ॥

ઉત્થાનં સંયમો દાક્ષ્યમ્ અપ્રમાદો ધૃતિઃ સ્મૃતિઃ ।
સમીક્ષ્ય ચ સમારમ્ભો વિદ્ધિ મૂલં ભવસ્ય તત્ ॥

ઉત્થાનં હિ નરેન્દ્રાણાં બૃહસ્પતિરભાષત ।
રાજધર્મસ્ય યન્ મૂલં ... ... ... ॥

ઉત્થાનધીરઃ પુરુષો વાગ્ધીરાનધિતિષ્ઠતિ ।
ઉત્થાનધીરં વાગ્ધીરા રમયન્ત ઉપાસતે ॥

ઉત્થાનમભિજાનન્તિ સર્વભૂતાનિ ભારત ।
પ્રત્યક્ષં ફલમશ્નન્તિ કર્મણાં લોકસાક્ષિકમ્ ॥

ઉત્થાનયુક્તઃ સતતં પરેષામન્તરૈષણે ।
આનૃણ્યમાપ્નોતિ નરઃ પરસ્યાત્મન એવ ચ ॥

ઉત્થાનહીનો રાજા હિ બુદ્ધિમાનપિ નિત્યશઃ ।
ધર્ષણીયો રિપૂણાં સ્યાદ્ ભુજંગ ઇવ નિર્વિષઃ ॥

ઉત્થાનેનામૃતં લબ્ધમ્ ઉત્થાનેનાસુરા હતાઃ ।
ઉત્થાનેન મહેન્દ્રેણ શ્રૈષ્ઠ્યં પ્રાપ્તં દિવીહ ચ ॥

ઉત્થાનેનૈધયેત્ સત્ત્વમ્ ઇન્ધનેનેવ પાવકમ્ ।
શ્રિયો હિ સતતોત્થાયી દુર્બલોઽપિ સમશ્નુતે ॥