મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6527-6546

ઉત્તાલાલકભઞ્જનાનિ કબરીપાશેષુ શિક્ષારસો દન્તાનાં પરિકર્મ નીવિનહનં ભ્રૂલાસ્યયોગ્યાગ્રહઃ ।
તિર્યગ્લોચનચેષ્ટિતાનિ વચસાં છેકોક્તિસંક્રાન્તયઃ સ્ત્રીણાં મ્લાયતિ શૈશવે પ્રતિકલં કોઽપ્યેષ કેલિક્રમઃ ॥

ઉત્તિષ્ઠ ક્ષણમેકમુદ્વહ સખે દારિદ્ર્યભારં ગુરું શ્રાન્તસ્ તાવદહં ચિરાન્ મરણજં સેવે ત્વદીયં સુખમ્ ।
ઇત્યુક્તો ધનવર્જિતેન વિદુષા ગત્વા શ્મશાનં શવો દારિદ્ર્યાન્ મરણં વરં સુખમિતિ જ્ઞાત્વા સ તૂષ્ણીં સ્થિતઃ ॥

ઉત્તિષ્ઠતિ નમતિ વણિક્ પૃચ્છતિ કુશલં દદાતિ ચ સ્થાનમ્ ।
નિક્ષેપપાણિમાપ્તં દૃષ્ટ્વા ધર્મ્યાં કથાં કુરુતે ॥

ઉત્તિષ્ઠ દૂતિ યામો યામો યાતસ્ તથાપિ નાયાતઃ ।
યાતઃ પરમપિ જીવેજ્ જીવિતનાથો ભવેત્ તસ્યાઃ ॥

ઉત્તિષ્ઠન્ત્યા રતાન્તે ભરમુરગપતૌ પાણિનૈકેન કૃત્વા ધૃત્વા ચાન્યેન વાસો વિગલિતકબરીભારમંસે વહન્ત્યાઃ ।
ભૂયસ્ તત્કાલકાન્તિદ્વિગુણિતસુરતપ્રીતિના શૌરિણા વઃ શય્યામાલિ ગ્ય નીતં વપુરલસલસદ્બાહુ લક્ષ્મ્યાઃ પુનાતુ ॥

ઉત્તિષ્ઠમાનસ્તુ પરો નોપેક્ષ્યઃ પથ્યમિચ્છતા ।
સમૌ હિ શિષ્ટૈરામ્નાતૌ વર્ત્સ્યન્તાવામયઃ સ ચ ॥

ઉત્તિષ્ઠ યદિ જીવન્તીં મામિચ્છસિ તમાનય ।
અહં નેતુમશક્યાપિ સુદૂરમિદમન્તરમ્ ॥

ઉત્તિષ્ઠ વત્સેત્યમૃતાયમાનં વચો નિશમ્યોત્થિતમુત્થિતઃ સન્ ।
દદર્શ રાજા જનનીમિવ સ્વાં ગામગ્રતઃ પ્રસ્રવિણીં ન સિંહમ્ ॥

ઉત્તિષ્ઠારાત્ તરૌ મે તરુણિમમ તરોઃ શક્તિરારોહણ કા સાક્ષાદાખ્યામિ મુગ્ધે તરણિમિહ રવેરાખ્યયા કા રતિર્મે ।
વાર્તેયં નૌપ્રસ ગે કથમપિ ભવિતા નાવયોઃ સંગમાર્થા વાર્તાપીતિ સ્મિતાસ્યં જિતગિરમજિતં રાધયારાધયામિ ॥

ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ કિં શેષે પ્રાપ્તે પરિભવે નવે ।
અદ્ય વૈ નિર્ભયા લ કાં પ્રવિષ્ટાઃ સૂર્યરશ્મયઃ ॥

ઉત્તીર્ણભારલઘુનાપ્યલઘૂલપૌઘ- સૌહિત્યનિઃસહતરેણ તરોરધસ્તાત્ ।
રોમન્થમન્થરચલદ્ગુરુસાસ્નમાસાં ચક્રે નિમીલદલસેક્ષણમૌક્ષકેણ ॥

ઉત્તીર્ય દક્ષિણે પૂર્વં પશ્ચાદ્ વામેઽતિનિન્દિતાઃ ।
કૈશ્ચિત્ કૃષ્ણો મૃગશ્ચૈકઃ કૈશ્ચિત્ સર્વેઽપિ નાદૃતાઃ ॥

ઉત્તીર્ય પૃષ્ઠતો યાતિ વેષ્ટનં વાકરોતિ ચેત્ ।
સ્વસ્થસ્ય વેષ્ટનપ્રાપ્તિઃ સભયસ્ય ભયં હરેત્ ॥

ઉત્તુ ગપીવરકુચદ્વયપીડિતા ગમ્ આલિ ગિતઃ પુલકિતેન ભુજેન રત્યા ।
શ્રીમઞ્ જગન્તિ મદયન્ નયનાભિરામઃ કામોઽયમેતિ મદઘૂર્ણિતનેત્રપદ્મઃ ॥

ઉત્તુ ગમત્તમાત ગમસ્તકન્યસ્તલોચનઃ ।
આસન્ન્ઽએપિ ચ સાર ગે ન વાઞ્ચ્છાં કુરુતે હરિઃ ॥

ઉત્તુ ગવાતાયનગોપુરાણિ ગૃહાણિ વિત્તાનિ દુરર્જિતાનિ ।
ક્ષણાદધઃપાતકરાણિ હન્ત ચિતાતિથેરસ્ય નિરર્થકાનિ ॥

ઉત્તુ ગશૈલશિખરસ્થિતપાદપસ્ય કાકઃ કૃશોઽપિ ફલમાલભતે સપક્ષઃ ।
સિંહઃ પ્રચણ્ડગજકુમ્ભવિદારકોઽપિ ઉચ્છિષ્ટમેવ લભતે ખલુ પક્ષહીનઃ ॥

ઉત્તુ ગશૈલશિખરાશ્રયણેન કેચિદ્ ઉદ્દામવીચિવલિતાઃ સરિતો ભવન્તિ ।
અન્યે પુણર્જલકનાસ્ તૃણલોષ્ટપાતાદ્ અમ્ભોમુચાં પયસિ ન ક્ષયમાપ્નુવન્તિ ॥

ઉત્તુ ગશૈલશિખરે નનુ પાદપસ્ય કાકોઽપિ પક્વફલમાલભતે સપક્ષઃ ।
સિંહો બલી ગજવિદારણદારુણોઽપિ સીદત્યહો તરુતલે નિજપક્ષહીનઃ ॥

ઉત્તુ ગસ્તનપર્વતાદવતરદ્ગ ગેવ હારાવલી રોમાલી નવનીલનીરજરુચિઃ સેયં કલિન્દાત્મજા ।
જાતં તીર્થમિદં સુપુણ્યજનકં યત્રાનયોઃ સંગમશ્ ચન્દ્રો મજ્જતિ લાઞ્છનાપહૃતયે નૂનં નખાંકચ્છલાત્ ॥