મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6507-6526

ઉત્તમો રસવાદશ્ચ ધાતુવાદશ્ચ મધ્યમઃ ।
અધમો મન્ત્રવાદશ્ચ મિથ્યાવાદોઽધમાધમઃ ॥

ઉત્તર ગય કુર ગલોચને લોચને કમલગર્વમોચને ।
અસ્તુ સુન્દરિ કલિન્દનન્દિની- વીચિડમ્બરગભીરમમ્બરમ્ ॥

ઉત્તરતશ્ચ મધૂકાદ્ અહિનિલયઃ પશ્ચિમોત્તરે તોયમ્ ।
પરિહૃત્ય પઞ્ચહસ્તાન્ અર્ધાષ્ટમપૌરુષં વાચ્યમ્ ॥

ઉત્તરન્તિ વિનિકીર્ય પલ્વલં ગાઢપ કમતિવાહિતાતપાઃ ।
દંષ્ટ્રિણો વનવરાહયૂથપા દષ્ટભ ગુરબિસા કુરા ઇવ ॥

ઉત્તરાદુત્તરં વાક્યમ્ ઉત્તરાદેવ જાયતે ।
સુવૃષ્ટિગુણસંપન્નાદ્ બીજાદ્ બીજમિવાપરમ્ ॥

ઉત્તરાપથકાન્તાનાં કિં બ્રૂમો રામણીયકમ્ ।
યાસાં તુષારસંભેદે ન મ્લાયતિ મુખામ્બુજમ્ ॥

ઉત્તરીયવિનયાત્ ત્રપમાણા રુન્ધતી કિલ તદીક્ષણમાર્ગમ્ ।
આવરિષ્ટ વિકટેન વિવોઢુર્ વક્ષસૈવ કુચમણ્ડલમન્યા ॥

ઉત્તરેણ કિમાત્મૈવ પઞ્ચબાણાગ્નિસાક્ષિકમ્ ।
તવ સખ્યૈ મયા દત્તો ન સેવ્યઃ સેવિતા રહઃ ॥

ઉત્તરેણ સદા કાર્યં પ્રાણસ્ય ન વિરોધકમ્ ।
સંગ્રામેણ વિના કાર્યં ન લક્ષ્યં દક્ષિણામુખમ્ ॥

ઉત્તાનફલલુબ્ધાનાં વરં રાજોપજીવિનઃ ।
ન તુ તત્સ્વામિનસ્તીવ્રપરિક્લેશૈઃ ફલન્તિ યે ॥

ઉત્તાનાઃ કતિ વેલ્લિતાઃ કતિ રયાદાભુગ્નમધ્યાઃ કતિ ક્ષિપ્તોત્ક્ષિપ્તવિકુઞ્ચિતાઃ કતિ ભુજાસ્તૌર્યત્રિકાનુક્રમાત્ ।
કલ્પાન્તેષુ મહાનટસ્ય ઝટિતિ પ્રક્રાન્તચક્રભ્રમિ- ભ્રાન્તૌ કેવલમગ્નિહાસગરલૈર્લેખાત્રયં પાતુ વઃ ॥

ઉત્તાનામુપધાય બાહુલતિકામેકામપા ગશ્રિતામ્ અન્યામપ્યલસાં નિધાય વિપુલાભોગે નિતમ્બસ્થલે ।
નીવીં કિંચિદવશ્લથાં વિદધતી નિશ્વાસલોલાલકા તલ્પોત્પીડનતિર્યગુન્નતકુચં નિદ્રાતિ શાતોદરી ॥

ઉત્તાનોચ્છૂનમણ્ડૂકપાટિતોદરસંનિભે ।
ક્લેદિનિ સ્ત્રીવ્રણે સક્તિર્ અકૃમેઃ કસ્ય જાયતે ॥

ઉત્તાનોલ્લપિતપ્રતારિતનવશ્રોત્રૈઃ કથં ભાવ્યતાં વાક્પ્રત્યંશનિવેશિતાખિલજગત્તત્ત્વા કવીનાં કલા ।
રથ્યાગર્તવિગાહનાદ્ભુતકૃતૈર્ગાહ્યઃ ક્વ રત્નાકરો યસ્યાન્તઃશફરાધમાનનતટીમજ્જદ્ગિરીન્દ્રાઃ શ્રિયઃ ॥

ઉત્તાનૌ ચરણૌ કૃત્વા ઊરુસંસ્થૌ પ્રયત્નતઃ ।
ઊરુમધ્યે તથોત્તાનૌ પાણી પદ્માસનં ત્વિદમ્ ॥

ઉત્તારકમતિસ્નિગ્ધં ભ્રૂક્ષેપવશવર્તિ ચ ।
સદા મુખસ્થં મિત્રં ચેન્ નેત્રેણ ચપલેન કિમ્ ॥

ઉત્તારયતિ વિપત્તાવ્ ઇતિ ધનવત્તામપેક્ષતે ક્ષિતિપઃ ।
ચેન્નેહ તદુપયોગસ્ તં નિયતં વિત્તસંચયો રોગઃ ॥

ઉત્તાલતાટકોત્પાતદર્શનેઽપ્યપ્રકમ્પિતઃ ।
નિયુક્તસ્તત્પ્રમાથાય સ્ત્રૈણેન વિચિકિત્સતિ ॥

ઉત્તાલતાલીવનસંપ્રવૃત્ત- સમીરસીમન્તિતકેતકીકાઃ ।
આસેદિરે લાવણસૈન્ધવીનાં ચમૂચરૈઃ કચ્છભુવાં પ્રદેશાઃ ॥

ઉત્તાલાપીતહાલારસવિવશમનોવૃત્તિતાલા કસીર- પ્રોત્ખાતાકૃષ્ટકાલાગુરુરુચિરરુચિઃ સ્ત્રોતસોન્માદશીલા ।
અચ્છણ્ડીદ્વીપવન્દીભવદખિલચલત્કાન્દિશીકોગ્રનક્રા કાલિન્દી વોઽસ્તુ સંદીપિતસુકૃતચયોદ્રેકમ્ન્દીકૃતૈનાઃ ॥