મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6367-6386

ઉચ્છ્મશ્રુર્વ્યાત્તવક્ત્રઃ પ્રવિતતરસનાપલ્લવાલીઢસૃક્કા પિ ગોગ્રભ્રાન્તનેત્રઃ પુલકિતતરલોત્તાનલા ગૂલનાલઃ ।
કુત્રાપ્યક્લાન્તિગામી ક્વચિદતિપિહિતઃ ક્વાપિ તુ ગાગ્રમાત્રશ્ ચિત્રવ્યાઘ્રોઽયમાપ્તું પ્રમદવનમૃગીતર્ણકાંસ્તૂર્ણમેતિ ॥

ઉચ્છ્રાયો જનભીતિ હેતુરધિકં વૈકૃત્યમુદ્ગ્રીવતા સર્વત્ર પ્રતિપર્વવિક્રમભવઃ ક્રૂરો મરુર્જન્મભૂઃ ।
યસ્યોચ્ચૈઃ કટુકણ્ટકપ્રણયિતા ધિક્ કષ્ટમુષ્ટ્રે પશૌ તસ્મિન્ રાજપરિગ્રહઃ સ ચ મહાશબ્દદ્વયીભાજનમ્ ॥

ઉચ્છ્વસન્ મણ્દલપ્રાન્તરેખમાબદ્ધકુડ્મલમ્ ।
અપર્યાપ્તમુરો વૃદ્ધેઃ શંસત્યસ્યાઃ સ્તનદ્વયમ્ ॥

ઉચ્છ્વાસઃ ખણ્ડખણ્ડસ્તરલિતહૃદયે મૂકતાં ભૂષણાનામ્ ઉક્તિપ્રત્યુક્તિબન્ધોઽપ્યભિનયવિહિતઃ પાંસુલા ભૂઃ સુશય્યા ।
તૂષ્ણીમેવ પ્રસાદાનુનયનકલહાશ્ ચુમ્બનં શબ્દશૂન્યં યત્રૈતત્ સ્વસ્તિ તસ્મૈ નિભૃતનિધુવનાયેતિ નાન્દી નમોઽસ્તુ ॥

ઉચ્છ્વાસયન્ત્યઃ શ્લથબન્ધનાનિ ગાત્રાણિ કન્દર્પસમાકુલાનિ ।
સમીપવર્તિષ્વધુના પ્રિયેષુ સમુત્સુકા એવ ભવન્તિ નાર્યઃ ॥

ઉચ્છ્વાસહિક્કાશયના ગભ ગ- વિષ્ઠાવમિશ્વાસવિજૃમ્ભણાનિ ।
વક્ત્રં શુનોઽર્ધોન્મિષિતાં ચ દૃષ્ટિં દ્યુતે પ્રશંસન્તિ ચ વામચેષ્ટમ્ ॥

ઉચ્છ્વાસાવધયઃ પ્રાણાઃ સ ચોચ્છ્વાસઃ સમીરણઃ ।
સમીરણાચ્ચલં નાસ્તિ યત્ પ્રાણિતિ તદદ્ભુતમ્ ॥

ઉચ્છ્વાસોઽપિ ન નિર્યાતિ બાણે હૃદયવર્તિનિ ।
કિં પુનર્વિકટાટોપ પદબન્ધા સરસ્વતી ॥

ઉચ્યતાં સ વચનીયમશેષં નેશ્વરે પરુષતા સખિ સાધ્વી ।
આનયૈનમનુનીય, કથં વા વિપ્રિયાણિ જનયન્નનુનેયઃ ॥

ઉચ્યમાનોઽવલમ્બેત પરમર્મણિ મૂકતામ્ ।
સ્વકર્મણિ તુ બાધિર્યસ્થૈર્યમાધુર્યસોષ્મવાન્ ॥

ઉજ્જાગરિતભ્રામિત- દન્તુરદલરુદ્ધમધુકરપ્રકરે ।
કાઞ્ચનકેતકિ મા તવ વિકસતુ સૌરભ્યસંભારઃ ॥

ઉજ્જાડિતે યદા ગ્રામે ગચ્છતાં દક્ષિણસ્વરાઃ ।
શ્ર્ગાલાસ્ તં પુનઃ સ્થાનં કથયન્તિ કરસ્થિતમ્ ॥

ઉજ્જૃમ્ભતે કુમુદિનીસુકૃતં મૃગા કો વિષ્વગ્વિકીર્ણપરિપાટલરશ્મિદણ્ડઃ ।
ઉત્સૂતવિદ્રુમકુલો જલધેસ્ તર ગાદ્ ઉત્ક્ષિપ્યમાણ ઇવ કશ્ચન રાજકમ્બુઃ ॥

ઉજ્જૃમ્ભાનનમુલ્લસત્કુચતટં લોલદ્ભ્રમદ્ભ્રૂલતં સ્વેદામ્ભઃસ્નપિતા ગયષ્ટિ વિગલદ્વ્રીડં સરોમાઞ્ચયા ।
ધન્યઃ કોઽપિ યુવા સ યસ્ય વદને વ્યાપારિતાઃ સાંપ્રતં મુગ્ધે દુગ્ધમહાબ્ધિફેનપટલપ્રખ્યાઃ કટાક્ષચ્છટાઃ ॥

ઉજ્જ્વલં સરલં ચૈવ વક્રમારક્તમેવ ચ ।
નેત્રં ચતુર્વિધં પ્રોક્તં તસ્ય ભાવાઃ પૃથક્ પૃથક્ ॥

ઉજ્જ્વલમ્ મિત્રસંયોગે સરલં પુત્રદર્શને ।
વક્રં ચ કામિનીભોગે આરક્તં શત્રુદર્શને ॥

ઉજ્જ્વલગુણમભ્યુદિતં ક્ષુદ્રો દ્રષ્ટું ન કથમપિ ક્ષમતે ।
દગ્ધ્વા તનુમપિ શલભો દીપ્રં દીપાર્ચિષં હરતિ ॥

ઉજ્જ્વલચમ્પકમુકુલા- શ કિતયા યઃ પ્રદીપકં સ્પૃશતિ ।
કજ્જલકલ કદાહં મુક્ત્વાન્યત્ તસ્ય કિં ઘટતામ્ ॥

ઉજ્જ્વલાલોકયા સ્નિગ્ધા ત્વયા ત્યક્તા ન રાજતે ।
મલીમસમુખી વર્તિઃ પ્રદીપશિખયા યથા ॥

ઉજ્ઝતી શુચિમિવાશુ તમિસ્રામ્ અન્તિકં વ્રજતિ તારકરાજે ।
દિક્પ્રસાદગુણમણ્ડનમૂહે રશ્મિહાસવિશદં મુખમૈન્દ્રી ॥