મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6267-6286

ઈશ્વરાનુગૃહીતો હિ કશ્ચિદ્ બાલોઽપિ શામ્યતિ ।
વૃદ્ધોઽપિ ન શમં યાતિ કશ્ચિત્ કાપુરુષઃ પુનઃ ॥

ઈશ્વરા ભૂરિદાનેન યલ્ લભન્તે ફલં કિલ ।
દરિદ્રસ્ તચ્ચ કાકિણ્યા પ્રાપ્નુયાદિતિ ન શ્રુતિઃ ॥

ઈશ્વરેણ સમં પ્રીતિર્ ન મે લક્ષ્મણ રોચતે ।
ગતસ્ય ગૌરવં નાસ્તિ આગતસ્ય ધનક્ષયઃ ॥

ઈશ્વરોક્તાદ્ ધનુર્વેદાદ્ વ્યાસસ્યાપિ સુભાષિતાત્ ।
પદાન્યાકૃષ્ય રચિતો ગ્રન્થઃ સંક્ષેપતો મયા ॥

ઈષત્કમ્પપયોધરં ગુરુકટીપ્રૌઢપ્રહારાદ્ભુતં સ્વિદ્યદ્ભાલમનેકહાસ્યસરસં સંકથ્યપાદવ્યથમ્ ।
વારંવારમુરઃપ્રપાતસુભગં સંદશ્યમાનાધરં કિંચિદ્દત્તનિતમ્બદેશનખરં ધન્યો રતં સેવતે ॥

ઈષત્તુષારૈઃ કૃતશીતહર્મ્યઃ સુવાસિતં ચારુશિરઃ સચમ્પકૈઃ ।
કુર્વન્તિ નાર્યોઽપિ વસન્તકાલે સ્તનં સહારં કુસુમૈર્મનોહરૈઃ ॥

ઈષત્પ્રકટિતો મન્દસ્ તીક્ષ્ણસ્ તુ પુલકાદિભિઃ ।
સ તુ તીક્ષ્ણતરઃ શ્વાસશોષિતાવયવોઽત્ર યઃ ॥

ઈષદવશિષ્ટજડિમા શિશિરે ગતમાત્ર એવ ચિરમઙ્ગૈઃ ।
નવયૌવનેવ તન્વી નિષેવ્યતે નિર્ભરં વાપી ॥

ઈષદાયચ્છમાનોઽપિ સિંહો મત્તાનપિ દ્વિપાન્ ।
નિહન્તિ બલવાંસ્ તસ્માત્ સંધેયઃ શિવમિચ્છતા ॥

ઈષદ્વક્રિતપક્ષ્મપઙ્ક્તિભિરનાકૂતસ્મિતૈર્વીક્ષિત્ ઐઃ એતૈરેવ તવાદ્ય સુન્દરિ કરક્રોડે જગદ્ વર્તતે ।
અન્તઃ પાંસુલહેમકેતકિદલદ્રોણીદુરાપશ્રિયો દોર્મૂલસ્ય નિવેદનાદિહ પુનઃ ક્રૂરે કિમાકાઙ્ક્ષસિ ॥

ઈષન્નાસાનિકોચઃ ખરમુખરસુખપ્રેક્ષણં હાસલેશઃ સ્વાબોધાદપ્રસાદધ્વનનમસદવદ્યોક્તિહેલાવહેલા ।
મૌનવ્યાસઙ્ગવાર્તાન્તરપરરુચિરશ્લોકપાઠાદ યસ્ તે સોઢવ્યાઃ કે કિયન્તઃ શિવ શિવ કવિતે કુચ્છલા મત્સરાણામ્ ॥

ઈષન્મીલિતદૃષ્ટિ મુગ્ધવિલસત્સીત્કારધારાવશાદ્ અવ્યક્તાકુલકેલિકાકુવિકસદ્દન્તાંશુધૌતાધરમ્ ।
શાન્તસ્તબ્ધપયોધરં ભૃશપરિષ્વઙ્ગાત્ કુરઙ્ગીદૃશો હર્ષોત્કર્ષવિમુક્તનિઃસહતનોર્ધન્યો ધયત્યાનનમ્ ॥

ઈષન્મીલિતલોચના શ્લથસમસ્તાઙ્ગા શ્રમોદ્વેજિતા નિશ્વાસપ્રથમા વિરત્નરસના સંત્યક્તકણ્ઠસ્વના ।
પ્રોદ્યત્કામજલા કલાસુ કુશલા નિર્લજ્જયા કામિની કાન્તા કાલવશાત્ પ્રિયસ્ય વશગા જાતા રતાન્તે ક્ષણમ્ ॥

ઈષન્મીલિતલોલલોચનયુગં વ્યાવર્તિતભ્રૂયુગં સંદષ્ટાધરવેદનાપ્રણયિનં મા મેતિ મન્દાક્ષરમ્ ।
તન્વઙ્ગ્યાઃ સુરતાવસાનસમયે દૃષ્ટં મયા યન્મુખં સ્વેદાર્દ્રીકૃતપાણ્ડુગણ્ડયુગલં તત્ કેન વિસ્મર્યતે ॥

ઈષલ્લબ્ધપ્રવેશોઽપિ સ્નેહવિચ્છેદકારકઃ ।
કૃતક્ષોભો નરીનર્તિ ખલો મન્થાનદણ્ડવત્ ॥

ઈષલ્લોમશભાવભાઞ્જિ કપિશશ્યામાનુબન્ધચ્છવી- લિપ્તત્વઞ્ચિ ચકોરકીરહરિતોન્મેષીણિ માષીલતાઃ ।
એતાસ્ તર્કય બાલવાનરવધૂહસ્તાઙ્ગુલીલબ્ધ્રિમ- સ્પર્ધાવન્તિ ફલાનિ બિભ્રતિ પરીણામાભિરામશ્રિયઃ ॥

ઈહમાનઃ સમારમ્ભાન્ યદિ નાસાદયેદ્ ધનમ્ ।
ઉગ્રં તપઃ સમારોહેન્ ન હ્યનુપ્તં પ્રરોહતિ ॥

દાનેન ભોગી ભવતિ મેધાવી વૃદ્ધસેવયા ।
અહિંસયા ચ દીર્ઘાયુર્ ઇતિ પ્રાહુર્મનીષિણઃ ॥

ઈહા ધનસ્ય ન સુખા લબ્ધ્વા ચિન્તા ચ ભૂયસી ।
લભ્દનાશો યથા મૃત્યુર્ લભ્દં ભવતિ વા ન વા ॥

ઉક્તં ચ વક્ષ્યમાનં ચ ભર્ત્સનં તિર્યગીક્ષણમ્ ।
ક્વચિદ્ યથાર્થકથનં વ્યાખ્યા તન્ત્રસ્ય ષડ્વિધાઃ ॥