મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6187-6206

ઇહ મુહુર્મુદિતૈઃ કલભૈ રવઃ પ્રતિદિશં ક્રિયતે કલભૈરવઃ ।
સ્ફુરતિ ચાનુવનં ચમરીચયઃ કનકરત્નભુવાં ચ મરીચયઃ ॥

ઇહ યત્ ક્રિયતે કર્મ તત્ પરત્રોપભુજુયતે ।
સિક્તમૂલસ્ય વૃક્ષસ્ય ફલં શાખાસુ દૃશ્યતે ॥

ઇહ યત્ ક્રિયતે કર્મ ફલં તત્રૈવ ભુજ્યતે ।
કર્મભૂમિરિયં રાજન્ ફલભૂમિશ્ ચ સા સ્મૃતા ॥

ઇહ યાદવવંશકૃષ્ણવર્ત્મા- નુગતિઃ સાઙ્ગતયા મયાન્વભાવિ ।
અધુના તદવાપ્તિચેતસે મે મધુરાકામધુરાપિ રોચતે કિમ્ ॥

ઇહ રૂપમાત્રસારે ચિત્રકૃતે કમલકહ્લારે ।
ન રસો નાપિ ચ ગન્ધો મધુકર બન્ધો મુધા ભ્રમસિ ॥

ઇહ રે બહલા લાસે બાલા રાહુમલીમસા ।
સાલકા રસલીલા સા તુઙ્ગાલાલિ કલારત ॥

ઇહલોકે ચ પિતૃભિર્ યા સ્ત્રી યસ્ય મહામતે ।
અદ્ભિર્દત્તા સ્વર્ધર્મેણ પ્રેત્યભાવેઽપિ તસ્ય સા ॥

ઇહ લોકે હિ ધનિનઃ પરોઽપિ સ્વજનાયતે ।
સ્વજનસ્તુ દરિદ્રાણાં જીવતામેવ નશ્યતિ ॥

ઇહ લોકે હિ ધનિનાં પરોઽપિ સ્વજનાયતે ।
સ્વજનોઽપિ દરિદ્રાણાં તત્ક્ષણાદ્ દુર્જનાયતે ॥

ઇહ લોકો હતો ન્ ણાં દારિદ્ર્યેણ યથા નૃપ ।
મનુષ્યાણાં તથા જન્મ માઘસ્નાનં વિના હતમ્ ॥

ઇહ વટવૃક્ષે યક્ષઃ પ્રતિવસતિ દિવાપિ યત્ર ભયશઙ્કા ।
તસ્મિન્નભિનવવધ્વા નીતા વીતોદયાઃ ક્ષણદાઃ ॥

ઇહ વત્સાન્ સમચારયદ્ ઇહ નઃ સ્વામી જગૌ વંશીમ્ ।
ઇતિ સાસ્રં ગદતો મે યમુનાતીરે દિનં યાયાત્ ॥

ઇહ વહતિ બહુમહોદધિ- વિભૂષણા માનગર્વમિયમુર્વી ।
દેવસ્ય કમઠમૂર્તેર્ ન પૃષ્ઠમપિ નિખિલમાપ્નોતિ ॥

ઇહ વા તારયેદ્ દુર્ગાદ્ ઉત વા પ્રેત્ય તારયેત્ ।
સર્વથા તારયેત્ પુત્રઃ પુત્ર ઇત્યુચ્યતે બુધૈઃ ॥

ઇહ વિકસદશોકાસ્તોકપુષ્પોપકારૈર્ અયમતિશયરક્તઃ સક્તસુસ્નિગ્ધભાવઃ ।
ત્રિભુવનજયસજ્જઃ પ્રાજ્યસા મ્રાજ્યભાજઃ પ્રથયતિ પૃથુમૈત્રીં પુષ્પચાપસ્ય ચૈત્રઃ ॥

ઇહ વિચરન્તિ કિરાતાસ્ ત્વાદૃક્સ્વચ્છન્દતાનિહન્તારઃ ।
તદમીષાં ગાનાદૌ મા ધાઃ શ્રવણે કુરઙ્ગશાવ ત્વમ્ ॥

ઇહ વિજયિનિ વંશે કીર્તિધારાકલાપ- સ્નપિતસકલલોકઃ શ્રીયશોવિગ્રહોઽભૂત્ ।
જલઘટ ઇવ યુદ્ધોત્તાલભૂપાલદર્પ- જ્વલનશમનલીલાકોવિદઃ કોઽપિ વીરઃ ॥

ઇહ વિધિવિષમઃ પુરાકૃતાનાં ભવતિ હિ જન્તુષુ કર્મણાં વિપાકઃ ।
ક્વ જનકતનયા ક્વ રામરામા ક્વ ચ દશકન્ધરમન્દિરે નિવાસઃ ॥

ઇહ વિરચયન્ સાધ્વીં શિષ્યઃ ક્રિયાં ન નિવાર્યતે ત્યજતિ તુ યદા માર્ગં મોહાત્ તદા ગુરુરઙ્કુશઃ ।
વિનયરુચયસ્ તસ્માત્ સન્તઃ સદૈવ નિરઙ્કુશાઃ પરતરમતઃ સ્વાતન્ત્ર્યેભ્યો વયં હિ પરાઙ્મુખાઃ ॥

ઇહ વિશ્વમ્ભરાપીડે ચન્દનં કસ્ય ન પ્રિયમ્ ।
અનુસ્વારં વિલિપ્યાપિ ઓકારસ્ય પ્રયોજનાત્ ॥