મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6066-6085

ઇભકુમ્ભતુઙ્ગકઠિનેતરેતર- સ્તનભારદૂરવિનિવારિતોદરાઃ ।
પરિફુલ્લગણ્ડફલકાઃ પરસ્પરં પરિરેભિરે કુકુરકૌરવસ્ત્રિયઃ ॥

ઇભ્યા યદિ નૃપદ્વારે સંમન્યન્તે કિમદ્ભુતમ્ ।
ઇદાનીં વિબુધદ્વારે તેષામેવ પુરસ્ક્રિયા ॥

ઇમં કનકવર્ણાભં ભૂષણૈઃ સમલંકૃતમ્ ।
ગૃધ્રવાક્યાત્ કથં પુત્રં ત્યજધ્વં પિતૃપિણ્ડદમ્ ॥

ઇમં તિલસુમાયિતં યુવતિનાસિકાસંપુટં વિભાવ્ય સુમનોજનો મનસિ મોદમાપદ્યતે ।
સખે ભુજગમુત્ફણં સવિષફૂત્કૃતાહંકૃતં વિભાવય ન તત્સ્પૃહાં કુરુ જહીહિ તદ્દૃશ્યતામ્ ॥

ઇમં પરિત્યજ્ય પરં રણાદરિઃ સ્વમેવ ભગ્નઃ શરણં બુધાવિશત્ ।
ન વેત્તિ યત્ ત્રાતુમિતઃ કૃતસ્મયો ન દુર્ગયા શૈલભુવાપિ શક્યતે ॥

ઇમં લોકં માતૃભક્ત્યા પિતૃભક્ત્યા તુ મધ્યમમ્ ।
ગુરુશુશ્રૂષયા ત્વેવ બ્રહ્મલોકં સમશ્નુતે ॥

ઇમાં ચ વિન્દ્યાદનુરક્તચેષ્ટાં પ્રિયાણિ વક્તિ સ્વધનં દદાતિ ।
વિલોક્ય સંહૃષ્યતિ વીતરોષા પ્રમાર્ષ્ટિ દોષાન્ ગુણકીર્તનેન ॥

ઇમાં પરીપ્સુર્દુર્જાતે પરાભિભવકાતરામ્ ।
ભર્તૃપ્રિયઃ પ્રિયૈર્ભર્તુર્ આનૃણ્યમસુભિર્ગતઃ ॥

ઇમાં વિધાતું ભુજવલ્લિમુજ્જ્વલાં ગૃહીતસારં વિધિના નતભ્રુવઃ ।
કઠોરભાવપ્રિયમેવ કેવલં મૃણાલમન્તસ્તરલં કુતોઽન્યથા ॥

ઇમાં સાગરપર્યન્તાં હિમવદ્વિન્ધ્યકુણ્ડલામ્ ।
મહીમેકાતપત્રાઙ્કાં રાજસિંહઃ પ્રશાસ્તુ નઃ ॥

ઇમાનિ પ્રાયશસ્ તાનિ વેશ્યાસ્વેવં પ્રદાપયેત્ ।
સા મુઞ્ચત્યચિરાત્ સર્વમ્ ઉપભોગં તદાત્મનઃ ॥

ઇમા યદિ ભવન્તિ નો ગલિતયૌવના નીરુચસ્ તદા કમલલોચનાસ્ તરુણમાનિનીર્મા મુચત્ ।
વિલાસમદવિભ્રમાન્ ભ્રમતિ લુણ્ઠયત્રી જરા યતો ભુવિ વધુસ્ તતો ભવતિ નિઃસ્પૃહસ્ તન્મુખે ॥

ઇમા રૂપસ્થાનસ્વજનતનયદ્રવ્યવનિતા- સુતાલક્ષ્મીકીર્તિદ્યુતિરતિમતિપ્રીતિધૃતયઃ ।
મદાન્ધસ્ત્રીનેત્રપ્રકૃતિચપલાઃ સર્વભવિનામ્ અહો કષ્ટં મર્ત્યસ્ તદપિ વિષયાન્ સેવિતુમનાઃ ॥

ઇમાસ્તાઃ કસ્તૂરીપ્રખરખુરટઙ્કક્ષતતટાસ્ તટિન્યોઽરણ્યાનીમનુ કમલિનીચ્છન્નસલિલાઃ ।
જલે યાસાં હંસા બિસકિસલયગ્રાસરસિકાઃ સલીલં લીયન્તે યુવતિગતિવિદ્યૈકગુરવઃ ॥

ઇમાસ્તા વિન્ધ્યાદ્રેઃ શુકહરિતવંશીવનઘના ભુવઃ ક્રીડાલોલદ્વિરદદશનાભુગ્નતરવઃ ।
લતાકુઞ્જે યાસામુપનદિ રતક્લાન્તશબરી- કપોલસ્વેદામ્ભઃકણચયનુદો વાન્તિ મરુતઃ ॥

ઇમા હિન્દોલાસુ ભ્રમિતમહસઃ કુઙ્કુમરુચા ત્રપારૂપાકારાસ્ તરલતરહારાશ્ ચલદૃશઃ ।
ઉદઞ્ચત્કાઞ્ચીનાં બહલતરઘોષૈર્મનસિજ- ત્રિલોકીસમ્રાજો દધતિ જયઘણ્ટાલિનિનદમ્ ॥

ઇમે તારુણ્યશ્રીનવપરિમલાઃ પ્રૌઢસુરત- પ્રતાપપ્રારમ્ભાઃ સ્મરવિજયદાનપ્રતિભુવઃ ।
ચિરં ચેતશ્ચૌરા અભિનવવિકારૈકગુરવો વિલાસવ્યાપારાઃ કિમપિ વિજયન્તે મૃગદૃશામ્ ॥

ઇમે પદ્મે નામ્ભઃ પુલિનતટમેતન્ ન તટિની ખમેતન્ ન વ્યાપ્તિઃ સ્તબકયુગમેતન્ ન લતિકા ।
પ્રવાલોઽયં નાબ્ધિઃ શિશિરકિરણોઽયં ન રજની ઘનોઽયં ન પ્રાવૃટ્ શિવ શિવ વિધેઃ શિલ્પરચના ॥

ઇમે મમ ધનાઙ્ગજસ્વજનવલ્લભાદેહજા- સુહૃજ્જનકમાતુલપ્રભૃતયો ભૃશં વલ્લભાઃ ।
મુધેતિ હતચેતનો ભવવને ચિરં ખિદ્યતે યતો ભવતિ કસ્ય કો જગતિ વાલુકામુષ્ટિવત્ ॥

ઇમે હિ દૈન્યેન નિમીલિતેક્ષણા મુહુઃ સ્ખલન્તો વિવશાસ્ તુરઙ્ગમાઃ ।
ગજાશ્ ચ સપ્તચ્છદદાનગન્ધિનો નિવેદયન્તીવ રણે નિવર્તનમ્ ॥