મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6026-6045

ઇન્દ્રસ્ય વજ્રેણ હતો વૃત્રાસુરમહાયશાઃ ।
મેદસા સર્વવિચ્છિન્નં તદર્થમુપલેપનમ્ ॥

ઇન્દ્રસ્યાર્કસ્ય વાયોશ્ ચ યમસ્ય વરુણસ્ય ચ ।
ચન્દ્રસ્ય ચ પૃથિવ્યાશ્ ચ નૃપઃ સપ્તગુણો ભવેત્ ॥

ઇન્દ્રાત્ પ્રભુત્વં જ્વલનાત્ પ્રતાપં ક્રોધો યમાદ્ વૈશ્રવણાચ્ ચ વિત્તમ્ ।
પરાક્રમં રામજનાર્દનાભ્યામ્ આદાય રાજ્ઞઃ ક્રિયતે શરીરમ્ ॥

ઇન્દ્રાદ્યા લોકપાલા હરિવિધુતપના નાગવિદ્યાધરાદ્યા દ્વેષ્યાઃ સર્વેઽપિ દેવાઃ પ્રિય તવ વરદઃ કોઽસ્તિ વન્દ્યો ગરીયાન્ ।
શ્રુત્વા વાચં પ્રિયાયા ઇતિ દશમુખતઃ પ્રાહ વાક્યં દશાસ્યઃ શૂલી શંભુઃ પિનાકી શિવભવપશુપઃ શર્વ ઈશશ્ ચ ભર્ગઃ ॥

ઇન્દ્રાદ્યૈઃ કિં પ્રદત્તં પ્રદિશસિ ધવલં ધામ ધન્યં યદેભ્યો મહ્યં યન્ નાપિ ધત્સે તૃણઘટિતકુટીં કિં મયા તેઽપરાદ્ધમ્ ।
વિશ્વેભ્યો વિશ્વમાતર્વિતરસિ યદિ વા શર્મ કર્માનુસારિ પ્રોત્તુઙ્ગાયાઃ કૃપાયાસ્ તવ તુહિનગિરેઃ પુત્રિ કુત્રોપયોગઃ ॥

ઇન્દ્રાનિલયમાર્કાણામ્ અગ્નેશ્ ચ વરુણસ્ય ચ ।
ચન્દ્રવિત્તેશયોશ્ ચાપિ માત્રા નિર્હૃત્ય શાશ્વતીઃ ॥

ઇન્દ્રાભ્યર્થનયા પૂર્વં ભરતાય ચતુર્મુખઃ ।
પ્રમોદાય મહેન્દ્રસ્ય નાટ્યં સમુપદિષ્ટવાન્ ॥

ઇન્દ્રાય વીક્ષમાણસ્ તન્મુખમાસ્વાદયન્નનન્તાય ।
સ્પૃહયામિ ચાદ્ય દયિતામ્ આલિઙ્ગન્ કાર્તવીર્યાય ॥

ઇન્દ્રિયં વિજિતં યેન તેનૈવ ભુવનં જિતમ્ ।
યશ્ ચેન્દ્રિયૈઃ પરાભૂતઃ સ સર્વત્ર પરાજિતઃ ॥

ઇન્દ્રિયસ્યેન્દ્રિયસ્યાર્થે રાગદ્વેષૌ વ્યવસ્થિતૌ ।
તયોર્ન વશમાગચ્છેત્ તૌ હ્યસ્ય પરિપન્થિનૌ ॥

ઇન્દ્રિયાણાં જયે યોગં સમાતિષ્ઠેદ્ દિવાનિશમ્ ।
જિતેન્દ્રિયો હિ શક્નોતિ વશે સ્થાપયિતું પ્રજાઃ ॥

ઇન્દ્રિયાણાં જયે શૂરો ધર્મં ચરતિ પણ્ડિતઃ ।
સત્યવાદી ભવેદ્ વક્તા દાતા ભવતિ વા ન વા ॥

ઇન્દ્રિયાણાં તુ સર્વેષાં યદ્યેકં ક્ષરતીન્દ્રિયમ્ ।
તતોઽસ્ય ક્ષરતિ પ્રજ્ઞા દૃતેઃ પાદાદિવોદકમ્ ॥

ઇન્દ્રિયાણાં નિરોધેન રાગદ્વેષક્ષયેણ ચ ।
અહિંસયા ચ ભૂતાનામ્ અમૃતત્વાય કલ્પતે ॥

ઇન્દ્રિયાણાં પ્રસઙ્ગેન દોષમૃચ્છત્યસંશયમ્ ।
સંનિયમ્ય તુ તાન્યેવ તતઃ સિદ્ધિં નિયચ્છતિ ॥

ઇન્દ્રિયાણાં પ્રસઙ્ગેન ધર્મસ્યાસેવનેન ચ ।
પાપાન્ સંયાન્તિ સંસારાન્ અવિદ્વાંસો નરાધમાઃ ॥

ઇન્દ્રિયાણાં પ્રસૃષ્ટાનાં હયાનામિવ વર્ત્મસુ ।
ધૃતિં કુર્વીત સારથ્યે ધૃત્યા તાનિ જયેદ્ ધ્રુવમ્ ॥

ઇન્દ્રિયાણાં વિચરતાં વિષયેષ્વપહારિષુ ।
સંયમે યત્નમાતિષ્ઠેદ્ વિદ્વાન્ યન્તેવ વાજિનામ્ ॥

ઇન્દ્રિયાણાં હિ ચરતાં યન્ મનોઽનુવિધીયતે ।
તદસ્ય હરતિ પ્રજ્ઞાં વાયુર્નાવમિવામ્ભસિ ॥

ઇન્દ્રિયાણામધિષ્ઠાત્રી ભૂતાનાં ચાખિલેષુ યા ।
ભૂતેષુ સતતં તસ્યૈ વ્યાપ્ત્યૈ દેવ્યૈ નમો નમઃ ॥