મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6006-6025

ઇન્દુસ્ ત્વદ્યશસા જિતોઽવનિપતે ભાસાંનિધિસ્ તેજસા કન્દર્પો વપુષા સુધાજલનિધિર્વાચો વિલાસેન ચ ।
તથ્યં તે જયશીલમેતદધુના ત્વદ્દાનમદ્દૈન્યયોર્ મધ્યે કં નુ વિજેષ્યતીતિ વિષયે દોલાયતે મે મનઃ ॥

ઇન્દૂદયશ્ ચન્દનમિન્દુવક્ત્રશ્ ચૈત્રસ્ તથા યસ્ય મહાય સંપત્ ।
વપુશ્ ચ શૃઙ્ગારમયં સ મન્યે સંતાપકસ્ ત્વં હરવહ્નિયોગાત્ ॥

ઇન્દોઃ કલાકલાપેન પઙ્ક્તિક્રમનિવેશિના ।
સર્વદુઃખાપનોદાય બાલકાનાં કૃતા ભુજાઃ ॥

ઇન્દોઃ કાન્તિં જડતરકરાન્ મત્તનાગાદ્ ગતિં વા ત્રસ્તાન્ નેત્રે હરસિ હરિણાત્ તત્ર કિં નામ ચિત્રમ્ ।
એતચ્ ચિત્રં પુનરિહ જગજ્જૈત્રકન્દર્પચાપ- શ્રીસર્વસ્વં યદપહરસિ પ્રેયસિ ભ્રૂવિલાસૈઃ ॥

ઇન્દોઃ કિં દ્રુહિણસ્ય વા સુરપતેઃ કિં વા કૃતાન્તસ્ય વા કિં ભૂતેશ દિશાસ્થિ ભૂષણગણેશ્વાકૃષ્ય દેયં મયા ।
ઇત્થં મણ્ડનમન્દિરોદરચરવ્યાહારતો ભીકરાત્ ભીતા યસ્ય સુરાઃ પ્રસાધનવિધૌ પાયાત્ સ વઃ શંકરઃ ॥

ઇન્દોઃ સંક્ષયરક્ષિણાક્ષતસુધા કિં વેધસા નિર્મિતા કિં ધૈર્યાપહરા હરસ્ય વિહિતા કામેન કાન્તા તનુઃ ।
કિં તારુણ્યવસન્તકાન્તિલલિતા શૃઙ્ગારસિક્તા લતા કિં લાવણ્યતરઙ્ગિણી પુનરિયં જન્માન્તરાપ્તા રતિઃ ॥

ઇન્દોરગતયઃ પદ્મે સૂર્યસ્ય કુમુદેંઽશવઃ ।
ગુણાસ્ તસ્ય વિપક્ષેઽપિ ગુણિનો લેભિરેઽન્તરમ્ ॥

ઇન્દોરસ્ય ત્રિયામાયુવતિકુચતટીચન્દનસ્થાસકસ્ય વ્યોમશ્રીચામરસ્ય ત્રિપુરહરજટાવલ્લરીકોરકસ્ય ।
કંદર્પક્ષોણિપાલસ્ફટિકમણિગૃહસ્યૈતદાખ ણ્ડલાશા- નાસામુક્તાફલસ્ય સ્થગયતિ જગતીં કોઽપિ ભાસાં વિલાસઃ ॥

ઇન્દોરિવાસ્ય પુરતો યદ્ વિમુખી સાપવારણા ભ્રમસિ ।
તત્ કથય કિં નુ દુરિતં સખિ ત્વયા છાયયેવ કૃતમ્ ॥

ઇન્દોરેકકલાયા રુદ્રેણોદ્ધૃત્ય મૂર્ધનિ ધૃતાયાઃ ।
સ્થાનમિવ તુચ્છમેતત્ કલઙ્કરૂપેણ પરિણમતિ ॥

ઇન્દોર્લક્ષ્મ ત્રિપુરજયિનઃ કણ્ઠમૂલં મુરારિર્ દિઙ્નાગાનાં મદજલમસીભાઞ્જિ ગણ્ડસ્થલાનિ ।
અદ્યાપ્યુર્વીવલયતિલક શ્યામલિમ્નાવલિપ્તાન્ય્ આભાસન્તે વદ ધવલિતં કિં યશોભિસ્ ત્વદીયૈઃ ॥

ઇન્દોશ્ ચન્દનબિન્દુનૈવ દશનચ્છાયં તદીયં મુખં ચક્રં લોચનભલ્લમાર્જનવિધૌ શાણસ્ય તત્ કુણ્ડલમ્ ।
ભિન્નાનાં કુચકન્દરા સ્મિતસુધાકુલ્યેવ મુક્તાવલી પાદાબ્જે ધ્વનદિન્દ્રનીલવલયં રોલમ્બમાલૈવ સા ॥
ઇન્દૌ નિન્દ્યા ચકોરૈરસમયતિ નિશાજાગરઃ પુણ્ડરીકૈઃ ભૃઙ્ગૈઃ શીધુન્યસઙ્ગઃ શરદિ સમધિકા ગ્લાનિરિન્દીવરૈશ્ચ ।
ભ્રૂભઙ્ગે યસ્ય વૈરાકરયુવતિદૃશામેકમેવોપમાનં પશ્યામ્યશ્રાન્તબાષ્પપ્રકરમયઝરીગૂડ્ હચારાશ્ ચમર્યઃ ॥

ઇન્દ્રં દ્વ્યક્ષધરં ત્વમન્થમુદધિં પઞ્ચાનનં પદ્મજં સિન્ધું સ્વાદુજલં શિવં સિતગલં કામં ચ સદ્વિગ્રહમ્ ।
શૈલાન્ પક્ષધરાંસ્ તથૈવ ચ હયાંલ્ લક્ષ્મીપતિં પિઙ્ગલં દૃષ્ટં સર્વમિદં ક્વચિન્ ન રઘુરાડ્દત્તં સ્વયં હારિતમ્ ॥

ઇન્દ્રં વૈ ષણ્ઢમાહુર્મલિનમુડુપતિં માધવં ગોપસૂનું વ્યાસં મત્સીતનૂજં ગતરસમુદધિં પાવકં સર્વભક્ષમ્ ।
વેશ્યાપુત્રં વસિષ્ઠં જનપદવચનૈઃ પાણ્ડવાશ્ ચાન્યજાતા ઇત્થં સંચિન્ત્ય મહ્યં કથય નરપતે કસ્ય દોષા ન સન્તિ ॥

ઇન્દ્રઃ પ્રક્ષુબ્ધચિત્તો દિશિ દિશિ સકલાન્ દિક્પતીન્ સાવધાનાન્ કુર્વન્ વજ્રાસ્ત્રપાણિઃ સુરવરવલિતાં દેવસેનાં નિગૃહ્ય ।
સ્વર્ગદ્વારે યદીયોદ્ધતબલિનિહતપ્રૌઢઢક્કાનિનાદં શ્રુત્વાતિષ્ઠત્ પ્રકમ્પત્કુચકલશતટીકિન્નરીગીયમાનઃ ॥

ઇન્દ્રઃ પ્રધાનં દિવિ દૈવતેષુ વિપ્રો મનુષ્યેષુ નદીષુ ગઙ્ગા ।
ગાવઃ પશુષ્વેષુ ધનેષુ ધાન્યં સર્વત્ર ગાત્રસ્ય શિરઃ પ્રધાનમ્ ॥
ઇન્દ્રગોપકપરમ્પરા ભૃશં કાનનેષુ શુશુભે વિસર્પિણી ।
પ્રાવૃષઃ સરભસાગમાચ્ ચ્યુતા પદ્મરાગઘટિતેવ કર્ણિકા ॥

ઇન્દ્રગોપૈર્બભૌ ભૂમિર્ નિચિતૈવ પ્રવાસિનામ્ ।
અનઙ્ગબાણૈર્હૃદ્ભેદસ્રુતલોહિતબિન્દુભિઃ ॥

ઇન્દ્રજિચ્ ચણ્ડવીર્યોઽસિ નામ્નૈવ બલવાનસિ ।
ધિક્ ધિક્ પ્રચ્છન્નરૂપેણ યુધ્યસેઽસ્મદ્ભયાકુલઃ ॥

ઇન્દ્રનીલશુકપક્ષકોમલા શઙ્ખકુન્દકુમુદેન્દુસંનિભા ।
તપ્તકાઞ્ચનવિકાસિચમ્પક- સ્પર્ધિની વસુમતી પ્રશસ્યતે ॥

ઇન્દ્રસ્ ત્વં નૃપ સુન્દરી તવ શચી પુત્રો જયન્તોપમો ગેહં ભાતિ ચ વૈજયન્તસદૃશં નાગોઽભ્રમોર્વલ્લભઃ ।
ઇત્થં બોધકરૈરસત્યવચનૈઃ સ્વૈરં સ્તુતઃ સ્વં હરિં વેત્તિ પ્રસ્ફુટવિક્રમં સ મહિમા જ્ઞેયો હરેર્માયિનઃ ॥