મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 5826-5845

ઇતિ રાજ્યકલત્રમિત્રપુત્રાન્ ગૃહધામં ચ તૃણાય મન્યમાનઃ ।
ગુરુસત્ત્વરજસ્તમઃ કલઙ્કાં પ્રકૃતિં હાતુમગાદ્ વનં નરેન્દ્રઃ ॥

ઇતિ વચનં ભૂમિપતેઃ શ્રુત્વા મન્ત્રી વિહસ્ય સાસૂયઃ ।
તમુવાચ કસ્ય રાજન્ વેશ્યાચરિતેઽસ્તિ વિશ્વાસઃ ॥

ઇતિ વદતિ સખીજને નિમીલદ્- દ્વિગુણિતસાન્દ્રતરાક્ષિપક્ષ્મમાલા ।
અપતદલિભયેન ભર્તુરઙ્કં ભવતિ હિ વિક્લવતા ગુણોઽઙ્ગનાનામ્ ॥

ઇતિ વદતિ સખીજનેઽનુરાગાદ્ દયિતતમામપરશ્ ચિરં પ્રતીક્ષ્ય ।
તદનુગમવશાદનાયતાનિ ન્યધિત મિમાન ઇવાવનીં પદાનિ ॥

ઇતિ વિરચિતબન્ધા પદ્ધતિર્યા મયેયં સકલગુણિગણાનાં પ્રીતયે સાસ્તુ નિત્યમ્ ।
વિપુલવિમલદીવ્યત્સત્કલાનાં નિધાનં તરુણતરણિરુદ્ધા વિદ્વિષત્કૌશિકાનામ્ ॥

ઇતિ વિસ્મૃતાન્યકરણીયમાત્મનઃ સચિવાવલમ્બિતધુરં ધરાધિપમ્ ।
પરિવૃદ્ધરાગમનુબન્ધસેવયા મૃગયા જહાર ચતુરેવ કામિની ॥

ઇતિ શાસતિ સેનાન્યાં ગચ્છતસ્ તાનનેકધા ।
નિષિધ્ય હસતા કિંચિત્ તસ્થે તત્રાન્ધકારિણા ॥

ઇતિ સંસારદુઃખાર્કતાપતાપિતચેતસામ્ ।
વિમુક્તિપાદપચ્છાયામ્ ઋતે કુત્ર સુખમ્ નૃણામ્ ॥

ઇતિ સશરીરયા ક્ષણમિવ ક્ષણદાઃ ક્ષપયન્ સહ વિશરીરયા દયિતયા વિરસાન્ દિવસાન્ ।
દિનરજનીવિહારવિપરીતમહં ચરિતૈ રથચરણાહ્વયસ્ય ચરિતાનિ વિડમ્બિતવાન્ ॥

ઇતિ સ્ત્રિયો દેવિ મહાકુલોદ્ગતાઃ વિશુદ્ધધીરૈશ્ ચરિતૈરુપાસતે ।
સદૈવ ભર્તારમનન્યમાનસાઃ પતિઃ સતીનાં પરમં હિ દૈવતભ્ ॥

ઇતિ સ્ફુટં તદ્વચસસ્તયાદરાત્ સુરસ્પૃહારોપવિડમ્બનાદપિ ।
કરાઙ્કસુપ્તૈકકપોલકર્ણયા શ્રુતં ચ તદ્ભાષિતમશ્રુતં ચ તત્ ॥

ઇતિ સ્મરઃ શીઘ્રમતિશ્ ચકાર તં વધૂં ચ રોમાઞ્ચભરેણ કર્કશૌ ।
સ્ખલિષ્યતિ સ્નિગ્ધતનુઃ પ્રિયાદિયં મ્રદીયસી પીડનભીરુદોર્યુગાત્ ॥

ઇતિ સ્મ રાજા નયવર્ત્મના વ્રજન્ સમુદ્યમી મણ્ડલશુદ્ધિમાચરેત્ ।
વિરાજતે સાધુ વિશુદ્ધમણ્ડલઃ શરચ્છશીવ પ્રતિરઞ્જયન્ પ્રજાઃ ॥

ઇતિ સ્મ રાજા વિનયં નયાન્વિતો નિષેવમાણો નરદેવસેવિતમ્ ।
પદં સમાક્રામતિ ભાસ્વરં શ્રિયઃ શિરો મહારત્નગિરેરિવોન્નતમ્ ॥

ઇતિહાસપુરાણાનિ શૃણુયાત્ તદનન્તરમ્ ।
ભુક્તવાન્ વિહરેચ્ ચૈવ સ્ત્રીભિરન્તઃપુરે સહ ॥
ઈતિહાસપુરાણાભ્યાં વેદં સમુપબૃંહયેત્ ।
બિભેત્યલ્પશ્રુતાદ્ વેદો મામયં પ્રચરિષ્યતિ ॥

ઇતિહાસોત્તમાદસ્માજ્ જાયન્તે કવિબુદ્ધયઃ ।
પઞ્ચભ્ય ઇવ ભૂતેભ્યો લોકસંવિધયસ્ ત્રયઃ ॥

ઇતીરયિત્વા વિરતાં સ તાં પુનર્ ગિરાનુજગ્રાહતરાં નરાધિપઃ ।
વિરુત્ય વિશ્રાન્તવતીં તપાત્યયે ઘનાઘનશ્ ચાતકમણ્ડલીમિવ ॥

ઇતીષ્ટમપ્યનિષ્ટાય જાયતેઽવિધિના કૃતમ્ ।
તસ્માન્ ન વિધિમુત્સૃજ્ય પ્રાજ્ઞઃ કુર્વીત કિંચન ।
અપ્રેક્ષાપૂર્વકારી ચ નિન્દ્યતેઽવદ્યકૃત્ ક્ષણાત્ ॥

ઇતો ગઙ્ગાભઙ્ગા ઘટિતતટભઙ્ગા પુનરિતો દવજ્વાલા જ્વાલાજ્વલિતતરુમાલા વનભુવઃ ।
સરંહઃ સિંહોઽગ્રે ધ્વનતિ મમ હંહો ન હિ ગતિર્ વિના દૈવં દૈવં હરિણશિશુરેવં પ્રલપતિ ॥

ઇતો દાવજ્વાલઃ સ્થલભુવ ઇતો જાલજટિલા ઇતો વ્યાધો ધાવત્યયમનુપદં વક્રિતધનુઃ ।
ઇતોઽપ્યગ્રે તિષ્ઠત્યયમજગરો વિસ્તૃતમુખઃ ક્વ યાયાત્ કિં કુર્યાન્ મૃગશિશુરયં દૈવવશગઃ ॥