મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 5766-5785

ઇડા નાસાપુટે વામે પિઙ્ગલા દક્ષિણે ભવેત્ ।
સુષુમ્ણા તાલુ ભિત્ત્વૈવ બ્રહ્મદ્વારં પ્રવર્તિતા ॥

ઇડાયાં યદિ ભૂમ્યમ્બુતત્ત્વે પ્રવહતસ્ તદા ।
સ્થિરસૌમ્યાદિકાર્યાણામ્ આરમ્ભઃ સિદ્ધિકૃદ્ ભવેત્ ॥

ઇડા સોમસ્ય નાડી સ્યાત્ પિઙ્ગલા સૂર્યનાડિકા ।
ઇડા સૌમ્યા ભવેત્ વામા પિઙ્ગલોગ્રા ચ દક્ષિણા ॥

ઇતઃ કાકાનીકં પ્રતિભયમિતઃ કૌશિકરુતાદ્ ઇતો ગૃધ્રવ્યૂહઃ કુલમિદમિતઃ કઙ્કવયસામ્ ।
શ્મશાનાવસ્થેઽસ્મિન્નખિલગુણવન્ધ્યે હતમરાવ્ અપિ દ્વિત્રાઃ કેચિન્ ન ખલુ કલવાચઃ શકુનયઃ ॥

ઇતઃ કેકી નાદૈસ્ તુદતિ શતકોટિપ્રતિભટૈર્ ઇતઃ કામઃ કામં કઠિનતરબાણૈઃ પ્રહરતિ ।
ઇતો ગર્જત્યુચ્ચૈર્જલધરગણો ભીમનિનદૈર્ વિના નાથં જાને ન સખિ ભવિતા કિં નનુ મમ ॥

ઇતઃ ક્રોધો ગૃધ્રઃ પ્રકટયતિ પક્ષં નિજમિતઃ સૃગાલી તૃષ્ણેયં વિવૃતવદના ધાવતિ પુરઃ ।
ઇતઃ ક્રૂરઃ કામો વિચરતિ પિશાચશ્ ચિરમહો શ્મશાનં સંસારઃ ક ઇહ પતિતઃ સ્થાસ્યતિ સુખમ્ ॥

ઇતઃ પરાનર્ભકહાર્યશસ્ત્રાન્ વૈદર્ભિ પશ્યાનુમતા મયાસિ ।
એવંવિધેનાહવચેષ્ટિતેન ત્વં પ્રાર્થ્યસે હસ્તગતા મમૈભિઃ ॥

ઇતઃ પૌરસ્ત્યાયાં કકુભિ વિવૃણોતિ ક્રમદલત્- તમિસ્રામર્માણં કિરણકણિકામમ્બરમણિઃ ।
ઇતો નિષ્ક્રામન્તી નવરતિગુરોઃ પ્રોઞ્છતિ વધૂઃ સ્વકસ્તૂરીપત્રાઙ્કુરમકરિકામુદ્રિતમુરઃ ॥

ઇતઃ પ્રત્યાદેશાત્ સ્વજનમનુગન્તું વ્યવસિતા મુહુસ્ તિષ્ઠેત્યુચ્ચૈર્વદતિ ગુરુશિષ્યે ગુરુસમે ।
પુનર્દૃષ્ટિં બાષ્પપ્રસરકલુષામર્પિતવતી મયિ ક્રૂરે યત્ તત્ સવિષમિવ શલ્યં દહતિ મામ્ ॥

ઇતઃ પ્રાલેયાંશુઃ પ્રલયમકરોત્ કૈરવકુલ- ક્લમચ્છેદોત્સેકૈઃ કિરણનિકરૈરેષ તમસામ્ ।
ઇતોઽપ્યાજ્ઞાવજ્ઞાં સખિ ન સહતે દુઃસહતર- પ્રતાપઃ પઞ્ચેષુસ્ તદિહ શરણં સાહસરસઃ ॥

ઇતઃ શુક્લા ચન્દ્રદ્યુતિભિરિહ રક્તારુણકરૈસ્ તમિસ્રૈરપ્યન્તઃસ્ખલિતગતિભિર્મેચકરુચિઃ ।
પ્રભાતશ્રીરેષા વિલસતિ પુરસ્થા સુકૃતિનાં મિમઙ્ક્ષૂણાં જહ્નુદ્યુમણિવિધિજાસંગમ ઇવ ॥

ઇતઃ શોચિઃ પ્રાચ્યાં દિશિ દિશતિ ભાનોરરુણતામ્ ઇતો ભૃઙ્ગઃ કૂજન્નભિકમલિનીં પ્રોચ્ચલતિ ચ ।
ઇતો નિર્યાન્ત્યુચ્ચૈર્વિહિતસુરતક્લાન્તિશિથિલ- સ્ખલત્પાદન્યાસક્ષણરણિતમઞ્જીરમબલાઃ ॥

ઇતઃ સ દૈત્યઃ પ્રાપ્તશ્રીર્ નેત એવાર્હતિ ક્ષયમ્ ।
વિષવૃક્ષોઽપિ સંવર્ધ્ય સ્વયં છેત્તુમસાંપ્રતમ્ ॥

ઇતઃ સ્વપિતિ કેશવઃ કુલમિતસ્ તદીયદ્વિષામ્ ઇતશ્ ચ શરણાર્થિનઃ શિખરિપત્રિણઃ શેરતે ।
ઇતોઽપિ વડવાનલઃ સહ સમસ્તસંવર્તકૈર્ અહો વિતતમૂર્જિતં ભરસહં ચ સિન્ધોર્વપુઃ ॥

ઇતરદેવ બહિર્મુખમુચ્યતે હૃદિ તુ યત્ સ્ફુરતીતરદેવ તત્।
ચરિતમેતદધીરવિતારકં ધુરિ પયઃપ્રતિબિમ્બમિવાસતામ્ ॥

ઇતરપાપફલાનિ યથેચ્છયા વિતર તાનિ સહે ચતુરાનન ।
અરસિકેષુ કવિત્વનિવેદનં શિરસિ મા લિખ મા લિખ મા લિખ ॥

ઇતરભજનઘનરસતઃ ફલનિષ્પત્તિર્નવા ભવેદિતિ ન ।
મુક્તાઃ પરં તુ લોકે સ્વાતિઘનરસં વિના ન જાયેરન્ ॥

ઇતરાણ્યપિ રક્ષાંસિ પેતુર્વાનરકોટિષુ ।
રજાંસિ સમરોત્થાનિ તચ્છોણિતનદીષ્વિવ ॥

ઇતરાશ્ચાર્થમિચ્છન્તિ રૂપમિચ્છન્તિ દારિકાઃ ।
જ્ઞાતયઃ કુલમિચ્છન્તિ સ્વર્ગમિચ્છન્તિ તાપસાઃ ॥

ઇતરેતરયન્ત્રિતોરુયુગ્મં કઠિનોરુસ્તનપીડિતાભિરામમ્ ।
ભુજમૂલશયાનુગણ્ડમૂલં મિથુનં સ્યૂતમિવાભવન્ નિશાયામ્ ॥