મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 5746-5765

ઇઙ્ગિતાકારચેષ્ટાભિઃ પરચિત્તપ્રવેદિનઃ ।
આપ્તાઃ સુશીઘ્રગા દૂતા વાગ્મિનો મિતભાષિણઃ ॥

ઇઙ્ગિતાકારતત્ત્વજ્ઞ ઊહાપોહવિશારદઃ ।
શૂરશ્ચ કૃતવિદ્યશ્ચ ન ચ માની વિમત્સરઃ ॥

ઇઙ્ગિતાકારતત્ત્વજ્ઞો બલવાન્ પ્રિયદર્શનઃ ।
અપ્રમાદી સદા દક્ષઃ પ્રતીહારઃ સ ઉચ્યતે ॥

ઇઙ્ગિતેન નિજરાગનીરધિં સંવિભાવ્ય ચટુભિર્ગુણજ્ઞતામ્ ।
ભક્તતાં ચ પરિચર્યયાનિશં સાધિકાધિકવશં વ્યધત્ત તમ્ ॥

ઇચ્છતાં સહ વધૂભિરભેદં યામિનીવિરહિણાં વિહગાનામ્ ।
આપુરેવ મિથુનાનિ વિયોગં લઙ્ઘ્યતે ન ખલુ કાલનિયોગઃ ॥

ઇચ્છતિ માની મરણં ન ચ ગચ્છતિ વૈરિણઃ શરણમ્ ।
માનક્ષરણં મરણં માનપ્રાણસ્ય કેવલં કૃતિનઃ ॥

ઇચ્છતિ શતી સહસ્રં સસહસ્રઃ કોટિમીહતે કર્તુમ્ ।
કોટિયુતોઽપિ નૃપત્વં નૃપોઽપિ બત ચક્રવર્તિત્વમ્ ॥

ઇચ્છતિ શતી સહસ્રં સહસ્રી લક્ષમીહતે ।
લક્ષાધિપસ્ તતો રાજ્યં રાજ્યાચ્ચ સ્વર્ગમીહતે ॥

ઇચ્છન્તિ કેચિન્ નરકેષુ વાસં નેચ્છન્તિ કેચિન્ નરકેષુ વાસમ્ ।
શ્રેયો હિ તસ્માન્ નરકં વિશિષ્ટં ન ગર્ભવાસાત્ પરમં હિ દુઃખમ્ ॥

ઇચ્છન્ત્યભીક્ષ્ણં ક્ષયમાત્મનોઽપિ ન જ્ઞાતયસ્ તુલ્યકુલસ્ય લક્ષ્મીમ્ ।
નમન્તિ શત્રૂન્ ન ચ બન્ધુવૃદ્ધિં સંતપ્યમાનૈર્હૃદયૈઃ સહન્તે ॥

ઇચ્છાં સુન્દરપાણ્ડ્ય ઉન્નતિમતિં બિભ્રત્ સ્વયા સંજ્ઞયા નિષ્પાદ્યાભ્યવહારવારયુગલં નિષ્કમ્પસંપત્તિકમ્ ।
સંપૂર્ણં વિદધે ગભીરમુદરં રઙ્ગેશિતુઃ શાર્ઙ્ગિણો યસ્યાભૂદ્ ભુવનૈશ્ ચતુર્દશભિરપ્યાપૂરણં દુર્લભમ્ ॥

ઇચ્છેચ્ ચેદ્ વિપુલાં મૈત્રીં ત્રીણિ તત્ર ન કારયેત્ ।
વાગ્વાદમર્થસંબન્ધં તત્પત્નીપરિભાષણમ્ ॥

ઇચ્છેત્ પરમનુસર્તું પ્રતિમાસંદર્શનેન વિશદરુચિઃ ।
અનવાપ્ય યેનયોગં ભવતો હૃદયેપરં નિધીયેત ॥

ઇચ્છેદ્ યસ્ તુ સુખં નિવસ્તુમવનૌ ગચ્છેત્ સ રાજ્ઞઃ સભાં કલ્યાણીં ગિરમેવ સંસદિ વદેત્ કાર્યં વિદધ્યાત્ કૃતી ।
અક્લેશાદ્ ધનમર્જયેદધિપતેરાવર્જયેદ્ વલ્લભાન્ કુર્વીતોપકૃતિં જનસ્ય જનયેત્ કસ્યાપિ નાપક્રિયામ્ ॥

ઇજ્યાચારદમાહિંસાદાનસ્વાધ્યાયકર્મણામ્ ।
અયં તુ પરમો ધર્મો યદ્ યોગેનાત્મદર્શનમ્ ॥

ઇજ્યાધ્યયનદાનાનિ તપઃ સત્યં ધૃતિઃ ક્ષમા ।
અલોભ ઇતિ માર્ગોઽયં ધર્મસ્યાષ્ટવિધઃ સ્મૃતઃ ॥

તત્ર પૂર્વશ્ ચતુર્વર્ગો દમ્ભાર્થમપિ સેવ્યતે ।
ઉત્તરસ્ તુ ચતુર્વર્ગો મહાત્મન્યેવ તિષ્ઠતિ ॥

ઇડયા સંચરન્ વાયુઃ સૌમ્યે કાર્યે શુભઃ સ્મૃતઃ ।
પિઙ્ગલાયાં તથા દીપ્તે દ્વયોઃ ક્વાપિ ન શોભનઃ ॥

ઇડા ચ પિઙ્ગલા ચૈવ સુષુમ્ણા ચ સરસ્વતી ।
ગાન્ધારી હસ્તિજિહ્વા ચ પૂષા ચૈવ નિગદ્યતે ॥

અલમ્બુષા કુહૂશ્ચૈવ શઙ્ખિની દશમી મતા ।
એતાઃ પ્રાણવહા જ્ઞેયાઃ પ્રધાના દશ નાડિકાઃ ॥