મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 5666-5685

આસ્યં સહાસ્યં નયનં સલાસ્યં સિન્દૂરબિન્દૂદયશોભિ ભાલમ્ ।
નવા ચ વેણી હરિણીદૃશશ્ચેદ્ અન્યૈરગણ્યૈરપિ ભૂષણૈઃ કિમ્ ॥

આસ્યપ્રોઞ્છિતપાર્વણેન્દુયશસં નેત્રાવધૂતોત્પલ- શ્રીગર્વાં દશનચ્છદવ્યવહિતાશોકપ્રવાલદ્યુતિમ્ ।
એતાં દૃષ્ટિસુધાપ્રપાં ત્રિજગતઃ શિલ્પી વિધાય સ્વયં મન્યે હર્ષવશાદજાયત નિજસ્તોત્રપ્રચણ્ડઃ કવિઃ ॥

આસ્યશ્રીજિતજર્જરેન્દુમલિનં કૃત્વા કરે કન્દુકં ક્રીડાકૌતુકમિશ્રભાવમનયા તામ્રં વહન્ત્યાનનમ્ ।
ભૃઙ્ગાગ્રગ્રહકૃષ્ણકેતકદલસ્પર્ધાવતીનાં દૃશા દીર્ઘાપાઙ્ગતરઙ્ગિતૈકસુહૃદામેષોઽસ્મિ પાત્રીકૃતઃ ॥

આસ્યશ્રીર્દ્વિજરાજબાધનકરી દૃષ્ટિઃ શ્રુતેર્લઙ્ઘિની મૂર્ધન્યાવલિગામિની કુટિલતા બદ્ધાશ્ચ મુક્તા ગુણૈઃ ।
યત્તે સુન્દરિ દુર્વિનીતિરિયતી દૃષ્ટાબલાયા મયા તન્ મન્યે મકરધ્વજો ભવજયી જાતસ્ત્વદગ્રેસરઃ ॥

આસ્યેન્દોઃ પરિવેષવદ્રતિપતેશ્ચામ્પેયકોદણ્ડવદ્ ધમ્મિલ્લામ્બુમુચઃ ક્ષણદ્યુતિવદાસજ્જૌ ક્ષિપન્તી ભુજૌ ।
વિશ્લિષ્યદ્વલિ લક્ષ્યનાભિ વિગલન્નીવ્યુન્નમન્મધ્યમં કિંચિત્ કિંચિદુદઞ્ચદઞ્ચલમહો કુમ્ભસ્તની જૃમ્ભતે ॥

આસ્યે પૂર્ણસુધાનિધિશ્ચરણયોઃ કાલ્પદ્રુમં વૈભવં દેહે કાઞ્ચનકાન્તતા ત્વચિ પુનર્હૈયઙ્ગવીનં સ્વયમ્ ।
યસ્યા લોચનયોર્નિરૂપધિ સદોદીતાનુકમ્પાતતિઃ સા માતા જગતાં પ્રસાદપદવી સાક્ષાન્મુદે સ્તાદુમા ॥

આસ્રાવયેચ્ચોપચિતાન્ વિપર્યસ્યેચ્ચ કર્મસુ ।
યથા ન ભક્ષયન્ત્યર્થં ભક્ષિતં નિર્વમન્તિ વા ॥

આસ્રાવયેદુપચિતાન્ સાધુ દુષ્ટવ્રણાનિવ ।
આયુક્તાસ્તે ચ વર્તેરન્ન્ અગ્નાવિવ મહીપતૌ ॥

આ સ્વર્લોકાદુરગનગરં નૂતનાલોકલક્ષ્મીમ્ આતન્વદ્ભિઃ કિમિવ સિતતાં ચેષ્ટિતૈસ્ તે ન નીતમ્ ।
અપ્યેતાસાં રમણવિરહે વિદ્વિષત્કામિનીનાં યૈરાનીતા નખપદમયી મણ્ડના પાણ્ડિમાનમ્ ॥

આસ્વાદિતં સ્વાદુમરન્દબિન્દુ- સ્વચ્છન્દમિન્દીવરસુન્દરીભિઃ ।
માકન્દપુષ્પં પ્રમદાજનસ્ય પ્રમોદમામોદભરૈરકાર્ષીત્ ॥

આસ્વાદિતદયિતાધર- સુધારસસ્યેવ સૂક્તયો મધુરાઃ ।
અકલિતરસાલમુકુલો ન કોકિલઃ કલમુદઞ્ચયતિ ॥

આસ્વાદિતદ્વિરદશોણિતશોણશોભાં સંધ્યારુણામિવ કલાં શશલાઞ્છનસ્ય ।
જૃમ્ભાવિદારિતમુખસ્ય મુખાત્ સ્ફુરન્તીં કો હર્તુમિચ્છતિ હરેઃ પરિભૂય દંષ્ટ્રામ્ ॥

આસ્વાદિતોન્મુક્તમિવાર્દ્ધબિમ્બં તમોમુખાદ્ હન્ત સુધાકરસ્ય ।
સીમન્તસીમાન્તમુદારરૂપમ્ ઇદં લલાટં નનુ પઙ્કજાક્ષ્યાઃ ॥

આસ્વાદિતોઽસિ મોહાદ્ બત વિદિતા વદનમાધુરી ભવતઃ ।
મધુલિપ્તક્ષુર રસનાચ્ છેદાય પરં વિજાનાસિ ॥

આસ્વાદ્યં પ્રમદારદચ્છદ ઇવ શ્રવ્યં નવં જલ્પિતં બાલાયા ઇવ દૃશ્યમુત્તમવધૂલાવણ્યલક્ષ્મીરિવ ।
પ્રોદ્ઘોષ્યં ચિરવિપ્રયુક્તવનિતાસન્દેશવાણીવ મે નૈવેદ્યં ચરિતં ચ રૂપમનિશં શ્રીકૃષ્ણ નામાસ્તુ તે ॥

આસ્વાદ્ય નિર્વિશેષં વિરહિવધૂનાં મૃદૂનિ માંસાનિ ।
કરકામિષેણ મન્યે નિઃષ્ઠીવતિ નીરદોઽસ્થીનિ ॥

આસ્વાદ્ય સ્વયમેવ વચ્મિ મહતીર્મર્મચ્છિદો વેદના મા ભૂત્ કસ્યચિદપ્યયં પરિભવો યાચ્ઞેતિ સંસારિણઃ ।
પશ્ય ભ્રાતરિયં હિ ગૌરવજરાધિક્કારકેલિસ્થલી માનમ્લાનિમસી ગુણવ્યતિકરપ્રાગલ્ભ્યગર્ભચ્યુતિઃ ॥

આસ્વાદ્યાત્ર મધૂનિ ષટ્પદ મદં મા ગાઃ કષાયાઙ્કુરૈર્ માકન્દસ્ય પિકાન્ પ્રતારિતવતો મૂર્ધાનમધ્યાસિતઃ ।
પ્રત્યાસન્નતમે પિકેઽપિ ભવતે યેનાર્પિતા તાદૃશી માધ્વી તસ્ય વિવેકવિચ્યુતિરિયં સાદ્ગુણ્યમેતન્ ન તે ॥

આસ્વાદ્યૈષ કષાયમઙ્કુરમુરુપ્રેમાનુબદ્ધાશયો માકન્દસ્ય યશાંસિ કોકિલયુવા નિર્માતિ દિગ્ભિત્તિષુ ।
માધ્વીકાનિ નિપીય તસ્ય મધુપાસ્ તત્રૈવ ગુઞ્જન્ત્યમી કો બ્રૂતામસતાં સતાં ચ વચસાં વર્ત્માતિગં ચેષ્ટિતમ્ ॥

આહતં કુચતટેન તરુણ્યાઃ સાધુ સોઢમમુનેતિ પપાત ।
ત્રુટ્યતઃ પ્રિયતમોરસિ હારાત્ પુષ્પવૃષ્ટિરિવ મૌક્તિકવૃષ્ટિઃ ॥