મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 5646-5665

આસ્તીર્યન્તામુપાન્તે વનવૃતિનિપુણૈર્જાલિકૈર્જાલબન્ધા મુચ્યન્તાં શૃઙ્ખલાભ્યઃ શ્વગણભિરટવીગહ્વરે સારમેયાઃ ।
આકીર્યન્તાં સ્થલાનિ શ્રમશિથિલહયૈઃ સાદિભિઃ પાશહસ્તૈર્ વ્યાધૂયન્તાં કૃતાન્તૈરિવ મહિષચરૈર્દણ્ડિભિઃ કાનનાનિ ॥

આસ્તૃતેઽભિનવપલ્લવપુષ્પૈર્ અપ્યનારતરતાભિરતાભ્યઃ ।
દીયતે સ્મ શયિતું શયનીયે ન ક્ષણઃ ક્ષણદયાપિ વધૂભ્યઃ ॥

આસ્તે કશ્ચન ભિક્ષુઃ સંગૃહ્ણન્નવ્યયાનિ દશ ।
ન મમેત્યવ્યયયુગલં યાચામસ્ તં કિમસ્ત્યન્યત્ ॥

આસ્તેઽત્રૈવ સરસ્યહો બત કિયાન્ સંતોષપક્ષગ્રહો હંસસ્યાસ્ય મનાઙ્ ન ધાવતિ મતિઃ શ્રીધામ્નિ પદ્મે ક્વચિત્ ।
સુપ્તોઽદ્યાપિ વિબુધ્યતે ન તદિતસ્તાવત્ પ્રતીક્ષામહે વેલામિત્યુષસિ પ્રિયા મધુલિહઃ સોઢું ત એવ ક્ષમાઃ ॥

આસ્તે દામોદરીયામિયમુદરદરીં યાવલમ્બ્ય ત્રિલોકી સંમાતું શક્નુવન્તિ પ્રથિમભરવશાદત્ર નૈતદ્યશાંસિ ।
તામેતાં પૂરયિત્વા નિરગુરિવ મધુધ્વંસિનઃ પાણ્ડુપદ્મ- ચ્છદ્માપન્નાનિ તાનિ દ્વિપદશનસનાભીનિ નાભીપથેન ॥

આસ્તે દ્વારિ વધૂર્વિધાતૃરચનાવૈદુષ્યવિક્રાન્તિભૂર્ ભૂરેતસ્ય બલાદહારિ ભવતા ભીતા નતારાતિના ।
કિં નામાપરમત્ર કાર્યમધુના સાધ્યં સમાશાસ્યતે તત્પાણિગ્રહમઙ્ગલાય મનુજાધીશાસ્તુ યત્નો મહાન્ ॥

આસ્તે નો સુષમા ન ચાપિ કુસુમામોદો હિ નો વા મનાક્ ચાતુર્યં મકરન્દદાનવિષયે કિં ચાતુરીયં પુનઃ ।
યત્ત્વં ચિત્રગતં કુશેશયદલં પુષ્ણાસિ ગુઞ્જારવૈર્ માહાત્મ્યં ક ઇવ બ્રવીમિ તદહો હે ચઞ્ચરીકાધુના ॥

આસ્તે રોહત્કનકકમલે કેલિપાત્રે મૃડાન્યાઃ ખેલન્ હેલોન્મદમધુકરીમાનસે માનસે યઃ ।
ભેકોદ્રેકપ્રણયિનિ વલદ્બાલજમ્બાલજાલે સ સ્યાદુત્કઃ પરિમિતજલે પલ્વલે કિં મરાલઃ ॥

આસ્તે વિધુઃ પરમનિર્વૃત એવ મૌલૌ શંભોરિતિ ત્રિજગતીજનચિત્તવૃત્તિઃ ।
અન્તર્નિગૂઢનયનાનલદાહદુઃખં જાનાતિ કઃ પરમૃતે બત શીતરશ્મેઃ ॥

આસ્ત્રીશિશુ પ્રથિતયૈષ પિપાસિતેભ્યઃ સંરક્ષ્યતેઽમ્બુધિરપેયતયૈવ દૂરાત્ ।
દંષ્ટ્રાકરાલમકરાલિકરાલિતાભિઃ કિં ભાયયત્યપરમૂર્મિપરંપરાભિઃ ॥

આસ્થામાલમ્બ્ય નીતેષુ વશં ક્ષુદ્રેષ્વરાતિષુ ।
વ્યક્તિમાયાતિ મહતાં માહાત્મ્યમનુકમ્પયા ॥

આસ્થાય દારુણતરં કમપિ સ્વભાવમ્ અત્યન્તદુષ્કૃતકૃતામપિ શિક્ષણાય ।
ગૃહ્ણાસિ સાયકપદે કુસુમાન્યમૂનિ માતઃ સુતેષુ મહતી કિલ રૂક્ષતેયમ્ ॥

આસ્થિતઃ સ્થગિતવારિદપઙ્ક્ત્યા સંધ્યયા ગગનપશ્ચિમભાગઃ ।
સોર્મિવિદ્રુમવિતાનવિભાસા રઞ્જિતસ્ય જલધેઃ શ્રિયમૂહે ॥

આસ્ફાલિતં યત્ પ્રમદાકરાગ્રૈર્ મૃદઙ્ગધીરધ્વનિમન્વગચ્છત્ ।
વન્યૈરિદાનીં મહિષૈસ્ તદમ્ભઃ શૃઙ્ગાહતં ક્રોશતિ દીર્ઘિકાણામ્ ॥

આસ્ફાલિતૈર્જલધિરૂર્મિપરંપરાણાં દૂરીકરોતિ યદિ રત્નમવસ્તુબુદ્ધ્યા ।
રત્નાકરત્વમપિ તસ્ય ભવેદ્ વિનષ્ટં રત્નં તુ હન્ત ભવિતા મહદઙ્ગધાર્યમ્ ॥

આસ્માકી યુવતિદૃશામસૌ તનોતિ ચ્છાયૈવ શ્રિયમનપાયિનીં કિમેભિઃ ।
મત્વૈવં સ્વગુણપિધાનસાભ્યસૂયૈઃ પાનીયૈરિતિ વિદધાવિરેઽઞ્જનાનિ ॥

આસ્યં નિરસ્ય રસિતૈઃ સુચિરં વિહસ્ય ગાત્રાન્તરેષુ ઘન વર્ષસિ ચાતકસ્ય ।
તચ્ચઞ્ચુકોટિકુટિલાયતકંધરસ્ય પ્રાણાત્યયોઽસ્ય ભવતઃ પરિહાસમાત્રમ્ ॥

આસ્યં પિધાય સકલં વિરલાઙ્ગુલિના કરેણ સઘ્રાણમ્ ।
અયમુચ્ચરદ્દકારં મનોહરં જ્યોત્કરોતિ શિશુઃ ॥

આસ્યં યદ્યપિ હાસ્યવર્જિતમિદં લાસ્યેન વીતં વચો નેત્રે શોણસરોજકાન્તિ તદપિ ક્વાપિ ક્ષણં સ્થીયતે ।
માલાયાઃ કરણોદ્યમે મકરિકારમ્ભઃ કુચામ્ભોજયોર્ ધૂપાઃ કુન્તલધોરણીષુ સુદૃશઃ સાયંતનો દૃશ્યતે ॥

આસ્યં યસ્યાઃ સુધાંશું કલયતિ નયનાભ્યાં જિતઃ પુંસમૂહઃ કાન્ત્યા વિદ્યુત્ કુચાભ્યાં જલકનકધરે નિર્જિતે હન્ત મોહઃ ।
કુષ્ઠં દુર્ગન્ધિયુક્તં લઘુકૃમિવિકૃતં પૂયમજ્જાસ્રવાહિ- વ્યાપ્તં તન્ મક્ષિકાભિર્ગતિરિતિ વપુષઃ કુત્સિતા નાસ્તિ લોકે ॥