મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 5586-5605

આસીત્ તામ્રમયં શરીરમધુના સૌવર્ણવર્ણં ગતં મુક્તાહારલતાશ્રુબિન્દુનિવહૈર્નિઃસ્વસ્ય મે કલ્પિતા ।
સ્વલ્પં સ્વલ્પમનલ્પકલ્પમધુના દીર્ઘં વયઃ કલ્પિતં સ્વામિન્ દુઃખ ભવત્પ્રસાદવશતઃ કિં કિં ન લબ્ધં મયા ॥

આસીત્ પૂર્વં વિમલજલધૌ મણ્ડનં ભૂપતીનાં નારીણાં ચ પ્રબલમુકુટે કાઞ્ચનેન પ્રસઙ્ગાત્ ।
તન્ત્રીબદ્ધઃ કથમિદમહો કાચખણ્ડેન સાર્ધં ભિલ્લીકણ્ઠે મરકતમણે કામવસ્થાં ગતોઽસિ ॥

આસીત્ સત્યયુગે બલિસ્તદનુ ચ ત્રેતાયુગે ભાર્ગવો રામઃ સત્યપરાક્રમોઽથ ભગવાન્ ધર્મસ્ તથા દ્વાપરે ।
દાતા કોઽપિ ન ચાસ્તિ સંપ્રતિ કલૌ જીવન્તિ કેનાર્થિનશ્ ચેત્યેવં કૃતનિશ્ચયેન વિધિના વ્યાપારિણો નિર્મિતાઃ ॥

આસીદઞ્જનમત્રેતિ પશ્યામિ તવ લોચને ।
ભાવિભૂષણસંભારાં સાક્ષાત્કુર્વે તવાકૃતિમ્ ॥

આસીદદભ્રશરદભ્રમિષાદ્ યશસ્ તે નાકે ભ્રમન્ નૃપ યદભ્રમુકાન્તશુભ્રમ્ ।
તત્ પુષ્પવર્ષણમિવાપ્સરસાં દ્યુલોકે વ્યાપ્નોત્યમાદિવ ભુવં તુહિનચ્છલેન ॥

આસીદાસીમભૂમીવલયમલયજાલેપનેપથ્યકીર્તિ ઃ સપ્તાકૂપારપારીસદનજનઘનોદ્ગીતચાપપ્રતાપ્ અઃ ।
વીરાદસ્માત્ પરઃ કઃ પદયુગયુગપત્પાતિભૂપાતિભૂયશ્ ચૂડારત્નોડુપત્નીકરપરિચરણામન્દનન્દન્નખેન્દ્ ઉઃ ॥

આસીદુપ્તં યદેતદ્ રણભુવિ ભવતા વૈરિમાતઙ્ગકુમ્ભાન્ મુક્તાબીજં તદેતત્ ત્રિજગતિ જનયામાસ કીર્તિદ્રુમં તે ।
શેષો મૂલં પ્રકાણ્ડં હિમગિરિરુદધિર્દુગ્ધપૂરાલવાલં જ્યોત્સ્ના શાખાપ્રતાનઃ કુસુમમુડુચયો યસ્ય ચન્દ્રઃ ફલં ચ ॥

આસીદેવ યદાર્દ્રઃ કિમપિ તદા કિમયમાહતોઽપ્યાહ ।
નિષ્ઠુરભાવાદધુના કટૂનિ સખિ રટતિ પટહ ઇવ ॥

આસીદ્ ગઙ્ગાધરસ્ તસ્ય ભ્રાતા ગઙ્ગાધરોપમઃ ।
એકાન્ બબન્ધ યો વ્યાલાન્ મુમોચૈકાન્ યદૃચ્છયા ॥

આસીદ્ ગઙ્ગાન્વયાયક્ષિતિપતિતિલકો રાજરાજક્ષિતીશઃ ક્ષ્માપાલપ્રૌઢમૌલિપ્રકરમણિરુચિપ્રસ્ફુરત્પાદપીઠઃ ।
યોઽરાતિક્ષત્રચક્રક્રથનકરભુજાપાલિતાશેષપૃત્ હ્વી- ચક્રશ્ચક્રાયુધાભોઽદધદુરસિ રમાં વાચિ વાચામધીશઃ ॥

આસીદ્ યસ્તવ પુત્રકસ્ ત્રિચતુરૈઃ પત્રાઙ્કુરૈરાવૃતો મેઘોન્મુક્તજલૈકજીવનવિધિઃ સન્માર્ગલબ્ધાસ્પદઃ ।
સોઽયં સંપ્રતિ વાસરૈઃ કતિપયૈરધ્વન્યપુણ્યોચ્ચયૈઃ સંપન્નઃ ફલનમ્રપલ્લવતતિચ્છાયોપલિપ્તાવનિઃ ॥

આસીદ્ વરઃ કણ્ટકિતપ્રકોષ્ઠઃ સ્વિન્નાઙ્ગુલિઃ સંવવૃતે કુમારી ।
તસ્મિન્ દ્વયે તત્ક્ષણમાત્મવૃત્તિઃ સમં વિભક્તેવ મનોભવેન ॥

આસીનઃ શયિતઃ સ્થિતઃ પ્રચલિતઃ સ્વપ્નાયિતો જાગૃતઃ પશ્યન્ મીલિતલોચનો વ્યવહરન્ મૌનં પ્રપન્નોઽથવા ।
તાં પ્રેમાકુલવીક્ષિતાં સ્મિતમુખીં સવ્રીડમન્દાગમાં શ્લિષ્યન્તીં પ્રણયાર્દ્રમુગ્ધલપિતાં પશ્યામિ નક્તંદિવમ્ ॥

આસીનઃ સુખમાપણે યદિ વણિક્ શ્રદ્ધાલુભિઃ પ્રાર્થિતઃ કિંચિચ્ શંસતિ પઞ્ચકં શતકમિત્યેતન્ન તસ્યાદ્ભુતમ્ ।
આપાતાલવિઘૂર્ણિતામ્ભસિ ચલત્યૌત્પાતિકે મારુતે મજ્જન્ત્યામપિ નાવિ મુઞ્ચતિ ન યસ્તામેવ મૂલ્યસ્થિતિમ્ ॥

અસીનઃ સ્વામિનઃ પાર્શ્વે તન્મુખેક્ષી કૃતાઞ્જલિઃ ।
સ્વભાવં ચાસ્ય વિજ્ઞાય દક્ષઃ કાર્યાણિ સાધયેત્ ॥

આસીના તટભુવિ સસ્મિતેન ભર્ત્રા રમ્ભોરૂરવતરિતું સરસ્યનિચ્છુઃ ।
ધુન્વાના કરયુગમીક્ષિતું વિલાસાઞ્ શીતાલુઃ સલિલગતેન સિચ્યતે સ્મ ॥

આસીને પૂષ્ણિ તૂષ્ણીં વ્યસનિનિ શશિનિ વ્યોમ્નિ કૃષ્ણે સતૃષ્ણે દૈત્યેન્દ્રે જાતનિદ્રે દ્રવતિ મઘવતિ ક્લાન્તકાન્તૌ કૃતાન્તે ।
અબ્રહ્મણ્યં બ્રુવાણે કમલપુટકુટીશ્રોત્રિયે શાન્ત્યુપાયે પાયાદ્ વઃ કાલકૂટં ઝટિતિ કવલયંલ્લીલયા નીલકણ્ઠઃ ॥

આસીને લાલયેદ્ બાલાં તરુણીં શયને તથા ।
ઉત્થિતેઽપ્યધિરૂઢાં ચ લાલનં ત્રિવિધં વિદુઃ ॥

આસીનૈઃ સ્વં વિમાનં કૃતપરિવૃતિભિઃ સુન્દરીસંગતૈસ્ તૈર્ દેવૈઃ સિદ્ધૈશ્ચ યક્ષૈરનિમિષનયનૈર્દૃશ્યમાનઃ સતૃષ્ણમ્ ।
મધ્યેમઘ્યે પયોદૈર્મુરજસદૃશતાં બોધયદ્ભિઃ સુમન્દ- મમ્ભઃ સંપાત્ય પુષ્પૈરિવ નનુ મહિતસ્ તાણ્ડવઃ શ્રેયસે સ્તાત્ ॥

આસીન્ નાથ પિતામહી તવ મહી માતા તતોઽનન્તરં સંપ્રત્યેવ હિ સામ્બુરાશિરશના જાયા જયોદ્ભૂતયે ।
પૂર્ણે વર્ષશતે ભવિષ્યતિ પુનઃ સૈવાનવદ્યા સ્નુષા યુક્તં નામ સમસ્તશાસ્ત્રવિદુષાં લોકેશ્વરાણામિદમ્ ॥