મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 5566-5585

આસાદિતસ્ય તમસા નિયતેર્નિયોગાદ્ આકાઙ્ક્ષતઃ પુનરપક્રમણેન કાલમ્ ।
પત્યુસ્ ત્વિષામિહ મહૌષધયઃ કલત્ર- સ્થાનં પરૈરનભિભૂતમમૂર્વહન્તિ ॥

આસાદ્ય કૃષ્ણપક્ષાન્ અત્રસતઃ સર્વદાઽભીકાન્ ।
પરયાત્મનિ રતચિત્તાન્ વિભાવ્ય તત્કર્મ કુર્વતઃ ક્વ ભયમ્ ॥

આસાદ્યતે કથં વા શૌર્યાશ્રયણેન ગૌરવધ્વંસઃ ।
તત્ તત્ર દત્તચિત્તશ્ ચિત્તજસંતાપભાજનં ન જનઃ ॥

આસાદ્ય દક્ષિણાં દિશમ્ અવિલમ્બં ત્યજતિ ચોત્તરાં તરણિઃ ।
પુરુષં હરન્તિ કાન્તાઃ પ્રાયેણ હિ દક્ષિણા એવ ॥

આસાદ્ય ભઙ્ગમનયા દ્યૂતે વિહિતાભિરુચિતકેલિપણે ।
નિઃસારયતાક્ષાનિતિ કપટરુષોત્સારિતાઃ સખ્યઃ ॥

આસાદ્ય મન્દરાગોઽપિ ભુજઙ્ગેનાતિસંગતિમ્ ।
તદ્ભોગાત્તુ ભ્રમન્ કષ્ટં પ્રાપ્નોતિ વિષમન્તતઃ ॥

આસાદ્ય સોમભુવમાસ્વહિ યત્ર નિત્યં મઙ્ક્તું પ્રલોભયતિ સૈકતમંશુકાભમ્ ।
તત્ તત્ર નિર્વહતિ સંપ્રતિ નિત્યકૃત્યમ્ એતસ્ય વિસ્મૃતગૃહસ્ય પરાનુભૂત્યા ॥

આસાદ્યાપિ મહોદધિં ન વિતૃષો જાતો જલૈર્વાડવો મેઘં પ્રાપ્ય ન ચાતકોઽપિ ચરણૌ ભાનું ન લેભેઽરુણઃ ।
ચન્દ્રઃ શંકરશેખરેઽપિ નિવસન્ પક્ષક્ષયે ક્ષીયતે પ્રાયઃ સજ્જનસંગતોઽપિ લભતે દૈવાનુરૂપં ફલમ્ ॥

આસાદ્યામ્રવનીમિમાં પ્રતિ નવામાસ્વાદ્ય તન્મઞ્જરીં મૈવં પઞ્ચમમઞ્ચ નન્દનવનભ્રાન્ત્યા તયા કોકિલ ।
એષા વાયસમણ્ડલી ઘનશિરઃશૂલાહતિવ્યાકુલા કુધ્વાનૈર્બધિરીકરિષ્યતિ વૃથા શ્રોત્રાણિ સત્પત્રિણામ્ ॥

આસામુપરિ દદ્યાચ્ ચ પાનીયસ્ય વિચક્ષણઃ ।
એવં યામદ્વયં કુર્યાત્ તતસ્ ત્વાસાં ન દાપયેત્ ॥

આસાયં સલિલભરે સવિતારમુપાસ્ય સાદરં તપસા ।
અધુનાબ્જેન મનાક્ તવ માનિનિ તુલના મુખસ્યાપ્તા ॥

આસારાન્તમૃદુપ્રવૃત્તમરુતો મેઘોપલિપ્તામ્બરા વિદ્યુત્પાતમુહૂર્તદૃષ્ટકકુભઃ સુપ્તેન્દુતારાગ્રહાઃ ।
ધારાક્લિન્નકદમ્બસંભૃતસુરામોદોદ્વહાઃ પ્રોષિતૈર્ નિઃસંપાતવિસારિદર્દુરરવા નીતાઃ કથં રાત્રયઃ ॥

આસારેણ ન હર્મ્યતઃ પ્રિયતમૈર્યાતું બહિઃ શક્યતે શીતોત્કમ્પનિમિત્તમાયતદૃશા ગાઢં સમાલિઙ્ગ્યતે ।
જાલૈઃ શીકરશીતલાશ્ચ મરુતો રત્યન્તખેદચ્છિદો ધન્યાનાં બત દુર્દિનં સુદિનતાં યાતિ પ્રિયાસંગમે ॥

આસારોપરમે પ્રગાઢતિમિરાઃ કિર્મીરયન્ત્યો નિશાઃ પાન્થસ્ત્રીમનસાં સ્મરાનલકણાસન્તાનશઙ્કાસ્પૃશઃ ।
પિષ્ટાનાં પ્રસભં ઘનાઘનઘટાસંઘટ્ટતો વિદ્યુતાં ચૂર્ણાભાઃ પરિતઃ પતન્તિ તરલાઃ ખદ્યોતકશ્રેણયઃ ॥

આસિતાનિ હસિતાનિ કૃતાનિ પ્રેક્ષિતાનિ ગદિતાનિ ગતાનિ ।
પ્રાયશોઽનુકુરુતે લલિતાઙ્ગી નર્તકીવ ચતુરં દયિતસ્ય ॥

આસિત્વા વિજને વિમુક્તવિષયાસઙ્ગં મનો નિશ્ચલં કૃત્વા હૃજ્જલજાન્તરે પ્રિયતમારૂપં પરં દૈવતમ્ ।
ધ્યાત્વા હારલતામયાક્ષવલયં હસ્તેન ધૃત્વા મયા તત્સાયુજ્યફલાપ્તયે પ્રતિદિનં તન્નામ સંજપ્યતે ॥

આસિષ્યે સુખિતો ગૃહીતિ વિહિતો મોહેન દારગ્રહસ્ તત્સઙ્ગાત્ સુતદાસબાન્ધવસુહૃત્સંબન્ધિનામુદ્ભવઃ ।
તન્નિર્વાહકદર્થનાપરિભવાનૌચિત્યચિન્તાજુષઃ કિં સૌખ્યં કતમા ગૃહસ્થિતિરતોઽનર્થો મયા સ્વીકૃતઃ ॥

આસીજ્ જનઃ કૃતઘ્નઃ ક્રિયમાણઘ્નશ્ચ સાંપ્રતં જાતઃ ।
ઇતિ મે મનસિ વિતર્કો ભવિતા લોકઃ કથં ભવિતા ॥

આસીતા મરણાત્ ક્ષાન્તા નિયતા બ્રહ્મચારિણી ।
યો ધર્મ એકપત્નીનાં કાઙ્ક્ષન્તી તમનુત્તમમ્ ॥

આસીત્ કલ્પમુદન્વદમ્બુનિ ચિરં ભેજે ચ ભાલાનલં ભર્ગસ્ય પ્રતિમાસકર્મહુતભુક્કુણ્ડેઽપ્યહૌષીદ્ વપુઃ ।
તીવ્રૈરેવ તપોભિરિન્દુરકરોદિત્થં જનુર્યાપનં કિં કુર્યાદ્ વિધુરો ન વાઞ્છતિ વિધિસ્ તલ્લાઞ્છનપ્રોઞ્છનમ્ ॥