મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 5546-5565

આસન્નાન્ પુરતો ભોગાન્ દર્શયિત્વા પુનઃ પુનઃ ।
છાગો હરિતમુષ્ટ્યેવ દૂરં નીતોઽસ્મિ તૃષ્ણયા ॥

આસન્નાભ્રજલસ્ય દાવવિગમે વિદ્યુદ્ભયં શાખિનો નક્રાસ્યાદ્ ગલતશ્ચ મજ્જનમયી શઙ્કા ભવેદ્ વારિધૌ ।
ભોક્તવ્યસ્ય વિધિઃ શુભસ્ય રભસાત્ સ્વાદુત્વનિષ્પત્તયે જન્તોઃ સંતનુતે નિરાકૃતભિયો ભીત્યન્તરોત્પાદનમ્ ॥

આસન્નામવલમ્બ્ય કેસરલતામેકેન પુષ્પોજ્જ્વલાં સવ્યં નિઃસહયા નિતમ્બફલકે કૃત્વા કરામ્ભોરુહમ્ ।
આમીલન્ નયનાન્તવાન્તસલિલં શ્લાઘ્યસ્ય નિન્દ્યસ્ય વા કસ્યેદં દૃઢસૌહૃદં પ્રતિદિનં દીનં ત્વયા સ્મર્યતે ॥

આસન્નામવલમ્બ્ય કેસરલતામેકેન પુષ્પોજ્જ્વલાં સવ્યં નિઃસહયા નિતમ્બફલકે કૃત્વા કરામ્ભોરુહમ્ ।
ઉદ્ગ્રીવં વદ દુર્દિનેઽદ્ય ચરણાવુન્નમ્ય માર્ગસ્ ત્વયા બાલોદ્ભ્રાન્તમૃગેક્ષણે સુકૃતિનઃ કસ્યાયમાલોક્યતે ॥

આસન્નાય સુદૂરાય સુપ્તાય પ્રકટાત્મને ।
સુલભાયાતિદુર્ગાય નમશ્ચિત્રાય શંભવે ॥

આસન્ને ફલમાસન્નં દૂરગે દૂરગં ફલમ્ ।
મિશ્રં તુ મિશ્રે શકુને ફલમાહુર્મનીષિણઃ ॥

આસન્નો મધુરાગતં વનભુવઃ સામ્રાજ્યમિત્યદ્ભુતાઃ શ્રૂયન્તે ગિર એષ તત્ત્વમિહ ન જ્ઞાતું વિધાતુઃ ક્ષમઃ ।
યત્ પર્ણૈસ્ ત્રુટિતં તદપ્યુપરતં પુષ્પોદ્ગમૈઃ શાખિનાં યદ્ ગ્લાનં વિટપૈરિદં પુનરિહ પ્રત્યક્ષમાલક્ષ્યતે ॥

આસન્નો વલ્મીકો દક્ષિણપાર્શ્વે વિભીતસ્ય ।
અધ્યર્ધે ભવતિ શિરા પુરુષે જ્ઞેયા દિશિ પ્રાચ્યામ્ ॥

આસન્ યાવન્તિ યાચ્ઞાસુ ચાતકાશ્રૂણિ ચામ્બુદ ।
તાવન્તોઽપિ ત્વયા મેઘ ન મુક્તા વારિબિન્દવઃ ॥

આ સપ્તતેર્યસ્ય વિવાહપઙ્ક્તિર્ વિચ્છિદ્યતે નૂનમપણ્ડિતોઽસૌ ।
જીવન્તિ તાઃ કર્તનકુટ્ટનાભ્યાં ગોભ્યઃ કિમુક્ષા યવસં દદાતિ ॥

આસપ્તમં કુલં હન્તિ શિરોઽભ્યઙ્ગે ચતુર્દશી ।
માંસાશને પઞ્ચદશી કામધર્મે તથાષ્ટમી ॥

આ સમન્તાચ્ ચતુર્દિક્ષુ સન્નિકૃષ્ટાશ્ચ યે નૃપાઃ ।
તત્પરાસ્ તત્પરા યેઽન્યે ક્રમાદ્ હીનબલારયઃ ॥

આસમસ્તાક્ષિવિક્ષેપસમર્પિતમનોભુવામ્ ।
મન્મથોદ્દીપનં તાસાં વિટવૃત્તં વિધાસ્યતે ॥

આ સર્ગાત્ પ્રતિવાસરં રસશતૈર્યા બોધિતા પોષિતા કલ્પાન્તાવસરેઽથ સૈવ પૃથિવી સ્વૈરેવ દગ્ધા કરૈઃ ।
કૃત્વેત્થં કિમપિ સ્વકર્મ નિયતેઃ પૂર્વાપરોપપ્લુતં કષ્ટં સોઽપિ દિનાન્તવીતકિરણસ્ તિગ્માંશુરસ્તં ગતઃ ॥

આસવરતિરતિબહુભુક્ કટ્વમ્લાશી ચ કર્મઠઃ પિશુનઃ ।
સ્થૂલઃ કૃશોઽતિદીર્ઘઃ ખર્વો વા કૃષ્ણપીતો વા ॥

આસસાદ મુનિરાત્મનસ્ તતઃ શિષ્યવર્ગપરિકલ્પિતાર્હણમ્ ।
બદ્ધપલ્લવપુટાઞ્જલિદ્રુમં દર્શનોન્મુખમૃગં તપોવનમ્ ॥

આસાં જલાસ્ફાલનતત્પરાણાં મુક્તાફલસ્પર્ધિષુ શીકરેષુ ।
પયોધરોત્સર્પિષુ શીર્યમાણઃ સંલક્ષ્યતે ન ચ્છિદુરોઽપિ હારઃ ॥

આસાં વ્રતમતીવાક્ષ્ણોર્ યત્ પુરઃ પરિસર્પણમ્ ।
સહ યાતં મનસ્ તત્ર ત્યક્ત્વા ભૂયો નિવર્તનમ્ ॥

આસાદિતપ્રકટનિર્મલચન્દ્રહાસઃ પ્રાપ્તઃ શરત્સમય એષ વિશુદ્ધકાન્તઃ ।
ઉત્ખાય ગાઢતમસં ઘનકાલમુગ્રં રામો દશાસ્યમિવ સંભૃતબન્ધુજીવઃ ॥

આસાદિતવ્યોઽસ્તિ કરાલકેશઃ સખેદયાર્હઃ સમયોઽપકારી ।
તદુત્તમશ્લોકકથાનુબન્ધસ્ તાવદ્ યથા સ્યાત્ પ્રયતે તથાહમ્ ॥