મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 5526-5545

આસનં ચૈવ યાનં ચ સંધાય ચ વિગૃહ્ય ચ ।
કાર્યં વીક્ષ્ય પ્રયુઞ્જીત દ્વૈધં સંશ્રયમેવ ચ ॥

આસનં પ્રાણસંરોધઃ પ્રત્યાહારશ્ચ ધારણા ।
ધ્યાનં સમાધિરેતાનિ યોગાઙ્ગાનિ સ્મૃતાનિ ષટ્ ॥

આસનં પ્રાણસંરોધો ધ્યાનં ચૈવ સમાધિકઃ ।
એતચ્ ચટુષ્ટયં વિદ્ધિ સર્વયોગેષુ સંમતમ્ ॥

આસનાચ્ શયનાદ્ યાનાત્ સંગતેશ્ ચાપિ ભોજનાત્ ।
કૃતે સંચરતે પાપં તૈલબિન્દુરિવામ્ભસિ ॥

આસનાદેકશય્યાયાં સંભાષાત્ સહભોજનાત્ ।
પુંસાં સંક્રમતે પાપં ઘટાદ્ ઘટમિવોદકમ્ ॥

આસનાવસથૌ શય્યામ્ અનુવ્રજ્યામુપાસનમ્ ।
ઉત્તમેષૂત્તમં કુર્યાદ્ હીને હીનં સમે સમમ્ ॥

આસનાશનશય્યાભિર્ અદ્ભિર્મૂલફલેન વા ।
નાસ્ય કશ્ચિદ્ વસેદ્ ગેહે શક્તિતોઽનર્ચિતોઽતિથિઃ ॥

આસને પાદમારોપ્ય યો ભુઙ્ક્તે સ દ્વિજાધમઃ ।
મુખેન ધમતે ચાન્નં તુલ્યં ગોમાંસભક્ષણમ્ ॥

આસને લાલયેદ્ બાલાં તરુણીં શયને તથા ।
ઉત્સઙ્ગે પતિરૂઢાં ચ લાલનં ત્રિવિધં વિદુઃ ॥

આસને શયને યાને પાનભોજનવસ્તુષુ ।
દૃષ્ટ્વાન્તરં પ્રમત્તેષુ પ્રહરન્ત્યરયોઽરિષુ ॥

આસને શયને યાને ભાવા લક્ષ્યા વિશેષતઃ ।
પુરુષાણાં પ્રદુષ્ટાનાં સ્વભાવો વલવત્તરઃ ॥

આસન્ ક્ષીણાનિ યાવન્તિ ચાતકાશ્રૂણિ તેઽમ્બુદ ।
તાવન્તોઽપિ ત્વયોદાર ન મુક્તા જલબિન્દવઃ ॥

આસન્નતરતામેતિ મૃત્યુર્જન્તોર્દિને દિને ।
આઘાતં નીયમાનસ્ય વધ્યસ્યેવ પદે પદે ॥

આસન્નનાશં સલિલં તટાકે કૂપાદિકાનામતિયત્નલભ્યમ્ ।
નદિ ત્વમગ્ર્યાસિ જલાશ્રયાણાં યસ્યાં યુગસ્થાયિ સુલમ્ભમમ્ભઃ ॥

આસન્નમાર્ગમતિલઙ્ઘ્ય નતેન મૂર્ધ્ના પશ્ચાત્ પ્રસઙ્ગવલિતેન મુખેન યાન્ત્યા ।
આરોપિતાઃ કતિપયે મયિ પઙ્કજાક્ષ્યા સાકૂતહાસમનતિપ્રકટાઃ કટાક્ષાઃ ॥

આસન્નમિત્રાગમસૂચ્યમાન- સમાગમે વાસરવલ્લભસ્ય ।
નિર્યાન્તિ દીપા ઇવ રાત્રિભોગ્યાઃ પશ્ય પ્રભાતે ગણિકાગૃહેભ્યઃ ॥

આસન્નમેવ નૃપતિર્ ભજતે મનુષ્યં વિદ્યાવિહીનમકુલીનમસંસ્તુતં વા ।
પ્રાયેણ ભૂમિપતયઃ પ્રમદા લતાશ્ચ યઃ પાર્શ્વતો વસતિ તં પરિવેષ્ટયન્તિ ॥

આસન્નયૌવનસ્ ત્વં દુહિતુર્મે યૌવનં ત્વયા પ્રાયઃ ।
ક્ષપિતમલક્ષ્યં સ્ત્રીણાં ગલતિ હિ સહસૈવ તારુણ્યમ્ ॥

આસન્નસેવાં નૃપતેઃ ક્રીડાશસ્ત્રાહિપાવકૈઃ ।
કૌશલેનાતિમહતા વિનીતઃ સાનુરુધ્યતે (?) ॥

આસન્નાઃ કણ્ટકિનો રિપુભયદાઃ ક્ષીરિણોઽર્થનાશાય ।
ફલિનઃ પ્રજાક્ષયકરા દારૂણ્યપિ વર્જયેત્ તેષામ્ ॥