મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 5466-5485

આશ્ચર્યં પાણિપાશસ્ય ગિરીન્દ્રતનયે તવ ।
જગદ્બન્ધનહા શંભુર્ યેન બન્ધં સમિચ્છતિ ॥

આશ્ચર્યં વડવાનલઃ સ ભગવાનાશ્ચર્યમમ્ભોનિધિર્ યત્કર્માતિશયં વિચિન્ત્ય હૃદયે કમ્પઃ સમુત્પદ્યતે ।
એકસ્યાશ્રયઘસ્મરસ્ય પિબતસ્તૃપ્તિર્ન જાતા જલૈર્ અન્યસ્યાપિ મહાત્મનો ન વપુષિ સ્વલ્પોઽપિ તોયવ્યયઃ ॥

આશ્ચર્યં સમરામ્બરે રિપુયશશ્ચન્દ્રપ્રતાપાર્કયોઃ સર્વગ્રાસમયં સહૈવ તનુતે ત્વત્ખઙ્ગરાહુઃ કથમ્ ।
કિં ચાન્યત્ પરલોકનિર્ભય ભવાંસ્તસ્મિન્ મહત્યુત્સવે ગૃહ્ણાતિ ત્યજતામકમ્પહૃદયો રાજ્ઞાં સમસ્તા ભુવઃ ॥

આશ્ચર્યધામભિરતીવ ગુણૈઃ કિમેતજ્ જાલં ત્વયા વિરચિતં યદપૂર્વમેવ ।
ચેતાંસિ મૂર્તિરહિતાન્યપિ ચઞ્ચલાનિ બધ્નાતિ યચ્છ્રુતિગતં તદપૂર્વમેવ ॥

આશ્ચર્યમુત્પલદૃશો વદનામલેન્દુ- સાંનિધ્યતો મમ મુહુર્જદિમાનમેત્ય ।
જાત્યેન ચન્દ્રમણિનેવ મહીધરસ્ય સંધાર્યતે દ્રવમયો મનસા વિકારઃ ॥

આશ્ચર્યમૂર્જિતમિદં કિમુ કિં મદીયશ્ ચિત્તભ્રમો યદયમિન્દુરનમ્બરેઽપિ ।
તત્રાપિ કાપિ નનુ ચિત્રપરંપરેયમ્ ઉજ્જૃમ્ભિતં કુવલયદ્વિતયં યદત્ર ॥

આશ્ચર્યસ્તિમિતાઃ ક્ષણં ક્ષણમથ પ્રીતિપ્રમીલત્પુટા વાતાન્દોલિતપઙ્કજાતસુમનઃપીયૂષધારામુચઃ ।
એતાઃ કસ્ય હરન્તિ હન્ત ન મનઃ કિંચિત્ત્રપામઞ્જુલ- પ્રેમપ્રેરણમત્ર મુગ્ધમુરચત્તારોત્તરા (?) દૃષ્ટયઃ ॥

આશ્ચર્યૈકનિધિઃ સ દુગ્ધજલધિર્મન્યે કિમન્યદ્ યતો લેભે જન્મ સ લોકલોચનસુધાસારસ્ તુષારદ્યુતિઃ ।
દેવીકેલિકચગ્રહેણ લલિતે ગઙ્ગાતરઙ્ગાઙ્કિતે નિઃશઙ્કં નિરટઙ્કિ શંકરજટાજૂટેઽપિ યેન સ્થિતિઃ ॥

આ શ્મશાનાન્ નિવર્તન્તે જ્ઞાતયઃ સહ બાન્ધવૈઃ ।
ત્વયૈકેનૈવ ગન્તવ્યં તત્ કર્મ સુકૃતં કુરુ ॥

આશ્યાનૈર્ગલિતં દલૈર્બત કથાશેષાઃ પ્રસૂનશ્રિયો નોદ્ભેદોઽપિ ફલં પ્રતિ પ્રતિદિશં યાતા નિરાશાઃ ખગાઃ ।
આપાતાલવિશુષ્કમૂલકુહરોન્મીલજ્જટાસંતતિસ્ તૂષ્ણીમસ્તિ તથાપ્યકાલજલદં ધ્યાયન્ મરુક્ષ્મારુહઃ ॥

આશ્રમાદાશ્રમં ગત્વા હુતહોમો જિતેન્દ્રિયઃ ।
ભિક્ષાબલિપરિશ્રાન્તઃ પ્રવ્રજન્ પ્રેત્ય વર્ધતે ॥

આશ્રમી યદિ વા વર્ણી પૂજ્યો વાથ ગુરુર્મહાન્ ।
નાદણ્ડ્યો નામ રાજ્ઞોઽસ્તિ યઃ સ્વધર્મેણ તિષ્ઠતિ ॥

આશ્રમેષુ દ્વિજાતીનાં કાર્યે વિવદતાં મિથઃ ।
ન વિબ્રૂયાન્ નૃપો ધર્મં ચિકીર્ષન્ હિતમાત્મનઃ ॥

આશ્રયઃ કિયતામેષ તરુઃ સન્માર્ગમાશ્રિતઃ ।
પાથોદ સિચ્યતાં કાલે નોપેક્ષ્યો દૂરભાવતઃ ॥

આશ્રયઃ સર્વભૂતાનાં નિવાસઃ સર્વપક્ષિણામ્ ।
દદાતિ સદૃશા ભાગં સજલસ્ય પયોમુચઃ ॥

આશ્રયમાશ્રયલિપ્સુસ્ તુઙ્ગં સેવેત દુરધિરોહમપિ ।
વિનિપતતિ યદિ સ તસ્માત્ તથાપ્યુપર્યેવ નીચાનામ્ ॥

આશ્રયવશેન સતતં ગુરુતા લઘુતા ચ જાયતે જન્તોઃ ।
વિન્ધ્યે વિન્ધ્યસમાનાઃ કરિણો બત દર્પણે લઘવઃ ॥

આશ્રયાશઃ કૃષ્ણવર્ત્મા દહનશ્ચૈષ દુર્જનઃ ।
અગ્નિરેવ તથાપ્યસ્મિન્ સ્યાદ્ ભસ્મનિ હુતં હુતમ્ ॥

આશ્રયિતવ્યો નરપતિર્ અર્જયિતવ્યાનિ ભૂરિ વિત્તાનિ ।
આરબ્ધવ્યં વિતરણમ્ આનેતવ્યં યશોઽપિ દશદિગ્ભ્યઃ ॥

આશ્રયેણૈવ શોભન્તે પણ્ડિતા વનિતા લતાઃ ।
બહુમૂલ્યં હિ માણિક્યં જટિતં હેમ્નિ રાજતે ॥