મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 5426-5445

આશાતુરગમારુહ્ય નિત્યં ધાવતિ યાચકઃ ।
ન ચાર્તિઃ ન શ્રમો હ્યસ્ય ન ગતૌ નાપિ મન્દતા ॥

આશા ધૃતિં હન્તિ સમૃદ્ધિમન્તકઃ ક્રોધઃ શ્રિયં હન્તિ યશઃ કદર્યતા ।
અપાલનં હન્તિ પશૂંશ્ચ રાજન્ન્ એકઃ ક્રુદ્ધો બ્રાહ્મણો હન્તિ રાષ્ટ્રમ્ ॥

આશા નામ નદી મનોરથજલા તૃષ્ણાતરઙ્ગાકુલા રાગગ્રાહવતી વિતર્કવિહગા ધૈર્યદ્રુમધ્વંસિની ।
મોહાવર્તસુદુસ્તરાતિગહના પ્રોત્તુઙ્ગચિન્તાતટી તસ્યાઃ પારગતા વિશુદ્ધમનસો નન્દન્તુ યોગીશ્વરાઃ ॥

આશા નામ મનુષ્યાણાં કાશ્ચિદાશ્ચર્યશૃઙ્ખલા ।
યયા બદ્ધાઃપ્રધાવન્તિ મુક્તાસ્ તિષ્ઠન્તિ કુત્રચિત્ ॥

આશા નિષ્ઠા પ્રતિષ્ઠા મમ કિલ મહિલાસ્તાસુ સૌખ્યં કદા સ્યાદ્ યા પ્રાન્ત્યા સા વિદધ્યાદિહ કિમપિ તથા મધ્યમા સા પરત્ર ।
આદ્યા સા નોભયત્રાપ્યહહ તદપિ કિં સક્તતાં યામિ તસ્યાં યા પ્રૌઢ્યાદપ્રગલ્ભે પ્રતિદિવસમુભે તે કદર્થીકરોતિ ॥

આશાપાશનિબદ્ધો નૃત્યતિ કિં વા નરો ન ધનિકપુરઃ ।
હતશૈલૂષસ્ય વિધેઃ કુત્ર વિધેયઃ સુખમુપૈતિ ॥

આશાપાશવિમુક્તિનિશ્ચલસુખા સ્વાયત્તચિત્તસ્થિતિઃ સ્નેહદ્વેષવિષાદલોભવિરતિઃ સંતોષતૃપ્તં મનઃ ।
ચિન્તા નિત્યમનિત્યતાપરિચયે સઙ્ગેઽપિ નિઃસઙ્ગતા સંવિત્સેકવિવેકપૂતમનસામિત્યેષ મોક્ષક્રમઃ ॥

આશાપાશશતૈર્બદ્ધાઃ કામક્રોધપરાયણાઃ ।
ઈહન્તે કામભોગાર્થમ્ અન્યાયેનાર્થસંચયાન્ ॥

આશાપાશશતૈર્બદ્ધા વાસનાભરવાહિનઃ ।
કાયાત્ કાયમુપાયાન્તિ વૃક્ષાદ્ વૃક્ષમિવાણ્ડજાઃ ॥

આશાપાશૈઃ પરીતાઙ્ગા યે ભવન્તિ નરોઽર્દિતાઃ ।
તે રાત્રૌ શેરતે નૈવ તદપ્રાપ્તિવિચિન્તયા ॥

આશાપિશાચિકા માં ભ્રમયતિ પરિતો દશસ્વપિ દિશાસુ ।
સ્વીયે પિશાચવર્ગે સેવાયૈ કિં ન યોજયસિ ॥

આશાપિશાચિકાવિષ્ટઃ પુરતો યસ્ય કસ્યચિત્ ।
વન્દતે નિન્દતિ સ્તૌતિ રોદિતિ પ્રહસત્યપિ ॥

આશા બલવતી કષ્ટા નૈરાશ્યં પરમં સુખમ્ ।
આશાં નિરાશાં કૃત્વા તુ સુખં સ્વપિતિ પિઙ્ગલા ॥

આશા બલવતી રાજન્ વિપરીતા હિ શૃઙ્ખલા ।
યયા બદ્ધાઃ પ્રધાવન્તિ મુક્તાસ્તિષ્ઠન્તિ પઙ્ગુવત્ ॥

આશા ભઙ્ગકરી પુંસામ્ અજેયારાતિસંનિભા ।
તસ્માદાશાં ત્યજેત્ પ્રાજ્ઞો યદીચ્છેચ્ શાશ્વતં સુખમ્ ॥

આશાભરેણ નિખિલાશાસુ ધાવનમથાશાતકુમ્ભગિરિ વા ક્લેશાવહં વિવિધદેશાટનં દ્રવિણલેશાયનાપિ વવૃતે ।
આશાતિદામવિતુમાશાસ્વ પાણિધૃતપાશામનેકજગતામ્ ઈશામુપાસિતગિરીશામિહાઙ્ગદિગધીશાર્ચિતાઙ્ઘ્રિનલિનામ્ ॥

આશાભિભૂતા યે મર્ત્યા મહામોહા મહોદ્ધતાઃ ।
અવમાનાદિકં દુઃખં ન જાનન્તિ કદાપ્યહો ॥

આશામુત્પાદ્ય ચાકૃષ્ય વઞ્ચયેદ્ રિપુમન્ત્રિણમ્ ।
અસુરેભ્યો હૃતૌ દત્વા શાણ્ડામર્કૌ ગ્રહં સુરૈઃ ॥

આશાયાઃ ખલુ યે દાસાસ્ તે દાસાઃ સર્વદેહિનામ્ ।
આશા દાસીકૃતા યેન તસ્ય દાસાયતે જગત્ ॥

આશાયા યે દાસાસ્ તે દાસાઃ સર્વલોકસ્ય ।
આશા યેષાં દાસી તેષાં દાસાયતે લોકઃ ॥