મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 5205-5224

આરામુખં ક્ષુરપ્રં ચ ગોપુચ્છં ચાર્ધચન્દ્રકમ્ ।
સૂચીમુખં ચ ભલ્લં ચ વત્સદન્તં દ્વિભલ્લકમ્ ॥

કર્ણિકં કાકતુણ્ડં ચ તયાન્યાન્યપ્યનેકશઃ ।
ફલાનિ દેશદેશેષુ ભવન્તિ બહુરૂપતઃ ॥

આરામુખેન વૈ ચર્મ ક્ષુરપ્રેણ ચ કાર્મુકમ્ ।
સૂચીમુખેન કવચમ્ અર્ધચન્દ્રેણ મસ્તકમ્ ॥

ભલ્લેન હૃદયં વેધ્યં દ્વિભલ્લેન ગુણઃ શરઃ ।
લોહં ચ કાકતુણ્ડેન લક્ષ્યં ગોપુચ્છકેન ચ ॥

આરામૈઃ સદનૈર્હયૈર્ગજવરૈર્ગાનૈઃ પરિક્રીડનૈર્ વાદ્યૈર્યૌવનગર્વમઞ્જુલતરૈર્વૃન્દૈશ્ચ વામભ્રુવામ્ ।
મુક્તિઃ સ્યાદ્ યદિ તદ્વિહાય સકલં ચૈતત્ પ્રવીણા નરાઃ કર્તું હન્ત તપસ્તુ મુક્તિસુખદં કસ્માદરણ્યં ગતાઃ ॥

આરામોઽયમનર્ગલેન બલિના ભગ્નઃ સમગ્રો મયેત્ય્ અન્તઃસંભૃતહર્ષવર્ધિતમદોદગ્રઃ કિમુન્માદ્યસિ ।
માતઙ્ગ પ્રતિવર્શમેવ ભવતો ભાવી નિદાઘજ્વરસ્ તત્રાપિ પ્રતિકારમર્હસિ સખે સમ્યક્ સમાલોચિતુમ્ ॥

આરિપ્સુના મન્ત્રબલાન્વિતેન પ્રાગેવ કાર્યો નિપુણં વિચારઃ ।
દોષ્ણાં બલાન્ મન્ત્રબલં ગરીયઃ શક્રોઽસુરાન્ મન્ત્રબલાદ્ વિજિગ્યે ॥

આરિરાધયિષુઃ સમ્યગ્ અનુજીવી મહીપતિમ્ ।
વિદ્યાવિનયશિલ્પાદ્યૈર્ આત્માનમુપપાદયેત્ ॥

આરુરુક્ષોર્મુનેર્યોગં કર્મ કારણમુચ્યતે ।
યોગારૂઢસ્ય તસ્યૈવ શમઃ કારણમુચ્યતે ॥

આરુહ્ય દૂરમગણિત- રૌદ્રક્લેશા પ્રકાશયન્તી સ્વમ્ ।
વાતપ્રતીચ્છનપટી વહિત્રમિવ હરસિ માં સુતનુ ॥

આરુહ્ય નૃપતિઃ પૂર્વમ્ ઇન્દ્રિયાશ્વાન્ યશીકૃતાન્ ।
કામક્રોધાદિકાઞ્ જિત્વા રિપૂન્ આભ્યન્તરાંશ્ચ તાન્ ।

જયેદાત્માનમેવાદૌ વિજયાયાન્યવિદ્વિષામ્ ।
અજિતાત્મા હિ વિવશો વશીકુર્યાત્ કથં પરાન્ ॥

આરુહ્ય શૈલશિખરં ત્વદ્વદનાપહૃતકાન્તિસર્વસ્વઃ ।
પ્રતિકર્તુમિવોર્ધ્વકરઃ સ્થિતઃ પુરસ્તાન્ નિશાનાથઃ ॥

આરુહ્યાક્રીદશૈલસ્ય ચન્દ્રકાન્તસ્થલીમિમામ્ ।
નૃત્યત્યેષ લસચ્ચારુચન્દ્રકાન્તઃ શિખાવલઃ ॥

આરૂઢઃ પતિત ઇતિ સ્વસંભવોઽપિ સ્વચ્છાનાં પરિહરણીયતામુપૈતિ ।
કર્ણેભ્યશ્ચ્યુતમસિતોત્પલં વધૂનાં વીચીભિસ્તટમનુ યન્નિરાસુરાપઃ ॥

આરૂઢક્ષિતિપાલભાલવિગલત્સ્વેદામ્બુસેકોદ્ધતા ભેરીઝાંકૃતિચાપટંકૃતિચમત્કારોલ્લસન્મ્ આનસા ।
ક્ષુભ્યત્ક્ષોણિતલંસ્ફુરત્ખુરપુટં ચઞ્ચચ્ચલત્કેશરં મન્દભ્રાન્તવિલોચન પ્રતિદિશં નૃત્યન્તિ વાજિવ્રજાઃ ॥

આરૂઢવેણુતરુણાધરવિભ્રમેણ માધુર્યશાલિવદનામ્બુજમુદ્વહન્તી ।
આલોક્યતાં કિમનયા વનદેવતા વઃ કૈશોરકે વયસિ કાપિ ચ કાન્તિયષ્ટિઃ ॥

આરૂઢસ્ય ચિતાં કૃતાનુમરણોદ્યોગપ્રિયાલિઙ્ગનં પુણ્ડ્રેક્ષુદ્રવપાનમુલ્બણમહામોહપ્રલુપ્તસ્મૃતે ઃ ।
વીતાસોરવતંસમાલ્યવલયામોદશ્ચ યાદૃગ્ ભવેદ્ ભાવાનાં સુભગઃ સ્વભાવમહિમા નિશ્ચેતસસ્ તાદૃશઃ ॥

આરૂઢસ્વામિકોઽશ્વઃ સ્યાદ્ વિત્તચિન્તિતસિદ્ધયે ।
સર્વેષાં સુરતક્રીડા દૃષ્ટાદૌ ભોગલબ્ધયે ॥

આરૂઢાન્તરયૌવનસ્ય પરિતો ગોષ્ઠીરનુભ્રામ્યતસ્ તત્તત્ તાસુ મનોગતં સુનિભૃતં સંવ્યાચિકીર્ષોર્હરેઃ ।
વેગાદુચ્છલિતાસ્ફુટાક્ષરદશાગર્ભાસ્ ત્રપાગૌરવાત્ પ્રત્યઞ્ચો વલિતા ભવન્તુ ભવતાં કૃત્યાય વાગૂર્મયઃ ॥