મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 5025-5044

આમર્ષાન્ મદનઃ સદ્યો દીપ્તશ્ ચેતસિ જાયતે ।
સ વૃદ્ધિં નીયતે કામં તસ્મિન્ દ્વેષ્યેઽપિ યોષિતામ્ ॥

આમાશયસ્થો હત્વાગ્નિં સામો માર્ગાન્ પિધાપયન્ ।
વિદધાતિ જ્વરં દોષસ્ તસ્માલ્ લઙ્ઘનમાચરેત્ ॥

આમીલન્નવનીલનીરજતુલામાલમ્બતે લોચનં શૈથિલ્યં નવમલ્લિકાસહચરૈરઙ્ગૈરપિ સ્વીકૃતમ્ ।
આલાપાદધરઃ સ્ફુરત્કલયતિ પ્રેઙ્ખત્પ્રવાલોપમામ્ આનન્દપ્રભવાશ્ચ બાષ્પકણિકા મુક્તાશ્રિયં બિભ્રતિ ॥

આમીલિતનયનાનાં યત્ સુરતરસોઽનુસંવિદં કુરુતે ।
મિથુનૈર્મિથોઽવધારિતમ્ અર્ચિતમિદમેવ કામનિર્વહણમ્ ॥

આમીલિતાલસવિવર્તિતતારકાક્ષીમ્ ઉત્કણ્ઠબન્ધનદરશ્લથબાહુવલ્લીમ્ ।
પ્રસ્વેદવારિકણિકાચિતગણ્ડબિમ્બાં સંસ્મૃત્ય તામનિશમેતિ ન શાન્તિમન્તઃ ॥

આમુક્તં હૃદિ મૌક્તિકં મૃગદૃશાં ભિલ્લૈ રદોપ્યાદદે લુણ્ટાકૈઃ કરટેઽવલુણ્ઠિ પિશિતં રક્તં ન નક્તંચરૈઃ ।
હે પારીન્દ્ર કરીન્દ્રકુમ્ભદલને ભૂતો ભવાનગ્રણીઃ અન્યત્રૈવ ફલોપધાનમખિલં હસ્તે યશસ્તે પરમ્ ॥

આમુક્તપુષ્પસુરભીકૃતકેશપાશા મુક્તાલતાપ્રહસિતસ્તનભારખિન્નાઃ ।
પુણ્યેન કાન્તધવલાયતપક્ષ્મલાક્ષ્યો દાસ્યો નૃણામુપનમન્તિ બલાત્તરુણ્યઃ ॥

આમુષ્મિકૈહિકસુખેચ્છુભિરર્ચનીયં લિઙ્ગદ્વયં પુરરિપોરધિનાભિતીર્થમ્ ।
પ્રેયઃકરાગ્રરુહભાવિતચન્દ્રરેખં મોદાય કસ્ય કૃતિનો ન ચિરાય લોકે ॥

આમૂલં ક્વચિદુદ્ધૃતા ક્વચિદપિ ચ્છિન્ના સ્થલી બર્હિષામ્ આનમ્રા કુસુમોચ્ચયાચ્ચ સદયાકૃષ્ટાગ્રશાખા લતા ।
એતે પૂર્વવિલૂનવલ્કલતયા રૂઢવ્રણાઃ શાખિનઃ સદ્યચ્છેદમમી વહન્તિ સમિધાં પ્રસ્યન્દિનઃ પાદપાઃ ॥

આમૂલકણ્ટકિતકોમલબાહુનાલમ્ આર્દ્રાઙ્ગુલીદલમનઙ્ગનિદાઘતપ્તઃ ।
અસ્યાઃ કરેણ કરમાકલયામિ કાન્તમ્ આરક્તપઙ્કજમિવ દ્વિરદઃ સરસ્યાઃ ॥

આ મૂલતો વલિતકુન્તલચારુચૂડ- ચૂર્ણાલકપ્રકરલાઞ્છિતભાલભાગઃ ।
કક્ષાનિવેશનિવિડીકૃતનીવિરેષ વેષશ્ચિરં જયતિ કુન્તલકામિનીનામ્ ॥

આ મૂલતો વિદ્રુમરાગતામ્રં સપલ્લવાઃ પુષ્પચયં દધાનાઃ ।
કુર્વન્ત્યશોકા હૃદયં સશોકં નિરીક્ષ્યમાણા નવયૌવનાનામ્ ॥

આમૂલાગ્રં સકલભુવનશ્લાઘ્યસૌરભ્યલીલા- ખેલઃ કાલાગરુતરુવર ક્વાસ્તિ ધન્યસ્ત્વદન્યઃ ।
દૂયેઽપ્યેવં ત્વયિ વિરચિતં વીક્ષ્ય સઙ્ગં ભુજઙ્ગૈઃ પ્રત્યાસીદત્પથિકજનતાપ્રાણઘાતૈકતાનૈઃ ॥

આમૂલાગ્રનિબદ્ધકણ્ટકતનુર્નિર્ગન્ધપુષ્પોદ્ગમશ્ છાયા ન શ્રમહારિણી ન ચ ફલં ક્ષુત્ક્ષામસંતર્પણમ્ ।
બુર્બૂરદ્રુમ સાધુસઙ્ગરહિતસ્તત્તાવદાસ્તામહો અન્યેષામપિ શાખિનાં ફલવતાં ગુપ્ત્યૈ વૃતિર્જાયસે ॥
આ મૂલાદ્ રત્નસાનોર્મલયવલયિતાદા ચ કૂલાત્ પયોધેર્ યાવન્તઃ સન્તિ કાવ્યપ્રણયનપટવસ્તે વિશઙ્કં વદન્તુ ।
મૃદ્વીકામધ્યનિર્યન્મસૃણરસઝરીમાધુરીભ્ આગ્યભાજાં વાચામાચાર્યતાયાઃ પદમનુભવિતું કોઽસ્તિ ધન્યો મદન્યઃ ॥

આમૂલાન્તાત્ સાયકેનાયતેન સ્યૂતે બાહૌ મણ્ડુકશ્લિષ્ટમુષ્ટેઃ ।
પ્રાપ્યાસહ્યાં વેદનામસ્તધૈર્યાદ્ અપ્યભ્રશ્યચ્ચર્મ નાન્યસ્ય પાણેઃ ॥

આ મૃત્યુતો નૈવ મનોરથાનાં અન્તોઽસ્તિ વિજ્ઞાતમિદં મયાદ્ય ।
મનોરથાસક્તિપરસ્ય ચિત્તં ન જાયતે વૈ પરમાર્થસઙ્ગિ ॥

આમૃદ્ગન્તસ્તમ ઇવ સરઃસીમ્નિ સંભૂય પઙ્કં તારાસાર્થૈરિવ પતિશુચા ફેનકૈઃ શ્લિષ્ટપાદાઃ ।
ભ્રાન્ત્યાદષ્ટસ્ફુટબિસલતાચુઞ્ચુભિશ્ચઞ્ચુ ચક્રૈશ્ ચક્રા બન્દીકૃતવિરહકૃચ્ચન્દ્રલેખા ઇવૈતે ॥

આમૃદ્યન્તે શ્વસિતમરુતો યત્કુચોત્સેધકમ્પૈર્ અન્તર્ધ્યાનાત્ ત્રુટતિ ચ દૃશોર્યદ્બહિર્લક્ષ્યલાભઃ ।
પક્ષ્મોત્ક્ષેપવ્યતિકરહતો યચ્ચ બાષ્પસ્ તદેતે ભાવાશ્ચણ્ડિ ત્રુટિતહૃદયં મન્યુમાવદેયન્તિ ॥

આમૃશદ્ભિરભિતો વલિવીચીર્ લોલમાનવિતતાઙ્ગુલિહસ્તૈઃ
સુભ્રુવામનુભવાત્ પ્રતિપેદે મુષ્ટિમેયમિતિ મધ્યમભીષ્ટૈઃ ॥

આમૃશ્ય સ્તનમણ્ડલં પ્રતિમુહુઃ સંચુમ્બ્ય ગણ્ડસ્થલીં ગ્રીવાં પ્રત્યવલમ્બ્ય સંભ્રમબલૈરાહન્યમાનઃ કરૈઃ ।
સુપ્તસ્યાદ્રિનદીનિકુઞ્જગહને મત્તઃ પયોદાનિલૈઃ કર્ણાન્તે મશકઃ કિમપ્યરિવધૂસાર્થસ્ય તે જલ્પતિ ॥