મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4965-4984

આપો વિમુક્તાઃ ક્વચિદ્ આપ એવ ક્વચિન્ ન કિંચિદ્ ગરલં ક્વચિચ્ચ ।
યસ્મિન્ વિમુક્તાઃ પ્રભવન્તિ મુક્તાઃ પયોદ તસ્મિન્ વિમુખઃ કુતસ્ ત્વમ્ ॥

આપોશનં ચાસનં ચ તૈલાભ્યઙ્ગં તથૈવ ચ ।
સ્વયં કરકૃતં ચૈવ આયુઃશ્રીપુત્રનાશનમ્ ॥

આપોશનમકૃત્વા તુ યશ્ચાન્નં પરિમર્દયેત્ ।
મર્દિતં ચાપિ તચ્ચાન્નમ્ અમેધ્યં મનુરબ્રવીત્ ॥

આપ્તવાક્યમનાદૃત્ય દર્પેણાચરિતં યદિ ।
ફલિતં વિપરીતં તત્ કા તત્ર પરિદેવના ॥

આપ્તસ્ય ચાપ્તસ્તસ્યાતસ્ તસ્યાપ્યાપ્તોઽસ્તિ કશ્ચન ।
સુગુપ્તમપિ મન્ત્રં હિ ભિનત્ત્યાપ્તપરંપરા ॥

આપ્તાપ્તસંતતેર્મન્ત્રં સંરક્ષેત્ તત્પરસ્તુ સઃ ।
અરક્ષ્યમાણં મન્ત્રં હિ ભિનત્ત્યાપ્તપરંપરા ॥

આપ્ત્વાપ્યાત્મવિનાશં ગણયતિ ન ખલઃ પરવ્યસનકષ્ટમ્ ।
પ્રાયઃ સહસ્રનાશે સમરમુખે નૃત્યતિ કબન્ધઃ ॥

આ પ્રપદમા શિરસ્કં ચાન્તઃ કલિમલમલીમસે વપુષિ ।
વિફલં ગઙ્ગાજલમપિ મદ્યઘટે દર્ભમુષ્ટિરિવ ॥

આ પ્રાતર્ઘનતૃષ્ણયા કવલિતં પ્રોદ્દણ્ડચણ્ડાતપૈર્ દગ્ધં જીવનહાનિતઃ કલુષિતં ચિન્તાભરૈઃ કીલિતમ્ ।
પ્રસ્નિગ્ધામૃતધારયા પ્રતિદિનં સંપ્લાવયંશ્ચાતકં ત્વત્તઃ કોઽપિ ન વારિવાહ ભુવને જાગર્તિ જાનીમહે ॥

આબદ્ધકૃત્રિમસટાજટિલાંસભિત્તિર્ આરોપિતો યદિ પદં મૃગવૈરિણઃ શ્વા ।
મત્તેભકુમ્ભતટપાટનલમ્પટસ્ય નાદં કરિષ્યતિ કથં હરિણાધિપસ્ય ॥

આબદ્ધપદ્મમુકુલાઞ્જલિ યાચિતો મામ્ ઉત્સૃજ્ય સંપ્રતિ ગતઃ કથમંશુમાલી ।
અન્તર્નિરુદ્ધમધુપક્વણિતૈરિતીવ સ્વપ્નાયતે સ્મ નલિની નિશિ લબ્ધનિદ્રા ॥

આબદ્ધભીમભૃકુટીસ્થપુટં લલાટં બિભ્રત્પરાઙ્મુખરિપોર્વિધુતાધરોષ્ઠઃ ।
આત્મૈવ સંગરમુખે નિજમણ્ડલાગ્ર- ચ્છાયાછલાદભિમુખસ્તવ દેવ જાતઃ ॥

આબદ્ધાતિકઠોરૈ રશ્મિભરૈઃ પીડિતાશ્મચયૈઃ ।
આમર્દિતાપિ ચરણૈઃ પરમિહ મધુરૈવ ચૂર્ણિતાપિ સિતા ॥

આબદ્ધા માનુષાઃ સર્વે નિર્બન્ધાઃ કર્મણોર્દ્વયોઃ ।
દૈવે પરુષકારે ચ પરં તાભ્યાં ન વિદ્યતે ॥

આબદ્ધ્ય બાહુયુગલં ભવનાન્તરાલાદ્ દૂરીકૃતોઽપિ પરિસુપ્તજને નિશીથે ।
આગત્ય મન્દમનુગૃહ્ય પદૌ વ્યલોકિ ધૃષ્ટો મયાપ્યતિભયાત્ સુરતે સહાસઃ ॥

આબધ્નત્ પરિવેષમણ્ડલમલં વક્ત્રેન્દુબિમ્બાદ્ બહિઃ કુર્વચ્ચમ્પકજૃમ્ભમાણકલિકાકર્ણાવતંસક્રિયામ્ ।
તન્વઙ્ગ્યાઃ પરિનૃત્યતીવ હસતીવોત્સર્પતીવોલ્બણં લાવણ્યં લલતીવ કાઞ્ચનશિલાકાન્તે કપોલસ્થલે ॥

આબાલ્યં પતિરેષ મે જગદિદં જાનાતિ તત્ત્વં પુનર્ ભૂમધ્યે સમુપાગતા તદપિ તે વિખ્યાયતે યઃ પતિઃ ।
વૃદ્ધા નાસ્ય ગૃહે વસામિ સુચિરં તિષ્ઠન્ સ્થિરાત્રેતિ તન્- માત્સર્યાદિવ રામ ભૂપ ભવતઃ કીર્તિર્દિગન્તં ગતા ॥

આ બાલ્યં ભવતા સમીર કતિધા સાર્ધં મૃણાલીદલં ભુક્તં કેલિકથામૃતૈરપિ તથા નીતં રહઃ સાદરમ્ ।
ચિત્તાન્દોલનલાલનૈર્મૃગદૃશાં વક્ષઃસ્થલાસ્ફાલનૈર્ ભૂયઃ સપ્રતિ માં વિના તવ મનો રન્તું કથં મોદતે ॥

આ બાલ્યાદપિ યો વિદારિતમદોન્મત્તેભકુમ્ભસ્થલી- સ્થાલીમધ્યકવોષ્ણરક્તરસવન્મુક્તાપુલાકપ્રિયઃ ।
હસ્તસ્તસ્ય કથં પ્રસર્પતુ પુરઃ કૃચ્છ્રેઽપ્યવસ્થાન્તરે ગર્તાવર્તવિવર્તમાનશશકપ્રાણાપહારે હરેઃ ॥

આ બાલ્યાદ્ દેવબાલાઃ સુરવરસદને કિંનરીગીયમાનં યન્નામાકર્ણ્ય કર્ણેઽમરગુરુવચનોદ્ગીતગાથાનિબદ્ધમ્ ।
દાનૌદાર્યાઢ્યશૌર્યાદ્વયવિમલગુણં સર્વભોગૈકસારં ભર્તારં કામયન્ત્યો હરિહરગૃહિણીપાદમારાધયન્તિ ॥