મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4945-4964

આપાતાલગભીરે મજ્જતિ નીરે નિદાઘસંતપ્તઃ ।
ન સ્પૃશતિ પલ્વલામ્ભઃ પઞ્જરશેષોઽપિ કુઞ્જરઃ ક્વાપિ ॥

આપીનપ્રવિસારિતોરુવિકટૈઃ પશ્ચાર્ધભાગૈર્ગુરુર્ વેલ્લત્પીવરકમ્બલાલસરસદ્ગમ્ભીરઘણ્ટાકુલઃ ।
ગ્રામાન્તેષુ નવીનસસ્યહરિતેષૂદ્દામચન્દ્રાતપ- સ્મેરાસુ ક્ષણદાસુ ધેનુધવલીવર્ગઃ પરિક્રામતિ ॥

આપીનભારોદ્વહનપ્રયત્નાદ્ ગૃષ્ટિર્ગુરુત્વાદ્ વપુષો નરેન્દ્રઃ ।
ઉભાવલંચક્રતુરઞ્ચિતાભ્યાં તપોવનાવૃત્તિપથં ગતાભ્યામ્ ॥

આપીયમાનમસકૃદ્ભ્રમરાયમાણૈર્ અમ્ભોધરૈઃ સ્ફુરિતવીચિસહસ્રપત્રમ્ ।
ક્ષીરામ્બુરાશિમવલોકય શેષનાલમ્ એકં જગત્ત્રયસરઃ પૃથુપુણ્ડરીકમ્ ॥

આપુઙ્ખાગ્રમમી શરા મનસિ મે મગ્નાઃ સમં પઞ્ચ તે નિર્દગ્ધં વિરહાગ્નિના વપુરિદં તૈરેવ સાર્ધં મમ ।
કષ્ટં કામ નિરાયુધોઽસિ ભવતા જેતું ન શક્યો જનો દુઃખી સ્યામહમેક એવ સકલો લોકઃ સુખં જીવતુ ॥

આ પુષ્પપ્રસવાન્ મનોહરતયા વિશ્વાસ્ય વિશ્વં જનં હંહો દાડિમ તાવદેવ સહસે વૃદ્ધિં સ્વકીયામિહ ।
યાવન્નૈતિ પરોપભોગસહતામેષા તતસ્તાં તથા જ્ઞાત્વા તે હૃદયં દ્વિધા દલતિ યત્તેનૈવ વન્દ્યો ભવાન્ ॥

આપૂજિતૈવાસ્તુ ગિરીન્દ્રકન્યા કિં પક્ષપાતેન મનોભવસ્ય ।
યદ્યસ્તિ દૂતી સરસોક્તિદક્ષા નાથઃ પતેત્ પાદતલે વધૂનામ્ ॥

આપૂપયુગ્મં મદનસ્સ્ય ધાત્રા વિનિર્મિતં વલ્યુપહારહેતોઃ ।
ગલ્લદ્વયં કાન્તરસાતિરમ્યં તસ્યા મહાસ્નેહભૃતં વિભાતિ ॥

આપૂરિતમિદં શ્યામતમસંતમસૈરલમ્ ।
બ્રહ્માણ્ડમણ્ડલં ભાતિ સકજ્જલકરણ્ડવત્ ॥

આપૂર્ણશ્ચ કલાભિરિન્દુરમલો યાતશ્ચ રાહોર્મુખં સંજાતશ્ચ ઘનાઘનો જલધરઃ શીર્ણશ્ચ વાયોર્જવાત્ ।
નિર્વૃત્તશ્ચ ફલેગ્રહિર્દ્રુમવરો દગ્ધશ્ચ દાવાગ્નિના ત્વં ચૂડામણિતાં ગતશ્ચ જગતઃ પ્રાપ્તશ્ચ મૃત્યોર્વશમ્ ॥

આપૂર્યમાણપલિતં સુભગત્વકામઃ સાર્ધં પ્રયાતિ દયિતા પલિતાધિકેન ।
પુષ્પેક્ષણત્વમપિ શશ્વદપોહ્ય પાકં યાતિ પ્રિયો નિકટમેવ વિલોચનેન (?) ॥

આપૂર્યમાણમચલપ્રતિષ્ઠં સમુદ્રમાપઃ પ્રવિશન્તિ યદ્વત્ ।
તદ્વત્ કામા યં પ્રવિશન્તિ સર્વે સ શાન્તિમાપ્નોતિ ન કામકામી ॥

આપૂર્યેત પુનઃ સ્ફુરચ્છફરિકાસારોર્મિભિર્વારિભિર્ ભૂયોઽપિ પ્રવિભજ્યમાનનલિનં પશ્યેમ તોયાશયમ્ ।
ઇત્યાશાશતતન્તુબદ્ધહૃદયો નક્તંદિનં દીનધીઃ શુષ્યત્યાતપશોષિતસ્ય સરસસ્તીરે જરત્સારસઃ ॥

આ પૂર્વસ્માદ્ વિડૌજઃકરિવમથુપયઃસિક્તસાનોર્ગિરીન્દ્રાદ્ આ ચ પ્રત્યક્પયોધેર્વરુણવરવધૂનાભિનિષ્પીતવારઃ ।
આ મેરોરા ચ સેતોરવનિતલમિલન્મૌલિવિસ્રંસમાન- સ્રગ્દામાનો યદીયં ચરણમશરણાઃ પર્યુપાસન્નરેન્દ્રાઃ ॥

આપૃચ્છન્તે મલયજતરૂનાશ્વસન્ત્યેત્ય વલ્લીર્ આભાષન્તે ચિરપરિચિતાન્ માલયાન્ નિર્ઝરૌઘાન્ ।
અદ્ય સ્થિત્વા દ્રવિડમહિલામન્દિરે શ્વઃ પ્રભાતે પ્રસ્થાતારો મલયમરુતઃ કુર્વતે સંવિધાનમ્ ॥

આપૃચ્છસ્વ સખીં નમસ્કુરુ ગુરૂન્ નન્દસ્વ બન્ધુસ્ત્રિયઃ કાવેરીતટસંનિવિષ્ટનયને મુગ્ધે કિમુત્તામ્યસિ ।
આસ્તે સુભ્રુ સમીપ એવ ભવનાદેલાલતાલિઙ્ગિત- ન્યઞ્ચત્તીરતમાલદન્તુરદરી તત્રાપિ ગોદાવરી ॥

આપૃષ્ટાસિ વિનિર્ગતોઽધ્વગજનસ્તન્વઙ્ગિ ગચ્છામ્યહં સ્વલ્પૈરેવ દિનૈઃ સમાગમ ઇતિ જ્ઞાત્વા શુચં મા કૃથાઃ ।
ઇત્યાકર્ણ્ય વચઃ પ્રિયસ્ય સહસા તન્મુગ્ધયા ચેષ્ટિતં યેનાકાણ્ડસમાપ્તતીવ્રવિરહક્લેશઃ કૃતો વલ્લભઃ ॥

આપૃષ્ટાસિ વ્યથયતિ મનો દુર્બલા વાસરશ્રીર્ એહ્યાલિઙ્ગ ક્ષપય રજનીમેકિકા ચક્રવાકિ ।
નાન્યાસક્તો ન ખલુ કુપિતો નાનુરાગચ્યુતો વા દૈવાયત્તસ્તદિહ ભવતીમસ્વતન્ત્રસ્ત્યજામિ ॥

આપેદિરેઽમ્બરપથં પરિતઃ પતઙ્ગા ભૃઙ્ગા રસાલમુકુલાનિ સમાશ્રયન્તિ ।
સંકોચમઞ્ચતિ સરસ્ ત્વયિ દીનદીનો મીનો નુ હન્ત કતમાં ગતિમભ્યુપૈતુ ॥

આપો વસ્ત્રં તિલાસ્તૈલં ગન્ધો વા સયવા તથા ।
પુષ્પાણામધિવાસેન તથા સંસર્ગજા ગુણાઃ ॥