મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4845-4864

આનન્દસ્તિમિતાઃ સમાધિષુ મુખે ગૌર્યા વિલાસાલસાઃ સંભ્રાન્તાઃ ક્ષણમદ્ભુતાઃ ક્ષણમથ સ્મેરા નિજે વૈકૃતે ।
ક્રૂરાઃ કૃષ્ટશરાસને મનસિજે દગ્ધે ઘૃણાકૂણિતાસ્ તત્કાન્તારુદિતેશ્રુપૂરતરલાઃ શંભોર્દૃશઃ પાન્તુ વઃ ॥

આનન્દસ્રુતિરાત્મનો નયનયોરન્તઃસુધાભ્યઞ્જનં પ્રસ્તારઃ પ્રણયસ્ય મન્મથતરોઃ પુષ્પં પ્રસાદો રતેઃ ।
આલાનં હૃદયદ્વિપસ્ય વિષયારણ્યેષુ સંચારિણો દંપત્યોરિહ લભ્યતે સુકૃતતઃ સંસારસારઃ સુતઃ ॥

આનન્દાનતમીલિતાક્ષિયુગલં કિં ત્વં મુધા તિષ્ઠસિ જ્ઞાતોઽસિ પ્રકટપ્રકમ્પપુલકૈરઙ્ગૈઃ સ્થિતં મુગ્ધયા ।
મુઞ્ચૈનાં જડ કિં ન પશ્યસિ ગલદ્વાષ્પામ્બુધૌતાનનાં સખ્યૈવં ગદિતે વિમુચ્ય રભસાત્ કણ્ઠે વિલગ્નો મયા ॥

આનન્દાય ચ વિસ્મયાય ચ મયા દૃષ્ટોઽસિ દુઃખાય વા વૈતૃષ્ણ્યં તુ મમાપિ સંપ્રતિ કુતસ્ત્વદ્દર્શને ચક્ષુષઃ ।
ત્વત્સાંગત્યસુખસ્ય નાસ્મિ વિષયસ્તત્કિં વૃથા વ્યાહૃતૈર્ અસ્મિન્ વિશ્રુતજામદગ્ન્યદમને પાણૌ ધનુર્જૃમ્ભતામ્ ॥

આનન્દાય સતાં ભૂયાત્ સુભાષિતમિદં મમ ।
પૃથક્પદ્ધતિસંમિશ્રપરિચ્છેદૈર્મનોરમમ્ ॥

આનન્દાશ્રુ પ્રવૃત્તં મે કથં દૃષ્ટ્વૈવ કન્યકામ્ ।
અક્ષિ મે પુષ્પરજસા વાતોદ્ધૂતેન દૂષિતમ્ ॥

આનન્દિની રોદિતિ વા નિકામં યા દુઃખિતા હાસ્યરસં વિધત્તે ।
રક્તા વિરક્તા વિરતા રતા ચ દુર્લક્ષ્યચિત્તા ખલુ વાણિની યા ॥

આનન્દેન યશોદયા સમદનં ગોપાઙ્ગનાભિશ્ચિરં સાશઙ્કં બલવિદ્વિષા સકુસુમં સિદ્ધૈઃ પૃથિવ્યાકુલમ્ ।
સેર્ષ્યં ગોપકુમારકૈઃ સકરુણં પૌરૈઃ સુરૈઃ સસ્મિતં યો દૃષ્ટઃ સ પુનાતુ વો મધુરિપુઃ પ્રોત્ક્ષિપ્તગોવર્ધનઃ ॥

આનન્દોદ્ગતબાષ્પપૂરપિહિતં ચક્ષુઃ ક્ષમં નેક્ષિતું બાહૂ સ્વેદિતયૈવ કમ્પવિધુરૌ શક્તૌ ન કણ્ઠગ્રહે ।
વાણી સાધ્વસગદ્ગદાક્ષરપદા સંક્ષોભલોલં મનઃ સત્યં યત્ પ્રિયસંગમોઽપિ સુચિરાજ્જાતો વિયોગાયતે ॥

આનન્દોર્મિવ્યતિકરદરસ્મેરસંસક્તપક્ષ્મ પ્રેમોદ્ગારપ્રવણમસૃણારેચિતસ્નિગ્ધતારમ્ ।
અન્તશ્ચિન્તાભરપરિચયાકુઞ્ચિતભ્રૂલતાન્તં ચક્ષુશ્ચેતો હરતિ હરિણીલોચનાયાઃ તદેતત્ ॥

આનમ્રાઃ સ્તબકભરેણ પલ્લવિન્યઃ શોભન્તે કતિ ન લતાઃ પરાગપૂર્ણાઃ ।
આમોદે મધુનિ ચ માર્દવે ચ તાસાં યો ભેદઃ સ ખલુ મધુવ્રતૈકવેદ્યઃ ॥

આનમ્રાસ્યાઃ પિહિતવદના ચિત્તમધ્યે નિરીક્ષ્યે માનારમ્ભઃ સુમુખિ સફલો મામકીનઃ કથં સ્યાત્ ।
યસ્યાં યસ્યાં દિશિ દિશિ મુખં માનતોઽહં નયામિ તસ્યાં તસ્યાં સજલજલદશ્યામલો નન્દસૂનુઃ ॥

આનયતિ પથિકતરુણં હરિણ ઇહ પ્રાપયન્નિવાત્માનમ્ ।
ઉપકલમગોઽપિ કોમલ- કલમાવલિકવલનોત્તરલઃ ॥

આ નાભેઃ સરસિ નતભ્રુવાવગાઢે ચાપલ્યાદથ પયસસ્ તરઙ્ગહસ્તૈઃ ।
ઉચ્છ્રાયિ સ્તનયુગમધ્યરોહિ લબ્ધ- સ્પર્શાનાં ભવતિ કુતોઽથવા વ્યવસ્થા ॥

આનામ્ય ફલિનીં શાખાં પક્વં પક્વં પ્રશાતયેત્ ।
ફલાર્થોઽયં સમારમ્ભો લોકે પુંસાં વિપશ્ચિતામ્ ॥

આનાયમિવ મત્સ્યાનાં પઞ્જરં શકુનેરિવ ।
સમસ્તપાશં મૂઢસ્ય બન્ધનં વામલોચના ॥

આનીતા નટવન્મયા તવ પુરઃ શ્રીરામ યા ભૂમિકા વ્યોમાકાશખખાંબરાબ્ધિવસવસ્ ત્વત્પ્રીતયેઽદ્યાવધિ ।
પ્રીતો યર્હિ નિરીક્ષણાત્ ત્વમધુના યત્ પ્રાર્થિતં દેહિ મે નો ચેદ્ બ્રૂહિ કદાપિ માનય પુનર્મામીદૃશીં ભૂમિકામ્ ॥

આનીતા શયનાઙ્ગને પ્રિયસખીવૃન્દૈઃ કથંચિચ્છલાચ્ ચિત્રાક્રાન્તકુરઙ્ગિકેવ વિગલન્નેત્રામ્બુધારાતતિઃ ।
બાષ્પોદ્વાસમુખી વિધૂનિતકરા નિક્ષેપિતાઙ્ઘ્રિદ્વયા વિષ્વગ્વેલ્લિતકુન્તલા નવવધૂર્ભાગ્યેન સંભુજ્યતે ॥

આનીતૈરિષુકાર કારણમિહ શ્લાઘ્યૈઃ કિમેભિઃ શરૈઃ પ્રખ્યાતામપિ કિં ન પામરપુરીમેતાં પુરઃ પશ્યસિ ।
દાત્રં પાત્રમિતિ બ્રવીતિ કુરુતે સ્તોત્રાણિ તોત્રે રસં ધત્તે યત્ર હલે કુતૂહલમપિ ગ્રામીણકગ્રામણીઃ ॥

આનીતો મલયાચલાન્મલયજો રત્નસ્થલે રોપિતઃ પીયૂષેણ પરિપ્લુતઃ પ્રતિદિનં યત્નેન સંવર્દ્ધિતઃ ।
આરબ્ધં યદિ તેન સૌરભભરૈર્ભૂમણ્ડલં વાસિતું તસ્મિન્નેવ દિને વિધાતૃવશતો વજ્રેણ ચૂર્ણીકૃતઃ ॥