મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4805-4824

આધિવ્યાધિપરીતાય અદ્ય શ્વો વા વિનાશિને ।
કો હિ નામ શરીરાય ધર્માપેતં સમાચરેત્ ॥

આધિવ્યાધિશતૈર્વયસ્યતિતરામારોગ્યમુન્મૂલ્યતે લક્ષ્મીર્યત્ર પતત્રિવચ્ ચ વિવૃતદ્વારા ઇવ વ્યાપદઃ ।
જાતં જાતમવશ્યમાશુ વિવશં મૃત્યુઃ કરોત્યાત્મસાત્ તત્ કિં નામ નિરઙ્કુશેન વિધિના યન્ નિર્મિતં સુસ્થિરમ્ ॥

આધૂતકેસરો હસ્તી તીક્ષ્ણશૃઙ્ગસ્તુરઙ્ગમઃ ।
ગુરુસારોઽયમેરણ્ડો નિઃસારઃ ખદિરદ્રુમઃ ॥

આધૂતસસ્વેદકરોત્પલાયાઃ સ્મિતાવગૂઢપ્રતિકૂલવાચઃ ।
પ્રિયો વિહાયાધરમાયતાક્ષ્યાઃ પપૌ ચિરાય પ્રતિષેધમેવ ॥

આ ધૂમાદ્ વિનિવર્તન્તે સુહૃદો બાન્ધવૈઃ સહ ।
યેન તત્ સહ ગન્તવ્યં તત્ કર્મ સુકૃતં કુરુ ॥

આધોરણાઙ્કુશભયાત્ કરિકુમ્ભયુગ્મં જાતં પયોધરયુગં હૃદયેઽઙ્ગનાનામ્ ।
તત્રાપિ વલ્લભનખક્ષતભેદભિન્નં નૈવાન્યથા ભવતિ યલ્લિખિતં વિધાત્રા ॥

આધોરણાનાં ગજસંનિપાતે શિરાંસિ ચક્રૈર્નિશિતૈઃ ક્ષુરાગ્રૈઃ ।
હૃતાન્યપિ શ્યેનનખાગ્રકોટિ- વ્યાસક્તકેશાનિ ચિરેણ પેતુઃ ॥

આધ્માતોદ્ધતદાવવહ્નિસુહૃદઃ કીર્ણોષ્ણરેણૂત્કરાઃ સંતપ્તાધ્વગમુક્તખેદવિષમશ્વાસોષ્મસંવાદિનઃ ।
તૃષ્ણાર્તાજગરાયતાસ્યકુહરક્ષિપ્રપ્રવેશોત્ક્ અટાઃ ભ્રૂભઙ્ગૈરિવ તર્જયન્તિ પવનાઃ પ્લુષ્ટસ્થલીકજ્જલૈઃ ॥

આનનં મૃગશાવાક્ષ્યા વીક્ષ્ય લોલાલકાવૃતમ્ ।
ભ્રમદ્ભ્રમરસંભારં સ્મરામિ સરસીરુહમ્ ॥

આનનર્ત પુરા શંભુર્ ગોવિન્દો રાસકૃત્તથા ।
બ્રહ્મા પશુત્વમાપન્નઃ સ્ત્રીભિઃ કો ન વિડમ્બિતઃ ॥

આનનસ્ય મમ ચેદનૌચિતી નિર્દયં દશનદંશદાયિનઃ ।
શોધ્યતે સુદતિ વૈરમસ્ય તત્ કિં ત્વયા વદ વિદશ્ય નાધરમ્ ॥

આનનાનિ હરિણીનયનાનામ્ અદ્ભુતાનિ ચ સમીક્ષ્ય જગત્યામ્ ।
લજ્જયેવ ઘનમણ્ડલલીનો મન્દમન્દમહહેન્દુરુદેતિ ॥

આનનેન્દુશશલક્ષ્મ કપોલે સાદરં વિરચિતં તિલકં યત્ ।
તત્પ્રિયે વિરચિતાવધિભઙ્ગે ધૌતમીક્ષણજલૈસ્તરલાક્ષ્યાઃ ॥

આનનૈર્વિચકસે હૃષિતાભિર્ વલ્લભાનભિ તનૂભિરભાવિ ।
આર્દ્રતાં હૃદયમાપ ચ રોષો લોલતિ સ્મ વચનેષુ વધૂનામ્ ॥

આનન્દં કુમુદાદીનામ્ ઇન્દુઃ કન્દલયન્નયમ્ ।
લઙ્ઘયત્યમ્બરાભોગં હનૂમાનિવ સાગરમ્ ॥

આનન્દં કૃતમેવ કૈરવકુલં પ્રોલ્લાસિતો વારિધિઃ સંતાપં તપનોપલસ્ય શમિતઃ કાન્ત્યા દિશોઽલંકૃતાઃ ।
એતેનાભ્યુદયેન ચન્દ્ર ભવતા ત્રૈલોક્યમાપ્યાયિતં કૈવલ્યં કમલસ્ય દૈવઘટિતં નાત્રાપિ નિન્દ્યો ભવાન્ ॥

આનન્દં દધતિ મુખે કરોદકેન શ્યામાયા દયિતતમેન સિચ્યમાને ।
ઈર્ષ્યન્ત્યા વદનમસિક્તમપ્યનલ્પ- સ્વેદામ્બુસ્નપિતમજાયતેતરસ્યાઃ ॥

આનન્દં વિદુષાં તનોતિ તનુતે કર્ણજ્વરં વિદ્વિષાં શ્રીમાનાદિવરાહપાદસરસીજન્મ પ્રણામં મુહુઃ ।
સદ્બન્ધુર્ગુણસિન્ધુરન્ધલગુડો ધર્મસ્ય વર્ત્માવનેઃ શ્રીમલ્લક્ષ્મણસેનદક્ષિણભુજાદણ્ડોઽપિ દણ્ડે કટુઃ ॥

આનન્દં સદનં સુતાશ્ચ સુધિયઃ કાન્તા ન દુર્ભાષિણી સન્મિત્રં સુધનં સ્વયોષિતિ રતિશ્ચાજ્ઞાપરાઃ સેવકાઃ ।
આતિથ્યં શિવપૂજનં પ્રતિદિનં મિષ્ટાન્નપાનં ગૃહે સાધોઃ સઙ્ગમુપાસતે ચ સતતં ધન્યો ગૃહસ્થાશ્રમઃ ॥

આનન્દકન્દમકરન્દકરમ્બિતાનિ પઙ્કેરુહાણિ પરિહૃત્ય સમાગતસ્ ત્વમ્ ।
સૌરભ્યસારિ સહકારિ તથા વિધેયં યેનોપહાસવિષયો ન ભવેદ્ દ્વિરેફઃ ॥