મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4785-4804

આદ્યે બદ્ધા વિરહદિવસે યા શિખા દામ હિત્વા શાપસ્યાન્તે વિગલિતશુચા યા મયોદ્વેષ્ટનીયા ।
સ્પર્શક્લિષ્ટામયમિતનખેનાસકૃત્ સારયન્તીં ગણ્ડાભોગાત્ કઠિનવિષયામેકવેણીં કરેણ ॥

આદ્યે યામે તુ શઙ્ખઃ સ્યાન્ મહાશઙ્ખો દ્વિતીયકે ।
પદ્મસ્તૃતીયકે યામે મહાપદ્મશ્ ચતુર્થકે ॥

આદ્યૈર્મદ્વિહિતૈઃ પદ્યૈઃ કિયદ્ભિરપરૈરપિ ।
યુતા પદ્ધતિરેષાસ્તુ સજ્જનાનન્દદાયિની ॥

આદ્યોઽધ્રુવસ્ તતો મણ્ઠઃ પ્રતિમણ્ઠો નિસારુકઃ ।
અડતાલસ્ તતો રાગ એકતાલી ચ સંમતા ॥

આદ્યોઽન્તસ્થોઽપ્યનન્તં દિશતિ ફલમસાવદ્વિતીયં દ્વિતીયસ્ તાર્તીયીકઃ પવર્ગપ્રકૃતિરપિ બલેનાપવર્ગં પ્રસૂતે ।
તુર્યશ્ચાતુર્યભાજાં વિસૃજતિ ચતુરઃ શ્રોત્રપાન્થઃ પુમર્થાન્ રામ ત્વન્નામવર્ણા જગતિ કતિપયં કૌતુકં તન્વતે ન ॥

આ દ્વીપાત્ પરતોઽપ્યમી નૃપતયઃ સર્વે સમભ્યાગતાઃ કન્યેયં કલધૌતકોમલરુચિઃ કીર્તેશ્ચ લાભઃ પરઃ ।
નાકૃષ્ટં ન ચ ટઙ્કિતં ન નમિતં નોત્થાપિતં સ્થાનતઃ કેનાપીદમહો મહદ્ ધનુરિદં નિર્વીરમુર્વીતલમ્ ॥

આધત્તે દનુસૂનુસૂદનભુજાકેયૂરવજ્રાઙ્કુર- વ્યૂહોલ્લેખપદાવલીવલિમયૈરઙ્ગૈર્મુદં મન્દરઃ ।
આધારીકૃતકૂર્મપૃષ્ઠકષણપ્રક્ષીણમૂલોઽધુના જાનીમઃ પરતઃ પયોધિમથનાદુચ્ચૈસ્તરોઽયં ગિરિઃ ॥

આધર્મિકઃ કદર્યો ગુણવિમુખઃ પરુષવાગનેકમતિઃ ।
ભુઙ્ક્તે સંપદમીદૃગ્ બ્રૂત નૃકારઃ કિમસ્તિ દૈવં વા ॥

આધાતું વિનયં નિરાગસિ નરે કુપ્યન્તુ નામેશ્વરાસ્ તેન સ્વાશયશુદ્ધિરેવ સુકરા પ્રાયઃ પ્રભૂણાં પુરઃ ।
મિથ્યામાનિનિ મન્યસે યદિ તદા નિત્યં મનોવર્તિની ધ્યાતા તામરસાક્ષિ ચિત્રપટકે કા વા ત્વદન્યા મયા ॥

આધાતુર્ભુવનં તદેતદખિલં ચક્ષુષ્મદાકીટકાદ્ દિવ્યં ચક્ષુરનન્યલભ્યમુભયત્રાસ્તે પરં દુઃસહમ્ ।
ફાલે ભૂતપતેર્મનોભવમુખક્ષુદ્રક્ષયોજ્જાગરં બાણે ચ પ્રતિરાજદર્પદલનં બલ્લાલપૃથ્વીપતેઃ ॥

આધાય કોમલકરામ્બુજકેલિનાલીમ્ આલીસમાજમધિકૃત્ય સમાલપન્તી ।
મન્દસ્મિતેન મયિ સાચિવિલોકિતેન ચેતશ્ચકોરનયના ચુલુકીચકાર ॥

આધાય દુગ્ધકલશે મન્થાનં શ્રાન્તદોર્લતા ગોપી ।
અપ્રાપ્તપારિજાતા દૈવે દોષં નિવેશયતિ ॥

આધાય દ્રુતમાકૃતેરુપશમાદ્ વિશ્વાસનં સંનિધૌ એકૈકં શફરં બકોટકપટાચાર્યો જિઘૃક્ષન્ મુહુઃ ।
ઔદાસીન્યનિવેદનાય નિદધદ્ દિક્ષુ ક્ષણં ચક્ષુષી ચઞ્ચ્વા કિઞ્ચ પરામૃશન્ વપુરયં ગામ્ભીર્યમભ્યસ્યતિ ॥

આધાય મૂર્ધનિ વૃથૈવ ભરં મહાન્તં મૂર્ખા નિમજ્જથ કથં ભવસાગરેઽસ્મિન્ ।
વિન્યસ્ય ભારમખિલં પદયોર્જનન્યા વિસ્રબ્ધમુત્તરત પલ્વલતુલ્યમેનમ્ ॥

આધારઃ કન્દમિત્યુક્તં સ્વાધિષ્ઠાનં ચ જન્મભૂઃ ।
નાભિસ્તુ મણિપૂરાખ્યં હૃદયં વિદ્ધ્યનાહતમ્ ॥

આધારજન્મભૂતાનિ હૃત્કણ્ઠસ્તાલુનાસિકે ।
ભ્રૂમધ્યે મસ્તકદ્વારં દશસ્થાનેષુ ધારણા ॥

આધારાય ધરાવકાશવિધયેઽપ્યાકાશમાલોકને ભાસ્વાનાત્મમહત્ત્વસાધનવિધાવન્યે ગુણાઃ કેચન ।
ઇત્યસ્મિન્નુપકારકારિણિ સદા વર્ગે પરં દુસ્ત્યજે દૈન્યવ્રીડકલઙ્કમુજ્ઝતુ કથં ચેતો મહાચેતસામ્ ॥

આધારે હૃદયે શિખાપરિસરે સંધાય મેધામયિ ત્રેધા બીજતનૂમનૂનકરુણાપીયૂષકલ્લોલિનીમ્ ।
ત્વાં માતર્જપતો નિરઙ્કુશનિજાદ્વૈતામૃતાસ્વાદન- પ્રજ્ઞામ્ભશ્ચુલુકૈઃ સ્ફુરન્તુ પુલકૈરઙ્ગાનિ તુઙ્ગાનિ મે ॥

આધિક્યાદધરસુધા સ્ખલેદિતિ પ્રાપ્તશઙ્કયા વિધિના ।
રચિતં તદુપષ્ટમ્ભે ચિબુકં પાટીરમાદધતા ॥

આધિક્ષામાં વિરહશયને સંનિકીર્ણૈકપાર્શ્વાં પ્રાચીમૂલે તનુમિવ કલામાત્રશેષાં હિમાંશોઃ ।
નીતા રાત્રિઃ ક્ષણ ઇવ મયા સાર્ધમિચ્છારતૈર્યા તામેવોષ્ણૈર્વિરહમહતીમશ્રુભિર્યાપયન્તીમ્ ॥