મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4765-4784

આદૌ માનપરિગ્રહેણ ગુરુણા દૂરં સમારોપિતા પશ્ચાત્તાપભરેણ તાનવકૃતા નીતા પરં લાઘવમ્ ।
ઉત્સઙ્ગાન્તરવર્તિનામનુગમાત્ સંપીડિતા ગામિમાં સર્વાઙ્ગપ્રણયપ્રિયામિવ તરુચ્છાયા સમાલમ્બતે ॥

આદૌ યાદોનિવાસોક્તિઃ પારાવારવરોક્તયઃ ।
ક્ષીરનીરનિધેરુક્તિર્ નદ્યુક્તિર્જાહ્નવ્યુક્તયઃ ॥

આદૌ રક્તં પુના રક્તં મધ્ય ઉજ્જ્વલભાસ્વરમ્ ।
દુર્નિરીક્ષ્યપ્રભાવં તં દૃશ્યં દ્રષ્ટારમાશ્રયે ॥

આદૌ રાજેત્યધીરાક્ષિ પાર્થિવઃ કોઽપિ ગીયતે ।
સનાતનશ્ચ નૈવાસૌ રાજા નાપિ સનાતનઃ ॥

આદૌ રૂપવિનાશિની કૃશકરી કામસ્ય વિધ્વંસિની પ્રજ્ઞામાન્દ્યકરી તપઃક્ષયકરી ધર્મસ્ય નિર્મૂલિની ।
પુત્રભ્રાતૃકલત્રભેદનકરી લજ્જાઙ્કુરચ્છેદિની સા માં પીડતિ સર્વદોષજનની પ્રાણાપહન્ત્રી ક્ષુધા ॥

આદૌ રૂપવિનાશિની કૃશકરી કામાઙ્કુરચ્છેદિની પુત્રામિત્રકલત્રભેદનકરી ગર્વાઙ્કુરચ્છેદિની ।
કામં મન્દકરી તપઃક્ષયકરી ધર્મસ્ય નિર્મૂલની સા માં સંપ્રતિ સર્વરોગજનની પ્રાણાપહન્ત્રી ક્ષુધા ॥

આદૌ લજ્જયતિ કૃતં મધ્યે પરિભવતિ રિક્તમવસાને ।
ખલસંગતસ્ય કથયત યદિ સુસ્થિતમસ્તિ કિંચિદપિ ॥

આદૌ વરં નિર્ધનત્વં ધનિકત્વમનન્તરમ્ ।
તથાદૌ પાદગમનં યાનગત્વમનન્તરમ્ ।
સુખાય કલ્પતે નિત્યં દુઃખાય વિપરીતકમ્ ॥

આદૌ વિતત્ય ચરણૌ વિનમય્ય કણ્ઠમ્ ઉત્થાપ્ય વક્ત્રમભિહત્ય મુહુશ્ચ વત્સાઃ ।
માત્રા વિવર્તિતમુખં મુખલિહ્યમાન- પશ્ચાર્ધસુસ્થમનસઃ સ્તનમુત્પિબન્તિ ॥

આદૌ વિસ્મયનિસ્તરઙ્ગમનુ ચ પ્રેઙ્ખોલિતં સાધ્વસૈર્ વ્રીડાનમ્રમથ ક્ષણં પ્રવિકસત્તારં દિદૃક્ષારસૈઃ ।
આકૃષ્ટં સહજાભિજાત્યકલનાત્ પ્રેમ્ણા પુરહ્ પ્રેરિતં ચક્ષુર્ભૂરિ કથંકથંચિદગમત્ પ્રેયાંસમેણીદૃશઃ ॥

આદૌ વેશ્યા પુનર્દાસી પશ્ચાદ્ ભવતિ કુટ્ટિની ।
સર્વોપાયપરિક્ષીણા વૃદ્ધા નારી પતિવ્રતા ॥

આદૌ હાલાહલહુતભુજા દત્તહસ્તાવલમ્બો બાલ્યે શંભોર્નિટિલમહસા બદ્ધમૈત્રીનિરૂઢઃ ।
પ્રૌઢો રાહોરપિ મુખવિષેણાન્તરઙ્ગીકૃતો યઃ સોઽયં ચન્દ્રસ્ તપતિ કિરણૈર્મામિતિ પ્રાપ્તમેતમ્ ॥

આદ્યઃ કોપસ્તદનુ મદનસ્ત્વદ્વિયોગસ્ તૃતીયઃ શાન્ત્યૈ દૂતીવચનમપરઃ પઞ્ચમઃ શીતભાનુઃ ।
ઇત્થં બાલા નિરવધિ પરં ત્વાં ફલં પ્રાર્થયન્તી હા હા પઞ્ચજ્વલનમધુના સેવતે યોગિનીવ ॥

આદ્યઃ પ્રવેશસમયઃ સ કલેર્યુગસ્ય પ્રાપ્તસ્તિરસ્કૃતબહૂદકહંસસાર્થઃ ।
આહૂય સાદરતયા તપસોઽન્તિ મેઽહ્નિ કાણો દ્વિજઃ પ્રતિગૃહં બત યત્ર પૂજ્યઃ ॥

આદ્યકાલિકયા બુદ્ધ્યા દૂરે શ્વ ઇતિ નિર્ભયાઃ ।
સર્વભક્ષા ન પશ્યન્તિ કર્મભૂમિં વિચેતસઃ ॥

આદ્યન્તૌ ચ તદાદ્યન્તૌ તદાદ્યન્તૌ ચ મધ્યમૌ ।
વહ્નીન્દુવાયુવરુણપુત્રૌ પિતૃસમપ્રભૌ ॥

આદ્યાદ્યસ્ય ગુણં તેષામ્ અવાપ્નોતિ પરઃ પરઃ ।
યો યો યાવતિથશ્ચૈષાં સ સ તાવદ્ ગુણઃ સ્મૃતઃ ॥

આદ્યૂનસ્તમસાં ચકોરરમણીરાગાબ્ધિમન્થાચલો જીવાતુર્જલજસ્ય વાસવદિશાશૈલેન્દ્રચૂડામણિઃ ।
આદેષ્ટા શ્રુતિકર્મણાં કુમુદિનીશોકાગ્નિપૂર્ણાહુતિર્ દેવઃ સોમરસાયનં વિજયતે વિશ્વસ્ય બીજં રવિઃ ॥

આદ્યે જગ્મુષિ તામ્રચૂડરટિતે શ્રોત્રં પ્રબુદ્ધા જવાત્ કિંચિદ્ વાસવદિઙ્મુખં પ્રવિકસદ્ દૃષ્ટ્વા ગવાક્ષાધ્વના ।
સંત્રાસેન સમીરિતા પ્રિયતમપ્રેમ્ણા ચ રુદ્ધા શનૈર્ ઉત્થાનોપનિવેશનાનિ કુરુતે તલ્પે મુહુઃ પાંસુલા ॥

આદ્યેન હીના જલધાવદૃશ્યં મધ્યેન હીનં ભુવિ વર્ણનીયમ્ ।
અન્તેન હીનં ધ્વનતે શરીરં હેમાભિધઃ સ શ્રિયમાતનોતુ ॥